Archidiakonat śremski (łac. archidiaconatus sremensis) – jeden z czterech historycznych archidiakonatów diecezji poznańskiej Kościoła katolickiego w Polsce w okresie przedrozbiorowym.
Historia W 1298 roku biskup poznański Andrzej Zaremba dokonuje podziału diecezji na cztery archidiakonaty: poznański (większy), śremski (pośredni), pszczewski (mniejszy) oraz czerski, przemianowany później na warszawski. Archidiakonat z siedzibą w Śremie przy kościele św. Mikołaja obejmował południową część diecezji, aż do granic z diecezją wrocławską na południu i archidiecezją gnieźnieńską na wschodzie. Według wykazu z 1471 roku liczył cztery dekanaty z siedzibami w Śremie, Kościanie, Nowym Mieście i Wschowie. W XVIII wieku obejmował już osiem dekanatów: borecki, kościański, koźmiński, krobski, nowomiejski, śmigielski, śremski, wschowski. Zniesiony został na początku XIX wieku na skutek reorganizacji struktur Kościoła katolickiego w Polsce po upadku Rzeczypospolitej.
Dekanaty i parafie W momencie likwidacji obowiązywała w archidiakonacie następująca struktura:
dekanat śremski: Śrem, Domachowo, Gostyń, Stary Gostyń, Siemowo, Świerczyna, Krzywiń, Lubiń, Dalewo, Mórka, Brodnica, Żabno, Wieszczyczyn, Dolsk, Kunowo, Strzelce Wielkie dekanat krobski: Krobia, Żytowiecko, Oporowo, Pawłowice, Rydzyna, Poniec, Gołaszyn, Łaszczyn, Sarnowa, Zakrzewo, Niepart, Skoraszewice, Smolice, Jutrosin, Dubin, Szkaradowo, Pakosław, Golejewko, Słupia Kapitulna, Miejska Górka, Konary, Kołaczkowice, Pępowo. dekanat koźmiński: Koźmin, Dobrzyca, Borzęciczki, Nosków, Rusko, Cerekwica Stara, Potarzyca, Jeżewo, Raszków, Pogrzybów, Ostrów Wielkopolski, Wysocko Wielkie, Odolanów, Janków Przygodzki, Rozdrażew, Benice, Lutogniew, Starygród, Wielowieś, Mokronos, Pogorzela, Wałków. dekanat kościański: Kościan, Czempiń, Rąbiń, Wyskoć, Gryżyna, Choryń, Wonieść, Czacz, Wilkowo Polskie, Białcz, Stare Oborzyska, Głuchowo, Iłówiec, Stary Gołębin, Błociszewo, Bonikowo. dekanat nowomiejski: Nowe Miasto nad Wartą, Dębno, Pogorzelica, Brzostkowo, Żerków, Radlin, Wilkowyja, Sławoszów, Witaszyce, Lutyń, Siedlemin, Goleń, Jarocin, Górka, Panienka, Chwałkowo, Mchy, Włościejewki, Książ Wielkopolski, Gogolewo, Mieszków, Kolniczki, dekanat śmigielski: Śmigiel, Radomicko, Mórkowo, Goniembice, Kąkolewo, Osieczna, Drzeczkowo, Górka Duchowna, Przemęt, Stare Bojanowo, Bucz, Bronikowo, Czerwona Wieś. dekanat wschowski: Wschowa, Gołanice, Wilkowice, Leszno, Święciechowa, Długie Stare, Dębowa Łąka, Osowa Sień, Łysiny, Lgiń, Śmieszkowo, Kaszczor, Brenno, Włoszakowice, Dłużyna, Bukówiec, Zbarzewo, Krzycko Małe, Świdnica, Sława. dekanat borecki (borkowski): Borek Wielkopolski
Archidiakoni śremscy Początkowo zgodnie z prawem kościelnym archidiakoni byli pełnoprawnymi administratorami podległego sobie terytorium, których bezpośrednim zwierzchnikiem był biskup. Od czasów soboru trydenckiego rola archidiakonów została ograniczona, niemniej jednak w imieniu biskupa przeprowadzali oni wizytacje parafii. Archidiakon śremski zasiadał w gremium kanoników kapituły katedralnej w Poznaniu w randze prałata. Tytuł i uposażenie archidiakona śremskiego funkcjonował do 1810 roku.
Zobacz też podział administracyjny Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce (1772)
Przypisy
Kategoria:Archidiecezja poznańska Kategoria:Diecezja kaliska Kategoria:Diecezja zielonogórsko-gorzowska Kategoria:Kościół katolicki w I Rzeczypospolitej Kategoria:Chrześcijaństwo w Śremie