Munczeł () – wieloodmianowa nazwa geograficzna pochodzenia wołoskiego stosowana na określenie licznych szczytów górskich w Karpatach, w przeważającej części w Karpatach Wschodnich.
Wyraz Munczeł ma swoje źródło w gwarowym rumuńskim słowie muncel – garb, niewielkie wzniesienie, pagórek; zdrobnieniu słowa munte – góra (porównaj łacińską parę monticellus – mons). Określenie to zostało następnie poddane procesowi onimizacji, czyli nadania wyrazowi pospolitemu charakteru nazwy własnej.
Nazwa ta jest szczególnie popularna wśród szczytów karpackich położonych na Rusi Zakarpackiej, w dorzeczu Białej i Czarnej Cisy.
Oprócz formy podstawowej, występuje przy tym w wielu regionalnych, gwarowych wariantach, m.in.: Menczuł, Munczel, Menczył, Mencził, a także Menczełyk czy Munczełyk, nierzadko stosowanych zamiennie. Popularna odmiana Menczuł powstała przez upodobnienie określenia Munczeł do innych nazw własnych utworzonych od rumuńskich wyrazów pospolitych zakończonych męskim rodzajnikiem określonym -ul.
Polska Beskid Żywiecki Muńczoł (lub Muńcuł, Muńcoł, d. też Menczoł) – 1165 m n.p.m.; grzbiet w Grupie Wielkiej Raczy Munczolik – 1356 m n.p.m.; szczyt w grupie Pilska
Bieszczady Zachodnie Menczył (lub Mińczoły) – 1008 m n.p.m.
Rumunia Wyraz Muncel stanowi nazwę własną szczytów w Karpatach Marmaroskich (Muncel 1318, Muncelu Popii 1429, Muncelașu 1376 m n.p.m.) oraz innych pasmach Karpat Rumuńskich.
Słowacja
Beskidy Orawskie Minčol – 1273 m n.p.m.
Góry Bukowskie Minčol – 972 m n.p.m.
Góry Czerchowskie Minčol – 1157 m n.p.m. Malý Minčol – 1054 m n.p.m. Minčolík – 1032 m n.p.m.
Magura Orawska Minčol – 1394 m n.p.m. Minčol – 1139 m n.p.m.
Mała Fatra Minčol – 1363 m n.p.m. Malý Minčol – 1330 m n.p.m.
Wielka Fatra Minčol – 1398 m n.p.m.
Ukraina Beskidy Pokucko-Bukowińskie Munczeł (ukr. Мунчел) – 1381 m n.p.m. Munczeł (ukr. Мунчел) – 1343 m n.p.m. Munczełyk (ukr. Мунчелик) – 1300 m n.p.m.
Beskidy Skolskie Menczełyk (ukr. Менчелик) – 1175 m n.p.m. Menczełyk (ukr. Менчелик) – 1078 m n.p.m. Menczył (ukr. Менчил) – 1215 m n.p.m. Menczył (ukr. Менчил lub Mencził, ukr. Менчіл) – 1126 m n.p.m. Menczył (ukr. Менчил) – 1072 m n.p.m. Menczył Radycki (ukr. Менчул Радицький – Menczuł Radyćkyj) – 1044 m n.p.m. Menczył Zubrycki (ukr. Менчил Зубрицький – Menczył Zubryćkyj) – 1108 m n.p.m.
Bieszczady Wschodnie (Grzbiet Wododziałowy) Menczył (ukr. Менчил) – 1205 m n.p.m. Menczył (ukr. Менчил) – 1040 m n.p.m. Wielki Menczył (ukr. Великий Менчил – Wełykyj Menczył) – 1036 m n.p.m.
Czarnohora Menczuł (ukr. Менчул lub Munczeł, ukr. Мунчел, d. pol. Munczel) – 1998 m n.p.m. Menczył (ukr. Менчиль – Menczyl lub Manczuł, ukr. Манчул) – 1588 m n.p.m. Munczeł (ukr. Мунчел lub Menczuł, ukr. Менчул lub Kwasiw-Menczuł, ukr. Квасів-Менчул) – 1305 m n.p.m.
Gorgany Menczył (ukr. Менчил) – 1493 m n.p.m. Menczył (ukr. Менчул – Menczuł) – 1451 m n.p.m. Menczył (ukr. Менчил) – 1346 m n.p.m. Menczył (ukr. Менчил) – 1322 m n.p.m. Wierch Menczełyk (ukr. Верх Менчелик – Werch Menczełyk) – 1557 m n.p.m. Wierch Menczełyn (ukr. Верх Менчелин – Werch Menczełyn) – 1569 m n.p.m.
Góry Czywczyńskie Menczyłek (ukr. Мунчелик – Munczełyk) – 1316 m n.p.m.
Góry Rachowskie Menczuł (ukr. Менчул) – 1385 m n.p.m. Munczel (ukr. Мунчель, rum. Muncelu) – 1370 m n.p.m.
Połonina Borżawska Menczuł (ukr. Менчул) – 1247 m n.p.m. Menczełyna (ukr. Менчелина) – 1210 m n.p.m. Menczełyk (ukr. Менчелик) – 915 m n.p.m.
Połonina Czerwona Małyj Menczuł (ukr. Малий Менчул) – 1343 m n.p.m. Menczełyna (ukr. Менчелина) – 1333 m n.p.m. Menczuł (ukr. Менчул lub Manczuł, ukr. Манчул) – 1501 m n.p.m.
Połonina Równa Menczuł (ukr. Менчул) – 1294 m n.p.m. Szyrokyj Munczeł (Широкий Мунчел) – 1102 m n.p.m.
Połoniny Hryniawskie Munczełyk (ukr. Мунчелик) – 1452 m n.p.m.
Świdowiec Menczuł (ukr. Менчул) – 1369 m n.p.m. Menczuł (ukr. Менчул) – 1242 m n.p.m. Munczeł-Małyj (ukr. Мунчел-Малий) – 1379 m n.p.m. Małyj Mencził (ukr. Малий Менчіл lub Menczuł Małyj, ukr. Менчул Малий) – 1275 m n.p.m. Tatulśkyj Menczuł (ukr. Татульський Менчул) – 1519 m n.p.m. Wełykyj Mencził (ukr. Великий Менчіл lub Menczuł, ukr. Менчул) – 1291 m n.p.m.
Inne Przełęcz Menczuł (Менчул) – na granicy Bieszczadów Wschodnich (Grzbiet Wododziałowy) oraz Połoniny Borżawskiej (618 m n.p.m.)
Przypisy
Bibliografia portal mapy.cz
Kategoria:Karpaty Kategoria:Nazwy geograficzne Kategoria:Wołosi