Nogal żółtonogiSystematyka i nazwy polskie za: (Megapodius layardi) – gatunek średniej wielkości ptaka grzebiącego z rodziny nogali (Megapodiidae). Występuje endemicznie na wyspach Vanuatu. Jego liczebność spada, ale nie jest zagrożony wyginięciem.
Taksonomia Dwa syntypowe okazy Megapodius layardi znajdują się w zbiorach National Museums Liverpool w World Museum, z numerami identyfikacyjnymi T9758 (dorosły samiec) i T9759 (dorosła samica). Okazy zostały zebrane na wyspie Vate (Efate) odpowiednio w lipcu i wrześniu 1877 r. przez Edgara Leopolda Layarda i trafiły do kolekcji narodowej w Liverpoolu za pośrednictwem kolekcji kanonika Henry’ego Bakera Tristrama, która została zakupiona w 1896. W kolekcji ptaków w Muzeum Historii Naturalnej w Tring znajdują się trzy kolejne syntypy.
Nie wyróżnia się podgatunków. Takson ten bywał niekiedy uznawany za podgatunek nogala ciemnego (M. freycinet) .
Morfologia Okrągła budowa ciała z małą głową i masywnymi stopami. Upierzenie ciemnobrązowe lub śliwkowo-czarne; rozległa, różowo-czerwona, naga skóra na czole i twarzy; tęczówki brązowe, dziób, nogi i stopy jasnożółte. Obie płcie są do siebie podobne. Pisklęta bladobrązowe z ciemniejszymi pasami na grzbiecie. Na terenie w którym występuje nie sposób pomylić go z innym ptakiem.
Rozmiary: długość ciała 42–45 cm.
Występowanie Środowisko Gatunek ten występuje do wysokości około 800 m n.p.m. Jego głównym naturalnym siedliskiem są subtropikalne lub tropikalne wilgotne lasy nizinne i zarośla. Bywał też niekiedy spotykany w ogrodach i lasach zdegradowanych.
Zasięg występowania Nogal żółtonogi jest endemitem Vanuatu. Występuje na większości wysp w północnej i środkowej części tego wyspiarskiego państwa, aż po Efate na południu. Nie jest znany status gatunku na wyspie Tanna w południowej części Vanuatu – albo wymarł, albo nigdy tam nie występował.
Pożywienie Zjada owady, larwy, robaki, ślimaki i inne bezkręgowce; także owoce, nasiona itp. Rozgrzebuje wilgotną ściółkę w poszukiwaniu jedzenia. mały|250px|Spreparowany okaz nogala żółtonogiego w Natural History Museum at the University of Oslo
Tryb życia i zachowanie Żyje na ziemi, unikając nieosłoniętych przestrzeni; w przypadku zagrożenia woli uciec biegiem niż odfrunąć. Zwykle dość płochliwy i trudny do obserwacji. Często siedzi nieruchomo na drzewach. Jest zaskakująco tolerancyjny wobec ludzi w pobliżu zabudowań.
Długość życia: 13,5 lat.
Głos Hałaśliwy, szczególnie o świcie i zmierzchu; wydaje donośne, daleko niosące, „took took-tooor” powtarzane.
W sezonie lęgowym – najczęściej w nocy – samiec i samica wykonują duet. Ten duet często inicjuje samica i opisuje się go jako dwusylabowe „took-tooorrr” trwające 4–5 sekund. Podczas żerowania w parach oboje partnerzy wydają cichsze dźwięki, aby utrzymać kontakt. Można również usłyszeć głośne zawodzenie „ko-wah” poprzedzone wznoszącymi się „wo-wo-wo” kwaczeniami. mały|250px|Spreparowane jaja nogala żółtonogiego w Natural History Museum at the University of Oslo
Rozród Prawdopodobnie sezon lęgowy trwa cały rok, ale głównie od czerwca do sierpnia. Lęgnie się w norach wykopanych między gnijącymi korzeniami lub w obszarach podgrzewanych wulkanicznie i w rozkładającej się roślinności. Być może buduje też kopce, ale nie ma na to dowodów. Inkubacja jaj trwa około 45 dni. Gniazdem opiekuje się samiec i jest w stosunku do niego terytorialny.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN nogal żółtonogi od 2024 roku jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern); wcześniej, od 1994 roku klasyfikowano go jako gatunek narażony na wyginięcie (VU, Vulnerable). Liczebność populacji szacowana jest na 5–20 tysięcy dorosłych osobników. Trend populacji uznawany jest za spadkowy z powodu zagrożeń związanych z zabieraniem przez ludzi jaj, degradacją habitatu oraz obecnością gatunków introdukowanych.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ptaki Oceanii Kategoria:Fauna endemiczna Vanuatu Kategoria:Nogale Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1879 roku