Jakuń, w XVII i XVIII wieku stosowano również nazwę Jakuny (biał. Якунь, ros. Якунь) – chutor na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie iwiejskim, w sielsowiecie Juraciszki.
Dawniej folwark, siedziba starostwa niegrodowego jakuńskiego (starostwa Jakuny).
Historia Nieistniejąca dziś miejscowość Jakuń znajdowała się w powiecie oszmiańskim w latach 1566–1795, w ujeździe oszmiańskim w latach 1795–1915, a po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej w gminie Juraciszki w powiecie wołożyńskim. Po wojnie miejscowość leżała w BSRR, a od 1991 roku na terenie niepodległej Białorusi.
Dwór jakuński został opisany w inwentarzu starostwa z września 1789 roku: „Budynek mieszkalny z drzewa brusowanego, dranicami kryty, z sufitami y podłogą z tarcic, w nim pokoiów siedm y sień duża, okien ze szkła ordynaryinego 12, drzwi na zawiasach sztuk 8, pieców z kafel zielonych 3. Z lewey strony tego budynku folwark z drzewa okrągłego, dranicami kryty […] daley ku sadzawce browar z drzewa okrągłego, dranicami kryty z słodownią”. W 1789 roku w miejscowości znajdowały się karczma i młyn.
W 1772 roku w skład starostwa wchodziły wsie: Jakuń, Soroki, Walki, Korkinięta, Piliponie, Szawiały, Zabłocie, Pasieka, Giełucie i Wasilewicze. W 1834 roku: Jakuń, Pasieka, Korkinięta, Małachy, Zabłocie, Wasilewicze, Giełucie, Szawiały, Piliponie, Tarucie, Zalesie.
W 1866 roku w miejscowości mieszkały 53 osoby wyznania katolickiego. Według pierwszego spisu ludności z 30 września 1921 roku w folwarku Jakuń znajdowało się 5 budynków, w których mieszkały 63 osoby.
Zarządcami starostwa jakuńskiego, a później majątku Jakuń byli: w 1633 roku Adam z Kazanowa Kazanowski (otrzymał go od Władysława IV Wazy) w 1674 roku Jan Teodor Dunin-Rajecki w 1711 roku Stefan Radzimiński Frąckiewicz w 1744 roku Jan Radzimiński Frąckiewicz w 1746 roku Mateusz Radzimiński Frąckiewicz w 1772 i 1789 roku Andrzej Zienkowicz i jego żona Helena (Zienkowiczowie opłacali z majątku podatek kwarciany w wysokości 750 złotych) w 1795 roku Florian Estko W 1811 roku majątek był w rękach Samuela Wołk-Łaniewskiego (1770–1852), właściciela Ługomowicz. Przekazał go swojej wnuczce, Kazimierze Wołk-Łaniewskiej, która wyszła za Bolesława Dmochowskiego. Jakuń pozostał w rękach Dmochowskich (syna Bolesława, Jana, a także jego wnuka, Józefa) do wybuchu drugiej wojny światowej. W 1924 roku w skład majątku Jakuń wchodził prywatny majątek leśny o powierzchni 316 hektarów, należący do Józefa Dmochowskiego. Z literatury wspomnieniowej wynika, że przed wybuchem drugiej wojny światowej w Jakuni znajdowały się drewniany dworek, zabudowania gospodarcze z mieszkaniami dla parobków, młyn i cztery stawy.
Kradzieże, których dokonano na terenie majątku po kampanii wrześniowej, opisał w swojej książce Wacław Jurgielewicz: „Pewnego jesiennego dnia dotarła do Małachów wiadomość, że grabią majątek Jakuń [...] Dotarłem tam szybko i bez przeszkód. Zatrzymując się na skraju majątku, zobaczyłem pierwsze sceny grabieży [...] Oglądałem np., jak jakiś starszy człowiek prowadził spokojnie na uwięzi krowę, inny zaś zmagał się ze zbuntowaną jałówką, jeszcze inny jechał na koniu na oklep, nie mając w ręku żadnych wodzy [...] Niektórzy oglądali sprzęty rolnicze i przymierzali się do ich zabrania”. Jurgielewicz dodał, że „majątek ów był bardzo biedny i zadłużony. Dlatego nie stać było jego właścicieli na angażowanie do nadzoru odpowiednich fachowców”.
Majątek uległ całkowitemu zniszczeniu, najprawdopodobniej już po zakończeniu wojny.
W 1846 roku w folwarku Jakuń urodził się kolekcjoner malarstwa Ignacy Korwin-Milewski, a w 1881 roku inżynier Franciszek Dmochowski.
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Fotografia rodziny właściciela Jakuni, Józefa Dmochowskiego, sprzed wybuchu II wojny światowej (serwis radzima.net)
Kategoria:Folwarki w powiecie wołożyńskim (II Rzeczpospolita) Kategoria:Opuszczone miejscowości w rejonie grodzieńskim Kategoria:Starostwa niegrodowe I Rzeczypospolitej (województwo wileńskie) Kategoria:Wsie w rejonie iwiejskim