Krasnogłów łuskowany, łowiec łuskowany (Actenoides princeps) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny zimorodkowatych (Alcedinidae). Jest endemitem wyspy Celebes, administracyjnie należącej do Indonezji. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Pierwszego naukowego opisu taksonu dokonał niemiecki ornitolog Ludwig Reichenbach, nadając mu nazwę Monachalcyon princeps. Opis ukazał się w 1851 roku w Handbuch der speciellen Ornithologie. Autor jako miejsce typowe wskazał wyspę Celebes. Obecnie krasnogłów łuskowany jest zaliczany do rodzaju Actenoides.
Wyróżnia się trzy podgatunki A. princeps: A. p. princeps (Reichenbach, 1851) – krasnogłów łuskowany A. p. erythrorhamphus (Stresemann, 1931) A. p. regalis (Stresemann, 1932) – krasnogłów królewski. Niektórzy autorzy uznawali krasnogłowa królewskiego za osobny gatunek – Actenoides regalis.
Etymologia Actenoides: aktis, ακτινος aktinos „promień, blask, splendor”; -οιδης -oidēs „przypominający”. princeps: „książę, lider, szef”.
Morfologia Średniej wielkości ptak o dużym, szerokim u nasady, żółtawym dziobie. Nogi i stopy żółtawo-brązowe. Tęczówki ciemnobrązowe. Występuje dymorfizm płciowy. Samce mają ciemnoniebieską głowę z fioletowoniebieskimi przebarwieniami w okolicach dzioba i czoła. W okolicach nasady dzioba, tuż nad oczami ma podłużną płoworudą plankę. Na szyi od żółtawo-płowego do rdzawego zabarwiony kołnierz. Górne części ciała: skrzydła, grzbiet, pokrywy nadogonowe i ogon ciemnobrązowe z jaśniejszymi płowymi prążkami. Podgardle i gardło białe. Brzuch, boki i pokrywy podogonowe białe z lekko płowymi odcieniami bliżej boków i z czarniawymi wąskimi prążkami. Spody skrzydeł rudawe z ciemnymi prążkami. Samica podgatunku nominatywnego różni się od samca przede wszystkim występowaniem dwóch płowożółtych pasków na twarzy, dosyć długiego paska brwiowego kończącego się za pokrywami usznymi i podobnej długości paskiem będącym przedłużeniem wąsów zakończonymi pod pokrywami usznymi oraz bardziej wyraźnymi, silniej zarysowanymi prążkami na dolnych częściach ciała. Podgatunek A. p. erythrorhamphus różni się od nominatywnego czerwonym dziobem, bardziej ciemnym i rudym kołnierzem. Ma bardziej lazurową głowę i bardziej rudawe boki. Podgatunek A. p. regalis, który jest znany tylko z dwóch okazów typowych, różni się od dwóch pozostałych czarną twarzą i czołem, matowymi zielono-niebieskimi górnymi i tylnymi częściami głowy, bardzo nielicznymi jasnobrązowymi prążkami na skrzydłach i zdecydowanie bardziej intensywnymi rdzawymi bokami.
Długość ciała 24–25 cm. Pozostałe wymiary: +SamiecSamicaDługość skrzydła (mm)110–118114–124Długość dzioba (mm)40–51 43–48Długość ogona (mm)77–9075–91Długość skoku (mm)18–2118–21
Zasięg występowania Krasnogłów łuskowany jest endemitem wyspy Celebes. Poszczególne podgatunki zamieszkują: A. p. princeps – północno-wschodni Celebes, A. p. erythrorhamphus – północno-zachodni, środkowy i południowo-zachodni Celebes, A. p. regalis – południowo-wschodni Celebes. Zazwyczaj występuje na terenach położonych na wysokości od 900 do 2000 m n.p.m. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 280 tys. km².
Ekologia Głównym habitatem krasnogłowa łuskowanego są górskie lasy tropikalne zarówno pierwotne, jak i wtórne. Jest gatunkiem osiadłym. Dieta tego gatunku jest słabo zbadana; składa się głównie z owadów, w tym chrząszczy (Coleoptera) i cykad (Cicadidae), oraz niewielkich jaszczurek.
Rozmnażanie Nie ma wielu informacji na temat rozmnażania i gniazdowania. Wiadomo, że okres lęgowy trwa od lipca do sierpnia. Gniazda wykopuje w nadrzecznych urwiskach. Zbadany w XIX wieku lęg liczył 4 jaja.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN krasnogłów łuskowany jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten jest opisywany jako niepospolity. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako spadkowy z powodu utraty i degradacji siedlisk leśnych. Podgatunek A. p. regalis jest słabo poznany – znany tylko z dwóch okazów typowych.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Zimorodkowate Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Fauna endemiczna Indonezji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1851 roku Kategoria:Taksony opisane przez Ludwiga Reichenbacha