mały Gołąbek zmiennobarwny, gołąbek octowy, gołąbek żółty (Russula risigallina (Batsch) Sacc.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae). Jest to mały żółty gołąbek, opisywany jako jadalny i smaczny, ale trudny do identyfikacji spośród wielu wizualnie podobnych grzybów. Grzyb ten można spotkać w różnych krajach Europy.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1786 r. August Johann Georg Karl Batsch, nadając mu nazwę Agaricus risigallinus. Obecną nazwę nadał mu Pier Andrea Saccardo w 1915 r. Ma około 50 synonimów. Niektóre z nich: Russula acetolens Rauschert 1989 Russula chamaeleontina (Lasch) Fr. 1838 Russula vitellina Gray 1821. Polskie nazwy nadała Alina Skirgiełło w 1991 r. (dla nazwy naukowej Russula chamaleontina). W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego dla synonimu Russula acetolens Rauschert nadała nową nazwę gołąbek octowy.
Morfologia Kapelusz Średnica 4–4,5 cm, rzadko większy, początkowo wypukły, ale szubko rozpościerający się, z niewielkim garbkiem lub wklęsłością na środku. Powierzchnia gładka, w stanie wilgotnym błyszcząca, w stanie suchym matowa, lekko porysowana, zazwyczaj morelowa, czasem pomarańczowa lub ceglastoczerwona, na środku żółta, rzadko z morelowym brzegiem. Brzeg tępy, gładki, u starszych okazów karbowany. Skórka daje się oderwać prawie całkowicie. Blaszki Wolne, dosyć rzadkie, o równej długości, czasami rozwidlone, przy brzegu zaokrąglone początkowo jasnożółte, potem żółte do ochrowożółtych. Trzon Wysokość 2,5–6 cm, grubość 0,7–1,5 cm, walcowaty, czasami ze zgrubiałą podstawą, kruchy, początkowo pełny, potem watowaty, na koniec pusty. Powierzchnia gładka, u starszych okazów jedwabista, bardzo rzadko z różowawym odcieniem. Miąższ Dość ścisły, miękki, kruchy, biały o słabym, morelowym zapachu. i łagodnym smaku. Wysyp zarodników Wyraźnie żółty lub żółtoochrowy. Cechy mikroskopowe Bazydiospory 7–9 × 7–7,5 µm, o kształcie od jajowatego do szeroko elipsoidalnego, pokryte pojedynczymi, dość licznymi, amyloidalnymi, małymi, średnimi i dużymi brodawkami. Podstawki 30–40 × 10–12 µm. Cystydy 40–65 × 6,5–10 µm, o kształcie od walcowatego do wrzecionowatego, z kończykiem, w sulfowanilinie czerniejące w górnej części.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie, Azji, Afryce. W Europie jest szeroko rozprzestrzneiony, występuje od Morza Śródziemnego po północne krańce Półwyspu Skandynawskiego i od Islandii po Azję. W Polsce Władysław Wojewoda w 2003 r. przytoczył wiele stanowisk, wiele stanowisk podano także w późniejszych latach.
Naziemny grzyb mykoryzowy. Występuje w lasach liściastych, iglastych i mieszanych. Owocniki tworzy głównie od lipca do listopada. Preferuje tereny trawiaste.
Przypisy
Kategoria:Gołąbkowate Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski