Krasnogłów białogardły, łowiec białogardły (Actenoides monachus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny zimorodkowatych (Alcedinidae). Jest endemitem Indonezji. Bliski zagrożenia wyginięciem.

Systematyka Pierwszego naukowego opisu taksonu dokonał francuski ornitolog Karol Lucjan Bonaparte. Opis ukazał się w 1850 roku w Conspectus generum avium. Autor użył nazwy Dacelo monachus, ale zaliczył gatunek do rodzaju Halcyon i podrodzaju Paralcyon, toteż oryginalna kombinacja to Halcyon (Paralcyon) monachus. Bonaparte jako miejsce typowe wskazał wyspę Celebes. Obecnie krasnogłów białogardły jest zaliczany do rodzaju Actenoides. Zazwyczaj wyróżnia się dwa podgatunki A. monachus: A. m. monachus (Bonaparte, 1850) – krasnogłów białogardły, A. m. capucinus (Meyer, AB & Wiglesworth, 1896) – krasnogłów żałobny. Niektórzy autorzy uznają oba podgatunki za odrębne gatunki, takie ujęcie systematyczne przyjęto m.in. na wykorzystywanej przez IUCN liście ptaków świata opracowywanej przy współpracy BirdLife International z autorami Handbook of the Birds of the World.

Etymologia Actenoides: aktis, ακτινος aktinos „promień, blask, splendor”; -οιδης -oidēs „przypominający”. monachus: – „mnich” (np. z kapturem, w czarnej czapce).

Morfologia Średniej wielkości ptak o dużym, szerokim u nasady, jasnoczerwonym dziobie. Nogi i stopy pomarańczowo-czerwone. Tęczówki ciemnobrązowe. Występuje dymorfizm płciowy. Samce mają ciemną turkusowoniebieską głowę. Czoło i okolice dzioba czarniawe, policzki, okolice uszu i karku jaśniejsze. Gardło i podgardle białe. Grzbiet, skrzydła i ogon ciemnooliwkowozielone. Dolne części ciała intensywnie rude, nieco bledsze na brzuchu i bokach, pokrywy podskrzydłowe cynamonowoochrowe. Samice różnią się od samców kasztanowymi wzorami na głowie. Młode osobniki są podobne do samic, z bardziej matowymi dolnymi częściami ciała i płowożółtawym podbródkiem. Mają szary lub żółtawy dziób z bledszym zakończeniem. Samiec podgatunku A. m. capucinus różni się od samca podgatunku nominatywnego zielonoczarną głową ciemniejszą na czubku głowy, matowozielonym ogonem oraz jaśniejszymi, bardziej jednolicie ubarwionymi, rudokasztanowymi dolnymi częściami ciała. Samice mają ciemniejszy grzbiet i skrzydła z brązowym odcieniem.

Długość ciała 31–32 cm u A. m. monachus i 33–34 cm u A. m. capucinus. Pozostałe wymiary: +SamiecSamicaDługość skrzydła (mm)138–150142–152Długość dzioba (mm)47–58 49–57Długość ogona (mm)101–120104–119Długość skoku (mm)20–2421–24

Zasięg występowania Krasnogłów białogardły jest endemitem Celebesu i kilku sąsiednich wysp. Poszczególne podgatunki zamieszkują: A. m. monachus – północny i środkowy Celebes oraz pobliskie wyspy Manadotua i Lembeh. A. m. capucinus – wschodnią, południowo-wschodnią i południową część Celebesu oraz wyspę Buton. Podgatunek nominatywny występuje na terenach położonych do wysokości 1100 m n.p.m., A. m. capucinus do 1300 m n.p.m. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) podgatunku nominatywnego według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 217 tys. km², zaś podgatunku capucinus około 141 tys. km².

Ekologia Głównym habitatem krasnogłowa białogardłego są nizinne lasy tropikalne zarówno pierwotne, jak i wysokie wtórne. Jest gatunkiem osiadłym. Dieta tego gatunku jest słabo zbadana, składa się głównie z chrząszczy (Coleoptera) i dużych pareczników (Chilopoda). Długość pokolenia jest określana na 4,2 roku u A. m. monachus i 6,6 roku u A. m. capucinus.

Rozmnażanie Nie ma wielu informacji na temat rozmnażania i gniazdowania. Składanie jaj ma miejsce prawdopodobnie w lutym i marcu. Opisane gniazdo wykopane było w nadrzewnej termitierze z tunelem o średnicy 5 cm i długości 23 cm, na końcu którego znajdowała się komora gniazdowa o średnicy około 15 cm.

Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN krasnogłów białogardły i krasnogłów żałobny od 2014 roku klasyfikowane są jako osobne gatunki i oba zaliczane są do kategorii NT ( – bliski zagrożenia). Liczebność populacji tych taksonów nie została oszacowana; krasnogłów białogardły opisywany jest jako dość pospolity, a krasnogłów żałobny jako zazwyczaj dość rzadki. BirdLife International ocenia trendy liczebności ich populacji jako spadkowe ze względu na utratę i degradację siedlisk leśnych.

Przypisy

Systematyka i nazwy polskie za:

Linki zewnętrzne

Kategoria:Zimorodkowate Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1850 roku Kategoria:Fauna endemiczna Indonezji