Hans-Joachim Koellreutter (ur. 2 września 1915 we Fryburgu Bryzgowijskim, zm. 13 września 2005 w São Paulo) – niemiecki kompozytor i dyrygent działający w Brazylii.
Życiorys Studiował w Berlinie u Gustava Schecka (flet), Kurta Thomasa (kompozycja), Hermanna Scherchena (dyrygentura), Carla Adolfa Martienssena (fortepian), Paula Hindemitha (analiza muzyczna) oraz Georga Schunemanna i Maxa Seifferta (muzykologia). Szykanowany przez nazistów opuścił III Rzeszę i w latach 1936–1937 kontynuował studia u Marcela Moysego w Genewie. W 1937 roku wyemigrował do Brazylii, gdzie podjął działalność jako kompozytor, dyrygent i organizator życia muzycznego. Uczył w konserwatoriach w Rio de Janeiro (1937–1952) i São Paulo (1946–1948). W latach 1939–1942 prowadził w Rio de Janeiro program radiowy Musica viva, w trakcie którego propagował muzykę współczesną. W 1952 roku założył w São Paulo Freie Hochschule für Musik, którą kierował do 1958 roku. Od 1952 do 1962 dyrygował orkiestrą symfoniczną w Bahia. W 1954 roku zainicjował na uniwersytecie w Bahia seminaria muzyczne, w ramach których promował nową muzykę. W 1963 roku wrócił na krótki czas do Niemiec, w latach 1963–1965 kierował działem muzycznym Instytutu Goethego w Monachium. Od 1965 do 1969 roku przebywał w New Delhi, gdzie był dyrektorem miejscowego oddziału Instytutu Goethego. W latach 1970–1974 kierował Instytutem Goethego w Tokio, wykładał też w tokijskim Instytucie Muzyki Chrześcijańskiej. W 1975 roku wrócił do Brazylii, gdzie w latach 1975–1980 kierował Instytutem Goethego w Rio de Janeiro. Był dyrektorem konserwatorium państwowego w Tatuí (1983–1984) i wykładowcą na uniwersytecie stanu Minas Gerais (1984–1988) oraz w konserwatorium w São Paulo (1988–1990).
Otrzymał Order Krzyża Południa (1969) oraz Wielki Krzyż Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (1985).
Twórczość Należał do czołowych postaci brazylijskiego życia muzycznego połowy XX wieku. Początkowo tworzył pod wpływem Paula Hindemitha, pod koniec lat 30. zwrócił się w kierunku poznanej podczas pobytu w Szwajcarii od Wladimira Vogela dodekafonii. W Brazylii, adaptując elementy muzyki miejscowej, zaczął rozwijać indywidualny styl. W latach 60. zaczął tworzyć tzw. „eseje planimetryczne”, w których korzystając ze środków typowych dla techniki serialnej wprowadzał ciszę jako równorzędny składnik kompozycji. Wprowadzał też elementy aleatoryzmu kontrolowanego, w niektórych utworach posługiwał się notacją graficzną. W latach 70. pod wpływem myśli dalekowschodniej stworzył własną estetykę dzieła muzycznego, opartą na kontrastowaniu europejskiego myślenia o rozczłonkowaniu czasu na przeszłość, teraźniejszość i przyszłość z azjatyckim przekonaniem o jego ciągłości. W swoich kompozycjach wykorzystywał elementy muzyki brazylijskiej, hinduskiej i japońskiej, stosując m.in. typowe dla tych kultur instrumentarium.
Wybrane kompozycje (na podstawie materiałów źródłowych)
Przypisy
Kategoria:Niemieccy kompozytorzy Kategoria:Niemieccy dyrygenci Kategoria:Urodzeni w 1915 Kategoria:Zmarli w 2005 Kategoria:Ludzie urodzeni we Fryburgu Bryzgowijskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Południa