Zaburzenia dysocjacyjne - zaburzenia psychiczne przebiegające z utratą świadomej kontroli nad własną tożsamością, pamięcią, myśleniem, przeżywaniem czy własnym ciałem. W zaburzeniach dysocjacyjnych dysocjacja stanowi patologiczny mechanizm obronny, powstały na skutek urazu psychicznego, długotrwałego stresu, zażywania narkotyków, czy bez żadnej uchwytnej przyczyny. W zaburzeniach konwersyjnych pacjent nie kontroluje swoich objawów, co odróżnia je od symulacji czy zespołu Münchhausena. Do postawienia rozpoznania nie jest konieczne stwierdzenie, że pacjent czerpie korzyści ze swojego stanu chorobowego. W przebiegu zaburzeń dysocjacyjnych często obserwuje się zaburzenia sensoryczne lub utratę funkcji określonych narządów, których symptomatologia sugeruje obecność choroby somatycznej. Zwane są one objawami psychoformicznymi, lub zaburzeniami konwersyjnymi w DSM-5.

Objawy Reakcje dysocjacyjne mogą przebiegać z zaburzeniami funkcji narządów ciała i ruchu, a także z upośledzeniem narządów zmysłów. Jeśli przysparzają pacjentowi cierpienia i uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie, zaliczane są do zaburzeń dysocjacyjnych pseudoneurologicznych (wg klasyfikacji ICD-11), a w DSM-5 nazywane są zaburzeniami pod postacią funkcjonalnych objawów neurologicznych bądź zaburzeniem konwersyjnym, jeśli u ich początku leży uraz psychiczny. W klasyfikacji ICD-10 zaburzenia konwersyjne stanowią synonim zaburzeń dysocjacyjnych.

Do przykładowych zaburzeń narządów zmysłów należą:

anestezja – zanik wrażliwości czucia hipestezja – częściowy zanik wrażliwości hiperestezja – nadwrażliwość analgezja – zanik wrażliwości na ból parestezja – niezwykłe odczucia (łaskotanie, gorąco)

Przykładowe zaburzenia motoryki:

Zaburzenia koordynacji i równowagi Osłabienie/paraliż kończyny bądź całego ciała Zaburzenie bądź utrata mowy Kłopoty z przełykaniem (dysfagia) bądź uczucie przeszkody w gardle Zatrzymanie moczu Psychogenne, niepadaczkowe drgawki

Klasyfikacja

Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób

ICD-10 kod ICD10 nazwa choroby Zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne) Amnezja dysocjacyjna Fuga dysocjacyjna Osłupienie dysocjacyjne (stupor dysocjacyjny) Zaburzenia transowo opętaniowe Dysocjacyjne zaburzenia ruchu Drgawki dysocjacyjne Dysocjacyjne znieczulenia i utrata czucia zmysłowego Mieszane zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne) Inne zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne) Zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne), nieokreślone

ICD-11 W klasyfikacji ICD-11 znajduje się następujący podział zaburzeń dysocjacyjnych: Dysocjacyjny zespół objawów neurologicznych (6B60) Amnezja dysocjacyjna (6B61) Zaburzenie transowe (6B62) Zaburzenia transowo-opętaniowe (6B63) Dysocjacyjne zaburzenie tożsamości (6B64) Częściowe dysocjacyjne zaburzenie tożsamości (6B65) Zaburzenie depersonalizacyjno-derealizacyjne (6B66) Wtórny zespół dysocjacyjny (6E65) Inne określone zaburzenia dysocjacyjne (6B6Y) Zaburzenia dysocjacyjne, nieokreślone (6B6Z)

Diagnostyczny i statystyczny podręcznik zaburzeń psychicznych

DSM-IV kod DSM-IV nazwa choroby 300.0 Zaburzenie lękowe (ogólnie) 300.6 Depersonalizacja 300.11 Zaburzenie konwersyjne 300.12 Amnezja dysocjacyjna 300.13 Fuga dysocjacyjna 300.14 Dysocjacyjne zaburzenia identyfikacji (osobowość mnoga) 300.15 Zaburzenie dysocjacyjne

DSM-5 W amerykańskiej klasyfikacji DSM-5 do grupy zaburzeń dysocjacyjnych przynależą:

zespół depersonalizacji-derealizacji amnezja dysocjacyjna (w tym także fuga dysocjacyjna) zaburzenie dysocjacyjne tożsamości

Etiologia Zaburzenia dysocjacyjne są czasem wywoływane przez uraz, ale mogą być także skutkiem stresu, stosowania substancji psychoaktywnych bądź nie mieć żadnej przyczyny.

Historia Dawniej zaburzenie dysocjacyjne było określane mianem histerii. Zobacz też paraliż

Przypisy

Kategoria:Mechanizmy obronne

Kategoria:Zmysły Kategoria:Psychoterapia