Kalendarium Radomska
1243 – pierwsza pisemna wzmianka o Radomsku. 1266 – nadanie praw miejskich przez Leszka Czarnego. 1288 – sprowadzenie Franciszkanów. XIV w. – utworzenie powiatu radomszczańskiego. 1382 – pierwszy zjazd szlachty w sprawie wyboru króla Polski. 1384 – drugi zjazd szlachty, wybór Jadwigi Andegaweńskiej na króla PolskiSkoczylas M.M. Historia medycyny a potencjał turystyczny Nadpilicza Środkowego. W: red. Magowska A., Pękacka-Falkowska K., Owecki M. Wybrane problemy historii medycyny. W kręgu epistemologii i praktyki. Poznań: Wydawnictwo Kontekst, 2020, s. 53-75. , treść on-line. XV w. – utworzenie starostwa niegrodowego. 1624 – splądrowanie i spalenie miasta przez lisowczyków. 1771 – 28 listopada, Kazimierz Pułaski na czele 600-konnego oddziału zatrzymuje się na postój w Radomsku. Otrzymuje tu wiadomość o podejrzewaniu go o usiłowanie królobójstwa i o porażkach konfederatów (według: Wiesław A. Zalewski Co Kazimierz Pułaski w Radomsku porabiał, Gazeta Radomszczańska, 3 czerwca 2004). 1789 – delegaci miasta biorą udział w czarnej procesji. 1793 – w wyniku II rozbioru Polski miasto trafiło pod zabór pruski. 1807 – miasto weszło w skład Księstwa Warszawskiego. 1812 – grudzień, po klęsce pod Moskwą, rozproszone resztki Wielkiej Armii Napoleona przemieszczają się przez Radomsko. Śladem tych wydarzeń jest kapliczka przy ul. Mickiewicza. 1815 – upadek Księstwa Warszawskiego, miasto znalazło się w granicach Królestwa Kongresowego. 1828 – zatwierdzenie planu regulującego zabudowę miasta. 1830 – w Radomsku stacjonuje IV szwadron 1 pułku strzelców konnych Królestwa Kongresowego. Pułk został sformowany w 1815 roku. Za udział w walkach pułk otrzymał 2 krzyże kawalerskie, 44 złote i 42 srebrne. 1846 – budowa Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, której trasa przebiegała przez miasto. 1857 – wybudowanie nowego Ratusza (wcześniejszy budynek znajdował się na środku rynku); siedziby władz miejskich oraz zmiana nazwy miasta na nazwę zaborczą – Nowo-Radomsk (obowiązywała do 1922). 1859 – pracę w Radomsku podejmuje Feliks Fabiani, nauczyciel i społecznik. 1863 – 22 stycznia, w Radomsku padają pierwsze strzały powstania styczniowego. 1869-1876 – w miejsce starego wybudowany został nowy kościół pw. św. Lamberta. 1874 – sierpień, Henryk Sienkiewicz wraz z narzeczoną Marią Kellerówną przebywa w pobliskim Strzałkowie w majątku Biedrzyckich https://web.archive.org/web/20120209203129/http://henryk-sienkiewicz.eu/index.php?id=kalendarium&m=menu_biografia&r=1874&akcja=pokaz. 1879 – przemysłowcy francuscy po wykupieniu fabryki ceraty od Szai Ruziewicza zakładają Anonimowe Towarzystwo Metalurgiczne Przemysłu w Rosji w Nowo-Radomsku. 1879 – Francuz Piotr Chanove założył fabrykę „Metalurgia”. mały|Fabryka mebli braci Thonet przed I wojną światową 1881 – Bracia August i Karol – synowie Michaela Thoneta z Wiednia wybudowali fabrykę mebli giętych (obecny Fameg) 1881 – 23 października, utworzenie Ochotniczej Straży Ogniowej. 1884 – Henryk Siemiradzki nabywa dworek w Strzałkowie k. Radomska, gdzie przez wiele lat spędzał wraz z rodziną letnie wakacje, a w 1901 zachorował, stracił mowę i tamże zmarł w 1902 roku. 1908 – wybudowanie synagogi. 1912 – wybudowanie Fabryki Maszyn. 1912 – wybudowanie cerkwi prawosławnej pw. św. Mikołaja Cudotwórcy mały|Przegląd kawalerii Legionów Polskich w Radomsku w 1915 1917 – wybuch epidemii tyfusu. 1919 – utworzenie Rady Delegatów Robotniczych, istniejącej do 1921 r. 1920 – przeniesienie do miasta Huty Szkła. 1921 – powstaje Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” 1921 – nadanie Józefowi Piłsudskiemu tytułu Honorowego Obywatela Radomska. 1925 – zburzenie radomszczańskiej cerkwi na mocy decyzji władz wojewódzkich w Łodzi z przeznaczeniem pozyskanego budulca na budowę starostwa powiatowego. mały|Ratusz w 1931 1935 – 27 października, uroczyste otwarcie nowego budynku dworca kolejowego wzniesionego według projektu inż. arch. M. Michalskiego. 1935 – 26 grudnia, zmarł Telesfor Mickiewicz i został pochowany z wielkimi honorami na radomszczańskim Cmentarzu Starym, a jego pogrzeb był manifestem niepodległościowym, na który licznie przybyli wysoko postawieni przedstawiciele władzy i wojska. 1939 – 1 września ok. godz. 5.00, na Radomsko spadają pierwsze bomby – ginie ok. 30 osób ludności cywilnej. Ciała ofiar tego bombardowania składano w kaplicy cmentarnej przy Cmentarzu Starym. Na murach tej kaplicy umieszczona jest tablica pamięci, na której wymienione są osoby poległe w wyniku bombardowania. W bombardowaniu Radomska najprawdopodobniej brały udział samoloty Luftwaffe z pułku stacjonującego w Oleśnicy (niem. Oels), który to pułk kilkadziesiąt minut wcześniej zbombardował Wieluń. W efekcie tych terrorystycznych działań Niemców, ludność cywilna w panice masowo opuszcza miasto głównie w kierunku Przedborza i Piotrkowa Trybunalskiego. Samoloty Luftwaffe atakują kolumny bezbronnych cywilnych uciekinierów. 1939 – 3 września, Niemcy zajmują miasto – do miasta wkraczają oddziały 10 Armii gen. Waltera von Reichenaua. 1939 – 4 września, Niemcy rozstrzelali kilkanaście osób na Folwarkach, Bartodziejach i w Stobiecku Miejskim. 1939 – 3–5 września, w rejonie Radomska toczą się zacięte walki powietrzne. W pobliżu Radziechowic zestrzelony zostaje niemiecki samolot rozpoznawczy Henschel Hs 126, a na wschód od Radomska zestrzelono polski samolot bombowo-rozpoznawczy PZL.23 Karaś. Załoga Karasia pochowana została w mogile znajdującej się na terenie przykościelnym w miejscowości Bugaj. W najbliższych okolicach Radomska znajdują się także inne mogiły http://www.noworadomsk.pl/zbior/strony/radomsko/archiwalia/lotnicy/piloci0.html polskich lotników poległych w czasie tych walk. Do tych wydarzeń nawiązuje film https://www.youtube.com/watch?v=xDNXHR0U74Q#t=922. 1939 – powstają pierwsze oddziały ZWZ AK i później jest to największa org. zbrojnego podziemia w centralnej Polsce (jednym z dowódców zostaje por. Stanisław Sojczyński). 1941 – aresztowanie przez Niemców w Radomsku 151 osób. Egzekucje były dokonywane na tzw. Kopcu oraz w pobliskich miejscowościach takich jak: Wygoda, Dmenin, Pławno, Strzałków. 1943 – likwidacja radomszczańskiego getta i masowe mordy na Żydach przez niemieckich okupantów; Armia Krajowa pod dowództwem por. Sojczyńskiego dokonuje akcji odbicia 51 więźniów (40 Polaków i 11 Żydów) z siedziby Gestapo w Radomsku. mały|Egzekucja Polaków przez Niemców podczas II wojny światowej (czytanie wyroku 1943) 1943 – 12 grudnia, na drodze z Radomska do Pławna (Wygoda Las) żołnierze AK dokonali skutecznego zamachu na Otto Schwarzmeira, komendanta żandarmerii w Gidlach, wykonując tym samym wydany wcześniej wyrok śmierci. W odwecie Niemcy rozstrzelali w tym miejscu dwudziestu zakładników przywiezionych z Częstochowy. Miejsce to jest oznaczone pomnikiem ku czci ofiarGazeta Radomszczańska z 7 października 2004 r.. 1944 – 23 kwietnia, powstanie konspiracyjnej powiatowej Rady Narodowej (w 1959 roku dla upamiętnienia tego wydarzenia na ul. Fabianiego wmurowano tablicę pamiątkowąRada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945”, Sport i Turystyka 1988, , s. 527.). 1944 – 12 września, rozegrała się największa bitwa na ziemi radomszczańskiej – bitwa pod Ewiną. Oddziały III Brygady Armii Ludowej im. gen. Bema przyjęły bitwę z 10-krotnie liczebniejszym wojskiem niemieckim. 26 grudnia 1944 r. żołnierze Armii Ludowej pod dowództwem kpt. Bolesława Boruty (ps. „Hanicz”) dokonali udanego zamachu na Dehna – komendanta żandarmerii niemieckiej w mieścieAndrzej Czerkawski, Tadeusz Jurga „Dla Ciebie Ojczyzno” Wydawnictwo „Sport i Turystyka” 1970, s. 321.. 1945 – 16 stycznia, oddziały 254 i 294 Dywizji Pancernej 52 Armii 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej zdobywają miastoRada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945, Sport i Turystyka 1988, , s. 527., w walce ginie około 20 żołnierzy radzieckich (mogiła zbiorowa – pomnik na Nowym Cmentarzu (zdjęcie). 1945 – kwiecień, kpt. Stanisław Sojczyński ps. „Warszyc” wspólnie z byłymi żołnierzami Armii Krajowej zakłada największe w centralnej Polsce antykomunistyczne Konspiracyjne Wojsko Polskie (KWP) do walki z komunistycznymi władzami Polski. 1946 – 19–20 kwietnia oddział Jana Rogólki ps. „Grot” z KWP opanował chwilowo Radomsko i uwolnił 57 aresztowanych z więzienia powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa. Po tej nie w pełni udanej akcji, oddział KWP dowodzony przez Henryka Glapińskiego ps. „Klinga” dopuścił się zbrodni na jeńcachTragedia pod grabami. 1946 – w czerwcu UB aresztowało kpt. Sojczyńskiego „Warszyca” i jego dowódców, rozbijając KWP, choć nieliczne oddziały walczyły do 1947 r., a resztki organizacji pozostały w podziemiu aż do 1954 r. 1949 – rozpoczęcie budowy kombinatu drzewnego „Fameg”Andrzej Czerkawski, Tadeusz Jurga: „Dla Ciebie Ojczyzno” Wydawnictwo „Sport i Turystyka” 1970, s. 324.. 1957 – elektryfikacja linii kolejowej – pierwsze pociągi elektryczne (zdjęcie) 1959 – w 15 rocznicę powstania PRL na pl. 3 Maja odsłonięto pomnik ku czci żołnierzy Wojska Polskiego i Armii Czerwonej oraz członków ruchu oporu 1960 – uruchomienie produkcji w największej fabryce mebli w PolsceWładysław Kurkiewicz „25 lat Polski Ludowej“ Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1971, s. 221. 1962 – w katastrofie lotniczej, w czasie pokazów organizowanych przez Aeroklub Częstochowski w Borowiecku koło Radomska zginęło 11 osób. W czasie startu samolot CSS-13 holujący szybowiec SZD 12 Mucha 100 wpadł w tłum widzów. 1964 – 28 stycznia inauguracyjne przedstawienie kabaretu „Nietoperz”„Nietoperz” w kawiarni „Stylowa”. Wystąpili: Dyzma Krasoń – twórca kabaretu, Janusz Niezabitowski, Wiesław Witczak, Mirosław Kaliszczak, Maria Grabiec, i inni. 1964 – przeprowadzenie I Liceum Ogólnokształcącego do nowo wybudowanej siedziby przy ulicy Górnej. 1967 – wybudowanie Miejskiego Domu Kultury. 1967 – katastrofa lotnicza radzieckiego myśliwca szkolno-bojowego MiG 15 UTI pod Radomskiem (Sucha Wieś). Prawdopodobną przyczyną była eksplozja silnika turboodrzutowego, co najmniej jeden pilot katapultował się bezpiecznie. 1967 – rozpoczęcie budowy „Osiedla Tysiąclecia”. 1968 – w zakładach pracy wiece poparcia dla PZPR i tow. Wiesława – Władysława Gomułki w związku z tzw. wydarzeniami marcowymi. 1968 – 14 stycznia, uruchomienie komunikacji miejskiej w ramach Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej. Początkowo cztery autobusy kursowały na trzech liniach (1. Folwarki-Bartodzieje; 2. Strzałków-Stobiecko Szlacheckie 3. Kietlin-Stobiecko Miejskie). 1968 – kwiecień, lotniczy pogrzeb ppor. pil. Cezarego – Jerzego Owczarka (zdjęcie) oraz Strona Pamięci. 1970 – otwarcie Muzeum Regionalnego im. Stanisława Sankowskiego. 1979 – powstanie Radomszczańskiego Klubu Sportowego (RKS). 1980 – powstanie radomszczańskich struktur NSZZ „Solidarność” z Józefem Kowalczykiem z FMR na czele. 1991 – pierwsze wolne wybory do Rady Miejskiej w Radomsku. 2003 – podpisanie umowy partnerskiej z miastem Makó. 2004 – podpisanie umowy partnerskiej z miastem Wozniesieńsk. 2006 – podpisanie umowy partnerskiej z miastem Lincoln. 2008 – wybudowanie pierwszego w mieście „Orlika”. 2008 – utworzenie w MDK „europejskiej Sceny Teatru im. Stefana Jaracza”. 2009 – otwarcie „małej obwodnicy” Radomska (przedłużenie ul. Tysiąclecia)
Przypisy
Kategoria:Historia Radomska