Apolonia Chmielewska (ur. 1897 w Mińsku Mazowieckim, zm. 13 maja 1978 tamże) – polska „Sprawiedliwa wśród Narodów Świata”. Życiorys
Lata młodości Apolonia Chmielewska urodziła się w Mińsku Mazowieckim w rodzinie Stanisława i Małgorzaty Chmielewskich. Jej rodzice prowadzili zakład stolarsko-trumniarski. Od śmierci ojca we wrześniu 1918 r. wraz z bratem, Stanisławem, pomagała mamie w prowadzeniu interesu. Zakład mieścił się przy ul. Siennickiej 23, a od 1925 r. we wschodniej pierzei lokalnego rynku. W drewnianym, podpiwniczonym budynku pod nr. 1, zakład funkcjonował ok. 30 lat – od frontu znajdował się sklep, a z tyłu warsztat stolarski i mieszkanie właścicieli. W latach 30. Apolonia zaprzyjaźniła się z młodszą od siebie Żydówką Chają Oszlak (ur. 1910), która pracowała u rodziców prowadzących rzeźnię mieszczącą się obok warsztatu Chmielewskich. Pomimo różnicy wieku, obyczajów, religii i języka dziewczyny zaprzyjaźniły się i kontynuowały znajomość nawet gdy żydowska koleżanka Apolonii wyszła za mąż za Zygmunta Bergera.
II wojna światowa W trakcie II wojny światowej miasto było okupowane przez Niemców i znalazło się na terenie dystryktu warszawskiego Generalnego Gubernatorstwa. Zakład Apolonii Chmielewskiej mieścił się nieopodal getta utworzonego jesienią 1940 r. W zamkniętej dzielnicy musieli zamieszkać Bergerowie, w tym Chaja, przyjaciółka Apolonii. W getcie narodziły się ich dzieci: Cypra Dnia - Danuta i Barbara. Obiema dziewczynkami, na prośbę Chaji, zaopiekowała się Chmielewska. Getto zostało poddane likwidacji co dla jej mieszkańców oznaczało śmierć. Przez kilka dni dziewczynki przebywały u Apolonii, ale wkrótce w domu pojawili się szmalcownicy, którzy, grożąc donosem na gestapo, żądali pieniędzy. Apolonia była zmuszona ukryć dziewczynki. Pomógł jej m.in. miejscowy Volksdeutsch, który nie poczuwał się za nazistę i we wspomnieniach mińskich ocalonych jawił się jako sympatyzujący z Żydami (miał nawet otoczyć opieką 47 z nich). Apolonia uzyskała również wsparcie miejscowego księdza, który sporządził dla młodszej z sióstr fałszywą metrykę na nazwisko Jaworska. U gosposi wspomnianego volksdeutscha dziewczynka mieszkała aż do 1946 r., bardzo często odwiedzana przez Apolonię Chmielewską, która opłacała jej utrzymanie. Starsza z sióstr, Danuta, została wywieziona przez Apolonię do rodziny mieszkającej między Kałuszynem a Roguszynem. Obie dziewczynki dzięki wsparciu Chmielewskiej przeżyły wojnę i doczekały jej zakończeniaApolonia Chmielewska, Instytut Yad VashemWojenne Matki i Wojenni Ojcowie, [w:] M/M. Bezpłatna gazeta samorządowa.
Apolonia Chmielewska jest pochowana na cmentarzu parafialnym w Mińsku Mazowieckim (sektor XI, rząd 27, nr grobu 1).
14 grudnia 1981 r. Instytut Jad Waszem uhonorował Apolonię Chmielewską medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Przypisy
Bibliografia
Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata: ratujący Żydów podczas Holocaustu: Polska, red. I. Gutman, Kraków 2009
Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Ludzie urodzeni w Mińsku Mazowieckim Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1978