mały|upright|200px|Liderzy TD: Władysław Kosiniak-Kamysz (PSL) i Szymon Hołownia (PL2050) Trzecia Droga (pełna nazwa: Trzecia Droga Polska 2050 Szymona Hołowni – Polskie Stronnictwo Ludowe) – polska koalicja polityczna o charakterze centrowym i chadecko-liberalnym, powołana przed wyborami parlamentarnymi w 2023, zawiązana przez Polskie Stronnictwo Ludowe i Polskę 2050 Szymona Hołowni.

Celem koalicji stało się stworzenie alternatywy dla dominujących na scenie politycznej Prawa i Sprawiedliwości oraz Platformy Obywatelskiej, przy jednoczesnej deklaracji współpracy z innymi ugrupowaniami opozycyjnymi wobec rządu skupionego wokół PiS (a mianowicie Koalicji Obywatelskiej i Lewicy) oraz zapowiedziach powołania z nimi koalicyjnego rządu po wyborach.

Powołanie koalicji ogłoszono 27 kwietnia 2023. Z jej list oprócz dwóch partii formalnie tworzących TD w wyborach parlamentarnych wystartowały również, z puli kandydatów PSL, grupa sojuszników tej partii w ramach Koalicji Polskiej – środowiska konserwatywne (partia Centrum dla Polski, stowarzyszenie Młoda Polska, a także m.in. kandydaci związani z partią Porozumienie i prezes Wolnościowców) oraz Unia Europejskich Demokratów.

Po wyborach, zgodnie z założeniami, TD weszła w skład trzeciego rządu Donalda Tuska wraz z KO i Lewicą. Szymon Hołownia został marszałkiem Sejmu (pełniąc tę funkcję przed dwa lata), a Władysław Kosiniak-Kamysz objął funkcję wicepremiera. Współpraca Polski 2050 z PSL w ramach TD uległa rozluźnieniu w czerwcu 2025.

Historia Współpracę programową Polska 2050 i Polskie Stronnictwo Ludowe ogłosiły 7 lutego 2023, kiedy to liderzy partii, odpowiednio Szymon Hołownia i Władysław Kosiniak-Kamysz, ogłosili powołanie wspólnego zespołu programowego i zapowiedzieli opracowanie „wspólnej listy spraw do załatwienia”. Efekty prac przedstawiono 1 marca. Strony zadeklarowały chęć współpracy w zakresie sądownictwa, edukacji oraz samorządów terytorialnych. 27 kwietnia ogłoszono zawiązanie przez obie formacje koalicji wyborczej, której nazwę ujawniono 15 maja. Porozumienie zakładało powołanie po wyborach dwóch osobnych klubów parlamentarnych.

9 sierpnia PSL i Polska 2050 podpisały umowę koalicyjną. Jednocześnie oba główne podmioty koalicji powołały współpracujące ze sobą osobne sztaby wyborcze: szefem sztabu PSL został Adam Jarubas, a Polski 2050 Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz. Miesiąc później zaprezentowano hasło wyborcze TD „Dość kłótni, do przodu!” oraz szereg postulatów gospodarczych. Na konwencji gościli Irena Lipowicz i Jan Rulewski, TD wsparli również m.in. Aleksander Hall, Bogusław Sonik, Leszek Balcerowicz i John Godson, częściowo również Bronisław Komorowski.

W wyborach TD zajęła 3. miejsce, uzyskując 14,4% głosów. Otrzymała 65 mandatów w Sejmie i 11 (w ramach tzw. paktu senackiego) w Senacie. W Sejmie 33 mandaty przypadły kandydatom Polski 2050, a 32 przedstawicielom PSL (z czego 5 otrzymali współpracujący z PSL w ramach Koalicji Polskiej konserwatyści – w tym 3 członkowie Centrum dla Polski, mandat przypadł także m.in. byłej prezes Porozumienia, która jednak po wyborach wstąpiła do PSL). W Senacie 6 mandatów zdobyli kandydaci PSL (w tym po jednym politycy CdP i Unii Europejskich Demokratów), a 5 przedstawiciele Polski 2050. W Sejmie powstały oddzielne kluby Polski 2050 i PSL (w nazwie których jednak znalazła się Trzecia Droga), a w Senacie – wspólny klub TD, do którego przystąpił także wybrany z ramienia własnego komitetu senator Józef Zając (zasilając konserwatywne środowisko w ramach KP). Szymon Hołownia został wybrany na marszałka Sejmu (w 2025 przeszedł na stanowisko wicemarszałka). W Radzie Ministrów premiera Donalda Tuska z KO znalazło się 7 przedstawicieli Trzeciej Drogi: z ramienia PSL Władysław Kosiniak-Kamysz (jako wicepremier), Krzysztof Hetman (którego w 2024 zastąpił Krzysztof Paszyk), Dariusz Klimczak i Czesław Siekierski (którego w 2025 zastąpił Stefan Krajewski), a z ramienia Polski 2050 Agnieszka Buczyńska (którą w 2024 zastąpiła Adriana Porowska), Paulina Hennig-Kloska (która opuściła partię w 2026) i Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

W wyborach samorządowych w 2024 ponownie powołano komitet TD, który wystartował do wszystkich sejmików województw, a także do części innych gremiów. W wyborach do sejmików komitet zajął 3. miejsce z wynikiem 14,25% głosów i zdobywając 80 mandatów, uzyskując je we wszystkich województwach. 58 z nich przypadło kandydatom z puli PSL, a 22 przedstawicielom Polski 2050. 94 kandydatów komitetu TD (głównie z PSL) zostało wybranych na włodarzy, w tym 2 na prezydentów miast (działacz Polski 2050 w Legionowie, a PSL w Ciechanowie). 20 przedstawicieli TD (18 z PSL i 2 z Polski 2050) zasiadło w zarządach województw, w tym przedstawiciele PSL w dolnośląskim i mazowieckim w randze marszałka. Do klubu TD-PSL w sejmiku dolnośląskim przyłączyli się radni Bezpartyjnych Samorządowców (w 2025 został on przemianowany na klub PSL i BS).

W wyborach do Parlamentu Europejskiego w tym samym roku TD wystartowała pod hasłem „Bądźmy sobą w Europie”. W 7 okręgach liderami list zostali przedstawiciele Polski 2050, a w 6 Koalicji Polskiej (5 z PSL i 1 z UED). Na listach znaleźli się (wśród przedstawicieli KP, tj. w ramach puli PSL) szefowie CdP, Wolnościowców (którzy podjęli wcześniej decyzję o samorozwiązaniu), Śląskiej Partii Regionalnej (nieprawomocnie wyrejestrowanej) i stowarzyszenia zwykłego Państwo Fair Play. W wyborach TD zajęła 4. miejsce, uzyskując 6,91% głosów. Otrzymała 3 mandaty, z czego 2 przypadły PSL, a 1 Polsce 2050.

Kandydatem TD w wyborach prezydenckich w 2025 był Szymon Hołownia, który uzyskał 4,99% głosów, zajmując 5. miejsce spośród 13 kandydatów. W II turze koalicja poparła Rafała Trzaskowskiego z PO (którego już w I turze poparła UED, choć jej wiceszef, wicemarszałek Senatu Michał Kamiński, popierał Szymona Hołownię).

W wyniku obrad rady naczelnej PSL z 17 czerwca 2025, zaczęto wyrażać gotowość do samodzielnego startu partii w kolejnych wyborach. 28 czerwca zakończenie ścisłej współpracy w ramach TD zatwierdziła rada krajowa Polski 2050. Zachowany został klub TD w Senacie oraz wspólne kluby w wielu samorządach, nazwa TD pozostała także m.in. w nazwach klubów Polski 2050 (do października 2025) i PSL w Sejmie. W lutym 2026 klub TD w Senacie opuściło trzech senatorów, którzy przeszli do powstałego w wyniku rozłamu w Polsce 2050 klubu Centrum (po powstaniu którego w Sejmie klub Polski 2050, której nową przewodniczącą w styczniu 2026 w miejsce Szymona Hołowni została Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, zmalał do liczby 15 posłów). Senator Mirosław Różański również w lutym przestał reprezentować Polskę 2050, a w marcu opuścił klub TD (współtworząc z senatorami Centrum i partii Nowa Polska klub NP-Centrum).

Poglądy i założenia programowe Blok zdominowali politycy o poglądach centrowych, ze skrzydłem centroprawicowym; ideowo o przekonaniach chrześcijańsko-demokratycznych i liberalnych. Ideologicznie PSL skupia się wokół neoagraryzmu, konserwatyzmu i chrześcijańskiej demokracji, podczas gdy Polska 2050 reprezentuje głównie poglądy liberalne (częściowo socjalliberalne) z widocznymi wpływami polityki zielonej i częściowo chadecji. Partnerzy PSL w ramach Koalicji Polskiej prezentują głównie poglądy konserwatywno-liberalne (CdP, MP, Centrum Dobrego Państwa) i socjalliberalne (UED).

Zgodnie z manifestem Trzeciej Drogi, koalicja wyraziła chęć między innymi: zwiększyć dochody w sferze budżetowej, zreformować szkolnictwo, wdrożyć politykę klimatyczną opartą na OZE, uprościć system podatkowy, odpolitycznić kadry w spółkach skarbu państwa i urzędach państwowych, rozdzielić urząd Prokuratora Generalnego od Ministerstwa Sprawiedliwości, rozpisać referendum na temat dopuszczalności aborcji (przy pluralizmie poglądów działaczy w jej sprawie).

TD opowiedziała się za „Polską gospodarną”, przeciwstawiając ją „Polsce marnotrawnej”. Zadeklarowała wsparcie przedsiębiorców oraz rodzin, zaproponowała także program „aktywnego rolnika”. Zaprezentowała też postulaty dotyczące mieszkalnictwa i akademików, inwestycji w branżę zbrojeniową oraz wsparcia dla firm transportowych, jak również propozycje wprowadzenia: dwóch niedziel handlowych w miesiącu, rodzinnego PIT, możliwości odliczenia składki zdrowotnej od podatku.

Wśród przedstawionych 15 września 2023 dwunastu gwarancji programowych znalazły się także postulaty: dobrowolnego ZUS dla mikrofirm zagrożonych niewypłacalnością, kompleksowej reformy systemu ochrony zdrowia, zrównania wynagrodzeń kobiet i mężczyzn, przywrócenia finansowania zabiegów in vitro, unowocześnienia standardów opieki okołoporodowej, zwiększenia dostępności żłobków, wprowadzenia systemu kaucyjnego w imporcie towarów rolno-spożywczych z Ukrainy, doprowadzenia do zmian w planie strategicznym wspólnej polityki rolnej, uchwalenia ustawy o asystencji osobistej, zwiększenia wynagrodzeń m.in. dla nauczycieli, pielęgniarek i ratowników medycznych oraz wydatków na modernizację wojska w polskich zakładach zbrojeniowych, włączenia WOT do systemu dowodzenia Sił Zbrojnych.

2 marca 2024 TD przedstawiła 12 gwarancji na wybory samorządowe, dotyczące szkolnictwa, zdrowia, dostępności mieszkań, ochrony środowiska, inwestowania w „liderów lokalnej gospodarki”, lasów, dostępności lokalnej żywności, bibliotek i świetlic w „centrach aktywności i spotkań”, komunikacji publicznej, samodzielności finansowej gmin, czy też standardów w samorządzie.

21 maja 2024 liderzy TD zaprezentowali 6 gwarancji na eurowybory. Dotyczyły one przygotowania Europy do obrony granic, rozwoju polskiej energii atomowej, poprawy Zielonego Ładu, równych szans polskich rolników w Europie, inwestycji w zdrowie oraz konkurencyjności cyfrowej Europy.

Ugrupowania wchodzące w skład koalicji Nazwa Ideologia Pozycja polityczna Lider Posłowie Senatorowie Posłowie do PE Radni wojewódzcy Koalicja Polska chrześcijańska demokracja, neoagraryzm, konserwatywny liberalizm, socjalliberalizm centrum, centroprawica Władysław Kosiniak-Kamysz Polska 2050 liberalizm, zielona polityka, chrześcijańska demokracja centrum Szymon Hołownia

Poparcie w wyborach Wybory parlamentarne Wybory Sejm Senat Rząd Głosy Mandaty MandatyLiczba%LiczbaLiczba 2023 3 110 670 14,4 (3.) Koalicja

Wybory samorządowe WyborySejmikiRady powiatówRady gminPrezydenci, burmistrzowie, wójtowieGłosyMandatyGłosyMandatyMandatyMandaty %Liczba %LiczbaLiczbaLiczba202414,25––12,3–716–1909–94–

Wybory do Parlamentu Europejskiego WyboryGłosyMandatyLiczba%+/-Liczba+/-2024813 2386,97 (4.)––

Wybory prezydenckie Wybory Kandydat Zdjęcie I tura % głosów 2025 Szymon Hołownia 110x110px 978 901 4,99 (5.)

Przypisy

Kategoria:Polskie Stronnictwo Ludowe Kategoria:Koalicje wyborcze w Polsce Kategoria:Porozumienia partii i ugrupowań III Rzeczypospolitej