DelatynZarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1937 r. o ustaleniu urzędowych nazw miast (). () – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie nadwórniańskim, do 1945Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (). miasto w Polsce, w województwie stanisławowskim, w powiecie nadwórniańskim.
W granicach Delatyna znajduje się dawniej wieś Łuh.
W miejscowości jest stacja kolejowa Delatyn.
Walory uzdrowiskowe Delatyn leży niedaleko Nadwórnej, nad Prutem, u wschodniego przedproża pasma Gorganów. Klimat ma bardzo łagodny, z małą ilością opadów i dużym nasłonecznieniem. W początkach XX wieku był popularną miejscowością uzdrowiskową (spis treści). Lekarz uzdrowiska, Aleksander Harasowski, wydał w 1910 broszurę o warunkach balneologicznych Delatyna.
Historia Prywatna wieś szlachecka prawa wołoskiego, położona była w ziemi halickiej województwa ruskiegoGrzegorz Jawor, Osady prawa wołoskiego i ich mieszkańcy na Rusi Czerwonej w późnym średniowieczu, Lublin 2000, s. 81..
W okresie międzywojennym miasto znajdowało się w powiecie nadwórniańskim, w województwie stanisławowskim w Polsce. W 1921 roku w mieście mieszkało 3513 Rusinów, 1576 Żydów i 875 Polaków. Do 17 września 1939 garnizon macierzysty Batalionu KOP „Delatyn”. Od września 1939 do 1941 miasto znalazło się pod okupacją sowiecką, a później od 1941 do 1944 pod okupacją niemiecką.
Podczas wojny ukraińscy nacjonaliści zabili 18 polskich mieszkańców. Od jesieni 1941 do jesieni 1942 Niemcy dokonali eksterminacji ludności żydowskiej w liczbie ponad 2 tysiące. W kilku egzekucjach w lesie Wilchowiec zabito od 1718 do 1950 osób, pozostałych deportowano do Stanisławowa i Lwowa. Ukrywający się w lasach Żydzi dołączyli w lipcu-sierpniu 1943 do rajdującego w okolicy partyzanckiego zgrupowania Sydora KowpakaХолокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, s. 258.
Ponownie zajęty przez wojska radzieckie 26 lipca 1944, rok później przekazany Ukraińskiej SRR. W końcu września 1944 w okolicach Delatyna toczyły się ciężkie walki z wojskami niemieckimi.
Rosyjskie siły zbrojne twierdziły, że 19 marca 2022 r. podczas wojny rosyjsko-ukraińskiej po raz pierwszy w historii użyły w walce hipersonicznych pocisków rakietowych Ch-47M2 Kindżał do wycelowania w magazyn wojskowy w Delatynie.
Zabytki zamekWładysław Łoziński, Prawem i lewem. Obyczaje na Czerwonej Rusi w pierwszej połowie XVII wieku, 1903, s. 98
Osoby urodzone w Delatynie
Adold Marian Gałacki – porucznik piechoty Wojska Polskiego, „cichociemny” Tadeusz Gieruszyński – dendrolog Adam Harasowski – kompozytor, pianista, znawca twórczości Fryderyka Chopina, inżynier mechanik Józef Jaworski – generał brygady Jan Łopuszniak – aktor teatralny i filmowy Fryderyk Pautsch – malarz reprezentujący nurt folklorystyczno-ekspresjonistyczny w sztuce Młodej Polski Józef Rybak – dowódca wojskowy, generał dywizji Wojska Polskiego II RP
Przypisy
Linki zewnętrzne
Historia Żydów w Delatynie na portalu Wirtualny Sztetl Archiwalne widoki miejscowości w bibliotece Polona
Kategoria:Osiedla typu miejskiego w obwodzie iwanofrankiwskim Kategoria:Wsie prawa wołoskiego I Rzeczypospolitej (województwo ruskie) Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo ruskie)