mały|Baner Mateusza Morawieckiego na fasadzie kamienicy przy ul. Chopina 2 w Katowicach thumb|Mural z czasu wyborów w Katowicach mały|Donald Tusk na spotkaniu z wyborcami w Koszalinie Wybory parlamentarne w Polsce w 2023 roku – proces wyborczy, mający na celu wyłonienie nowych członków parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej w liczbie 460 posłów oraz 100 senatorów, na drodze ogólnopolskiego głosowania, zarządzonego na 15 października przez prezydenta Andrzeja Dudę, podpisanego 8 sierpnia tegoż roku.
Frekwencja w wyborach wyniosła 74,38%, ustanawiając rekord największej frekwencji wyborczej w całej historii III Rzeczypospolitej. Dotychczasowy rekord frekwencji wynosił 68,23% i miał miejsce w drugiej turze wyborów prezydenckich w 1995. Razem z wyborami do parlamentu odbyło się także referendum ogólnokrajowe, jednak w wyniku niewystarczającej frekwencji wynik tego głosowania nie był wiążący.
Kalendarz wyborczy thumb|Obwodowa Komisja Wyborcza nr 303 i 304 w Warszawie thumb|Obwodowa Komisja Wyborcza nr 95 w Szczecinie thumb|Obwodowa Komisja Wyborcza Hanower II (nr 188) w Laatzen (Niemcy) thumb|Nowo wybrani parlamentarzyści reprezentujący w parlamencie Lewicę Razem. Od lewej (zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Magdalena Biejat, Maciej Konieczny, Adrian Zandberg, Anna Górska, Dorota Olko, Joanna Wicha, Paulina Matysiak, Daria Gosek-Popiołek i Marcelina Zawisza thumb|Seminarium dla nowo wybranych posłów X kadencji w Sali Posiedzeń Sejmu, 25 października 2023 Najwcześniejszy możliwy termin przeprowadzenia ogólnopolskiego głosowania w 2023 roku przypadał na dzień 15 października, zaś najpóźniejszą datą możliwą do wyboru był dzień 11 listopada. W oparciu o interpretację artykułu 194. Kodeksu wyborczego, prezydent dokonał wyboru najwcześniejszego z możliwych terminów. Kalendarz wyborczy, ustanowiony przez prezydenta RP, wyglądał następująco:
do 28 sierpnia złożenie zawiadomień o utworzeniu komitetów wyborczych powołanie okręgowych komisji wyborczych od 1 września do 12 października Składanie przez wyborców wniosków o: wydanie zaświadczenia o prawie do głosowania w miejscu pobytu w dniu wyborów, zmianę miejsca głosowania. składanie przez żołnierzy pełniących zasadniczą służbę wojskową albo odbywających ćwiczenia wojskowe, a także ratowników odbywających zasadniczą służbę w obronie cywilnej poza miejscem stałego zamieszkania oraz policjantów z jednostek skoszarowanych, funkcjonariuszy Służby Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Więziennej pełniących służbę w systemie skoszarowanym wniosków o zmianę miejsca głosowania do 6 września zgłoszenie list kandydatów na posłów i kandydatur na senatorów do 11 września utworzenie obwodów głosowania w zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych oraz oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów, domach studenckich i zespołach tych domów, a także ustalenie ich granic, siedzib i numerów. do 15 września podanie do publicznej wiadomości informacji o numerach i granicach obwodów głosowania oraz o siedzibach obwodowych komisji wyborczych, w tym o lokalach przystosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych, a także o możliwości głosowania korespondencyjnego i głosowania przez pełnomocnika, zgłaszanie przez kapitanów statków wniosków o utworzenie obwodów głosowania na polskich statkach morskich, zgłaszanie kandydatów na członków komisji wyborczych przez pełnomocników komitetów wyborczych do 25 września powołanie obwodowych komisji wyborczych, podanie do publicznej wiadomości informacji o numerach i granicach obwodów głosowania utworzonych za granicą oraz o siedzibach obwodowych komisji wyborczych, od 30 września do 13 października nieodpłatne rozpowszechnianie w programach publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych audycji wyborczych przygotowanych przez komitety wyborcze do 2 października zgłaszanie zamiaru głosowania korespondencyjnego przez wyborców niepełnosprawnych, w tym za pomocą nakładek na karty do głosowania sporządzanych w alfabecie Braille’a, oraz przez wyborców, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 60 lat, zgłaszanie zamiaru skorzystania z prawa do bezpłatnego transportu do lokalu wyborczego lub bezpłatnego transportu powrotnego przez wyborców niepełnosprawnych oraz przez wyborców, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 60 lat, w gminie, w której w dniu wyborów nie funkcjonuje gminny przewóz pasażerów, do 5 października podanie przez okręgowe komisje wyborcze, w formie obwieszczenia, informacji o zarejestrowanych kandydatach na posłów oraz zarejestrowanych kandydatach na senatorów, podanie do publicznej wiadomości w gminach wiejskich lub miejsko-wiejskich bezpłatnego gminnego przewozu pasażerskiego w dniu wyborów, o którym mowa w art. 37f § 1 Kodeksu wyborczego do 6 października składanie wniosków o sporządzenie aktu pełnomocnictwa do głosowania przez wyborców niepełnosprawnych oraz przez wyborców, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 60 lat do 10 października składanie przez komitety wyborcze wyborców zrzeszonych w zarejestrowanych organizacjach mniejszości narodowych oświadczeń do Państwowej Komisji Wyborczej o korzystaniu ich list kandydatów na posłów ze zwolnienia z warunku określonego w art. 196 § 1 Kodeksu wyborczego, tj. obowiązku przekroczeniu progu wyborczego. składanie przez wyborców przebywających za granicą wniosków o ujęcie ich w spisie wyborców w obwodach głosowania utworzonych za granicą, składanie przez wyborców przebywających na polskich statkach morskich wniosków o ujęcie ich w spisach wyborców w obwodach głosowania utworzonych na tych statkach do 12 października poinformowanie wyborców niepełnosprawnych oraz wyborców, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 60 lat, którzy zgłosili zamiar skorzystania z prawa do transportu do lokalu wyborczego, o godzinie transportu w dniu głosowania 13 października (godz. 24:00) – zakończenie kampanii wyborczej i rozpoczęcie ciszy wyborczej, która potrwa do zakończenia głosowania we wszystkich obwodach w Polsce 14 października – przekazanie przewodniczącym obwodowych komisji wyborczych spisów wyborców 15 października 2023 – głosowanie w godz. 7:00–21:00
Sytuacja na scenie politycznej przed wyborami Do ogłoszenia wyborów doszło podczas trwających od 2015 koalicyjnych rządów tzw. Zjednoczonej Prawicy. Swój start zapowiedziały wszystkie największe siły polityczne reprezentowane w Sejmie IX kadencji, od pewnego czasu nie będące tylko partiami politycznymi, ale ruchami koalicyjnymi, skupiającymi wokół siebie ponad 20 większych i mniejszych ugrupowań. Główne ruchy polityczne, które podjęły walkę w wyborach to:
Zjednoczona Prawica, będąca dotychczasową koalicją rządową Prawa i Sprawiedliwości, Suwerennej Polski oraz Partii Republikańskiej (także stowarzyszeń OdNowa RP i Polskie Sprawy), przy wsparciu ugrupowania Kukiz’15, Koalicja Obywatelska, w ramach której współpracę kontynuowały Platforma Obywatelska RP, Nowoczesna, Inicjatywa Polska oraz Zieloni, do których w trakcie kampanii dołączyła Agrounia (partia RS Agrounia Tak nie była jednak formalnym członkiem komitetu koalicyjnego), Lewica, stanowiąca koalicję Nowej Lewicy, Lewicy Razem, Polskiej Partii Socjalistycznej, Unii Pracy i Socjaldemokracji Polskiej, związana była z nią też Wolność i Równość, Trzecia Droga, będąca koalicją Polskiego Stronnictwa Ludowego (stanowiącego trzon Koalicji Polskiej z udziałem także Centrum dla Polski, Unii Europejskich Demokratów oraz m.in. stowarzyszenia Młoda Polska) i Polski 2050, Konfederacja Wolność i Niepodległość, w ramach której startowały Nowa Nadzieja, Ruch Narodowy oraz Konfederacja Korony Polskiej (we współpracy z KKP także Ruch Prawdziwa Europa).
W wyborach do Senatu Koalicja Obywatelska, Trzecia Droga i Lewica nawiązały współpracę w ramach tzw. paktu senackiego.
Rejestracja komitetów wyborczych W przewidzianym terminie zgłaszania komitetów wyborczych zawnioskowano o rejestrację 94 komitetów, spośród których zarejestrowano 85, na które składały się 2 komitety koalicyjne, 40 partii politycznych oraz 43 komitety wyborcze wyborców.
Do obu izb parlamentu startowało 46 komitetów, trzy tylko do Sejmu, a pozostałe 36 wybierano tylko do Senatu. Siedem z nich, tj. PiS, KO, NL, TD, Konfederacja, Bezpartyjni Samorządowcy oraz Polska Jest Jedna, uzyskały prawo ogólnopolskiej rejestracji kandydatów we wszystkich okręgach wyborczych.
Wynik wyborów W wyniku głosowania pięć komitetów wyborczych uzyskało mandaty poselskie. Zwycięski komitet wyborczy Prawo i Sprawiedliwość zdobył 35,38% głosów. Tym samym ta partia, jako pierwsza od 1989 roku, wygrała wybory parlamentarne po raz trzeci z rzędu – jednak w przeciwieństwie do wyborów w 2015 i 2019, jej komitet nie uzyskał większości mandatów, potrzebnych do utworzenia rządu. Do Sejmu dostały się także: Koalicja Obywatelska (30,70%), Trzecia Droga PSL-PL2050 (14,40%), Nowa Lewica (8,61%) oraz Konfederacja WiN (7,16%).
27 listopada 2023, w wyniku wyborów, powstał trzeci rząd premiera Mateusza Morawieckiego, który 11 grudnia 2023 nie uzyskał wotum zaufania w Sejmie (190 głosów za, 266 przeciw). W tym samym dniu KO, TD i Lewica zgłosiły Donalda Tuska (przewodniczącego PO) na stanowisko premiera, a Sejm wybrał go na ten urząd (większością 248 głosów „za” przy 201 głosach „przeciw”)Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 grudnia 2023 r. w sprawie wyboru Prezesa Rady Ministrów ().. 12 grudnia przedstawił listę kandydatów do swojego gabinetu, a także wygłosił exposé. Tegoż dnia Sejm na jego wniosek dokonał wyboru nowej Rady MinistrówUchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 grudnia 2023 r. w sprawie wyboru w skład Rady Ministrów (). („za” zagłosowało 248 posłów, „przeciw” oddano 201 głosów), a dzień później zaprzysiężony został trzeci rząd Donalda Tuska.
Komitety wyborcze do Sejmu i Senatu + Komitety, które zarejestrowały listy do Sejmu w co najmniej połowie okręgów wyborczych Nr listy Komitet wyborczy Lider/Liderzy Hasła wyborcze Kandydacina posłów Kandydacina senatorów 1 Bezpartyjni Samorządowcy center|75px Tymoteusz Myrda Normalna Polska! 903 41 2 KKW Trzecia Droga Polska 2050 Szymona Hołowni – Polskie Stronnictwo Ludowe center|75pxcenter|75pxSzymon Hołownia,Władysław Kosiniak-Kamysz Dość kłótni, do przodu! 918 28 3 Nowa Lewica center|75pxcenter|75px Włodzimierz Czarzasty,Robert Biedroń Serce mam po lewej 912 14 4 center|70px Jarosław Kaczyński Bezpieczna Przyszłość Polaków 919 96 5 center|75pxcenter|75px Krzysztof Bosak,Sławomir Mentzen Możemy wszystko! 914 65 6 center|75px Donald Tusk (główny) Polska w naszych sercach 920 49 7 Polska Jest Jedna center|75px Rafał Piech Bóg, Rodzina, Ojczyzna 579 4
Inne partie startujące z list danych komitetów:
+ Komitety, które zarejestrowały listy do Sejmu w niektórych okręgach Nr listy Komitet wyborczy Lider Hasła wyborcze Kandydacina posłów Kandydacina senatorów 9 KWW Ruchu Dobrobytu i Pokoju center|70px Maciej Maciak Woda, gaz, prąd 158 3 10 Normalny Kraj center|70px Wiesław Lewicki 61 1 11 KWW Mniejszość Niemiecka center|70px Ryszard Galla Opolskie. Region dialogu 24 1 11 Antypartia center|70px Marek Ciesielczyk 16 0 11 Ruch Naprawy Polski center|70px Romuald Starosielec Odzyskaj głos! 16 3
W 17 okręgach listy do Sejmu zarejestrował komitet partii Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców, jednak dwa dni przed głosowaniem wycofał się ze startu.
+ Komitety, które wystawiły jedynie kandydatów do Senatu Komitet wyborczy Lider Kandydacina senatorów Nowa Demokracja – Tak Marek Materek 5 Zjednoczenie Chrześcijańskich Rodzin Bogusław Rogalski 5 Polska 2050 Włodzimierz Zydorczak 3 Wolni i Solidarni Jan Miller 3 Ślonzoki Razem Leon Swaczyna 2 Zjednoczeni Wojciech Kornowski 2 Związek Słowiański Włodzimierz Rynkowski 2 KWW Mirosława Piaseckiego Kandydata na Senatora RP Mirosław Piasecki 2 KWW Porozumienie Obywatelskie Andrzej Dyszewski 2 Komitety z zarejestrowanym jednym kandydatem 29
Obwody głosowania