Europejski kodeks postępowania na rzecz uczciwości badań naukowych Europejskiej Federacji Akademii Nauk - ALLEA (European Code of Conduct for Research Integrity of All European Academies) oraz Europejskiej Fundacji Nauki (ESF) został opublikowany w 2011 r. i zmieniony w 2017 r. Ostatnia wersja pochodzi z 2023 roku.
Preambuła podkreśla, że badania to systematyczne poszukiwanie wiedzy poprzez analizę, obserwację i myślenie, mające na celu lepsze zrozumienie świata i nas samych. Kodeks ten obowiązuje w różnych dziedzinach naukowych, umożliwiając współpracę między naukowcami, niezależnie od granic społecznych czy politycznych. Jest to dokument o aktualnej wartości, który kładzie nacisk na etyczne, prawne i zawodowe obowiązki badaczy oraz instytucji finansujących badania, dając elastyczność w kontekście zmieniających się warunków społecznych, politycznych i technologicznych. Jego celem jest utrzymanie wysokich standardów badań poprzez samoregulację w środowisku naukowym i akademickim.
Kodeks opisuje dobre praktyki badawcze w następujących zakresach:
Środowisko badawcze
Szkolenia, nadzór i mentoring
Procedury badawcze
Zabezpieczenia
Praktyki i zarządzanie danymi
Współpraca
Publikacja i rozpowszechnianie
Przeglądanie, ocenianie i edytowanie
Zasady dobrej praktyki badawczej Rzetelność w zapewnianiu jakości badań, odzwierciedlona w projekcie, metodologii, analizie i wykorzystaniu zasobów. Uczciwość w opracowywaniu, podejmowaniu, recenzowaniu, raportowaniu i komunikowaniu badań w sposób przejrzysty, sprawiedliwy, pełny i bezstronny. Szacunek dla współpracowników, uczestników badań, społeczeństwa, ekosystemów, dziedzictwa kulturowego i środowiska. Odpowiedzialność za badania od pomysłu do publikacji, za zarządzanie nimi i ich organizację, za szkolenia, nadzór i mentoring oraz za ich szerszy wpływ.
Nadużycia w badaniach i inne niedopuszczalne praktyki Nadużycia w badaniach (tzw. FFP) Fabrykacja to wymyślanie rezultatów i rejestrowanie ich tak, jakby były prawdziwe.
Fałszerstwo to manipulowanie materiałami badawczymi, sprzętem lub procesami albo zmienianie, pomijanie lub zatajanie danych lub wyników bez uzasadnienia.
Plagiat to wykorzystywanie pracy i pomysłów innych osób bez podania właściwego źródła, naruszając w ten sposób prawa pierwotnego autora (autorów) do ich wyników intelektualnych.
Inne naruszenia dobrych praktyk badawczych (wyliczenie niewyczerpujące) Manipulowanie autorstwem lub odbieranie roli innych badaczy w publikacjach. Ponowna publikacja istotnych części własnych wcześniejszych publikacji, w tym tłumaczeń, bez należytego uznania lub zacytowania oryginału ("autoplagiat"). Wybiórcze cytowanie w celu poprawy własnych wyników lub zadowolenia redaktorów, recenzentów lub współpracowników. Nieujawnianie wyników badań. Zagrożenie uzależnieniem badań od fundatorów (sponsorów) lub raportowania wyników promujących stronniczość. Niepotrzebne rozszerzanie bibliografii badania. Oskarżanie naukowca o niewłaściwe postępowanie lub inne naruszenia w złośliwy sposób. Fałszywe przedstawianie osiągnięć badawczych. Wyolbrzymianie znaczenia i praktycznego zastosowania ustaleń. Opóźnianie lub niedozwolone utrudnianie pracy innym badaczom. Nadużywanie stażu pracy w celu zachęcania do naruszania rzetelności badań. Ignorowanie domniemanych naruszeń rzetelności badawczej przez inne osoby lub ukrywanie niewłaściwych reakcji na niewłaściwe postępowanie lub inne naruszenia ze strony instytucji. Zakładanie lub wspieranie czasopism, które podważają kontrolę jakości badań ("czasopisma drapieżne").
Stała Grupa Robocza ALLEA ds. Nauki i Etyki Stała Grupa Robocza ALLEA ds. Nauki i Etyki została utworzona w celu zgromadzenia ekspertów z akademii w Europie i zapewnienia im platformy do ciągłej debaty na temat etyki i uczciwości badań. Grupa spotyka się regularnie, a także zwołuje spotkania tematyczne w szerszym gronie, zazwyczaj we współpracy z innymi odpowiednimi organizacjami, takimi jak Komisja Europejska, Europejska Fundacja Nauki (ESF), Międzynarodowa Rada Nauki (ICSU) i UNESCO.
Przypisy
Kategoria:Nauka Kategoria:Organizacje w Europie Kategoria:Polska Akademia Nauk