Sawin (nazwa historyczna: Podchylinie) – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie chełmskim, w gminie Sawin. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 812, 15 km na północ od Chełma.

Dawne prywatne miasto duchowne, własność biskupów chełmskichStefan Warchoł, Nazwy miast Lubelszczyzny, Lublin 1964, s. 174., lokowane w 1456 roku położone było w XVI wieku w województwie ruskimZenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 171.. W latach 1869–1954 miejscowość była siedzibą gminy Bukowa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa chełmskiego.

Administracyjnie wieś jest sołectwem, siedzibą gminy gminy Sawin. Według Narodowego Spisu Powszechnego (marzec 2011 r.) wieś liczyła 2142 mieszkańców i była największą miejscowością gminy.

Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Przemienienia Pańskiego.

+Integralne części wsi SIMC Nazwa Rodzaj 0107198 Grabowa część wsi0107235 Malinówka-Gajówka część wsi

Historia Osada Sawin istniała już w połowie XIV wieku. Prawa miejskie uzyskała w 1456 nadaniem Kazimierza Jagiellończyka, który rozległymi dobrami z Sawinem w centrum uposażył biskupów chełmskich. Lokację tę na prawie magdeburskim odnowił w roku 1506 biskup Mikołaj KościeleckiW Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego – biskup Maciej Kościelski w 1506.. W 1795 roku Sawin znalazł się w zaborze austriackim. Od 1809 roku Sawin należał do Księstwa Warszawskiego, a od 1815 roku do Królestwa Polskiego. Podczas powstania styczniowego, w 1863 roku w pobliżu Sawina doszło do kilku potyczek polskich powstańców z wojskami rosyjskimi. 13 stycznia 1870 r. pozbawiono Sawin praw miejskichPostanowienie z 19 (31) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, t. 69, nr 239, s. 471).. Podczas I wojny światowej, w 1915 roku wycofujące się wojska rosyjskie spaliły Sawin. W okresie międzywojennym, w 1921 roku w Sawinie żyło 622 Żydów, stanowiąc 48% ogółu mieszkańców.

Podczas II wojny światowej, we wrześniu 1939 roku w pobliżu Sawina doszło do jednodniowej bitwy polskich oddziałów z nacierającymi Niemcami. W 1940 roku Niemcy utworzyli w Sawinie obóz pracy przymusowej dla Żydów, którzy budowali fortyfikacje graniczne oraz drogi. Przeprowadzili także regulację rzek Uherki i Lepituchy. W czerwcu 1942 roku wszystkich Żydów z Sawina wywieziono do ośrodka zagłady w Sobiborze. Po buncie w ośrodku zagłady Żydów w Sobiborze, na posterunku Wehrmachtu w Sawinie złapano 6 Żydów z Sobiboru. Niemcy w pobliżu Sawina prowadzili próby z rakietami V-2. W okolicy działała polska partyzantka. Sawin został przejęty w lipcu 1944 roku przez wojska sowieckie.

Ludzie związani z Sawinem

Zabytki Kościół Przemienienia Pańskiego w Sawinie, późnobarokowy z XVIII wieku cmentarz żydowski – z XVIII wieku

Uwagi

Przypisy GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.

Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().

Strona gminy, sołectwa Opis parafii na stronie diecezji

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona Sawina Cmentarz żydowski

Kategoria:Dawne miasta w województwie lubelskim Kategoria:Miasta biskupów chełmskich Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XV wieku Kategoria:Prywatne miasta duchowne I Rzeczypospolitej (województwo ruskie)