TSR (Tactical Studies Rules) – amerykańska firma produkująca gry, znana jako oryginalny wydawca Dungeons & Dragons (D&D). Dungeons & Dragons jest uważane za pierwszą grę fabularną (RPG) i rozpoczęła cały nowy gatunek gier.

Założona jako Tactical Studies Rules w październiku 1973 przez Gary’ego Gygaxa i Dona Kaye’a. Gygax nie mógł znaleźć wydawcy dla D&D, nowego typu gry, którą wymyślił wraz z Dave’em Andersonem, założył więc nową firmę z Kaye’em, ale samoldzielnie wydać swój produkt. Gygax i Kaye weszli w partnerstwo z Brianem Blume’em. Po śmierci Dona Kaye w 1975, Tactical Studies Rules zmieniło nazwę na TSR Hobbies i zaakceptowało inwestycje finansowe ojca Blume’a, Melvina. Z D&D jako swoim głównym produktem, TSR Hobbies stało się główną siłą w świecie gier do końca lat 70. Ostatecznie Melvin Blume przekazał swoje udziały w firmie swojemu drugiemu synowi, Kevinowi, czyniąc braci Blume głównymi udziałowcami w TSR Hobbies.

Wiosną 1983 firma rozpadła się na 4 niezależne firmy – wydawaniem gier RPG zajęło się TSR Inc. (TSRF). Bracia Blume sprzedali swoje udziały wiceprezydentce TSR Lorraine Williams, która z kolei pozbyła się Gygaxa z firmy w październiku 1985. Po prosperity pod rządami WIlliams firma doświadczyła trudności finansowych w połowie lat 90. Choć gry sprzedawały się dobrze, a dochody były wysokie, wysokie koszty utrzymania TSR spowodowały, że firma stała się nierentowna i zadłużona. TSR zostało zakupione w 1997 przez Wizards of the Coast (WotC). WotC początkowo korzystało z nazwy TSR do wydawania swoich podręczników do D&D, ale w 2000 zaprzestało tego, co wiązało się z wydaniem 3 edycji Dungeons and Dragons.

WotC pozwoliło znakowi handlowemu TSR na wygaśnięcie we wczesnych latach 2000. Dwie nowe firmy od tamtego czasu zaczęły korzystać z nazwy TSR.

Historia Tactical Studies Rules (1973–1975) Tactical Studies Rules (TSR) utworzono w 1973 jako partnerstwo pomiędzy Garym Gygaxem a Donem Kayem, który dołożył od siebie 2400 dolarów na założenie firmy, aby formalnie opublikować i sprzedawać Dungeons and Dragons – dzieło Gygaxa i Dave’a Arnesona i pierwszą współczesną grę fabularną (RPG). Jednakże pierwszą publikacją TSR było Cavaliers and Roundheads, gra figurkowa, aby zacząć generować przychód dla TSR. Później do spółki dołączył Brian Brume, w grudniu 1973. Bluma dopuszczono do partnerstwa biznesowego, aby ufundować opublikowanie D&D, gdyż Caraliers and Roundheads nie było komercyjnym sukcesem. Oryginalnie Kaye był prezesem, Blume wiceprezesem, a Gygax pracował jako redaktor.

W styczniu 1974, TSR – korzystając z piwnicy Gygaxa jako siedziby głównej – wydrukowało 1000 egzemplarzy D&D, sprzedając je po 10 dol. sza sztukę (dodatkowo kości potrzebne do gry kosztowały 3,50 dolarów amerykańskich). Ten pierwszy druk sprzedał się w 10 miesięcy. Także w 1974 TSR opublikowało Warriors of Mars, grę bitewną umieszczoną w świecie fantasy Barsoom, stworzonym przez Eddara Rice Burroughsa w swojej serii powieści John Carter of Mars, do której Gygax nawiązał w przedmowie do pierwszej edycji D&D. Jednakże, Gygax i TSR opublikowali Warriors of Mars bez zgody (lub płacenia) właścicielom praw autorskich i wkrótce potem zażądali oni zaprzestania łamania ich praw, co zakończyło dystrybucję Warriors.

Kiedy Don Kaye umarł po ataku serca 31 stycznia 1975, jego rolę przejęła jego żona, Donna Kaye, która była odpowiedzialna za rachunkowość, wysyłkę i kwestie prawne związane ze spółką. Do lata 1975 te obowiązki stały się na tyle skomplikowane, iż Gygax został pełnoetatowym pracownikiem i przejął je od Donny Kaye. Arneson także dołączył do firmy, w celu koordynacji prac nad grą z jego kręgiem przyjaciół w Twin Cities.

TSR Hobbies (1975–1983) Brian Blume i Gary Gygax przeorganizowali swój biznes ze spółki w korporację zwaną TSR Hobbies Inc. Na początku była to osobna firma dla gier figurkowych i gier z innych firm, z czym wiązało się otwarcie sklepu hobbistycznego Dungeon w Lake Geneva. TSR Hobbies następnie wykupiło zasoby starego partnerstwa TSR. Ojciec Briana, Milvin Blume, zainwestował 20 000 dolarów w nowo powstałą firmę, co pozwoliło jej wykupić udziały Donny Kaye. 26 września 1975, zasoby poprzedniej spółki zostały przejęte przez TSR Hobbies. Największym udziałowcą był Brian Blume, po nim Melvin Blume, w końcu zaś Gary Gagax na 3 miejscu. Gygax był prezesem TSR Hobbies, a Blume wiceprezesem i sekretarzem. Sklep hobbistyczny Dungeon został de facto siedzibą główną firmy, wliczając w to biura Gygaxa i Blume'a. TSR zamówiło wydruk i skład swoich gier w październiku 1975, a trzeci dodruk 2 000 egzemplarzy D&D wyprzedał się w 5 miesięcy. Tim Kask został zatrudniony jesienią 1975 jako Redaktor Pism i został pierwszym pełnoetatowym pracownikiem firmy.

Empire of the Petal Throne zostało pierwszą grą opublikowaną przez TSR Hobbies, a następne były dwa dodatki do D&D, Greyhawk i Blackmoor. Także w 1975 wydano grę planszową Dungeon! i RPG w klimatach Dzikiego Zachodu Boot Hill. Dochody na rok fiskalny 1976 wynosiły 300 000 dolarów. TSR zaczęło organizować konwent gier Gen Con w 1976, i w tym też roku odbył się tam pierwszy turniej D&D. Dodatki do D&D Eldritch Wizardry i Gods, Demi-gods & Heroes zostały wydane w 1976.

TSR zaczęło także dzielić Dungeons & Dragons na dwie gry: Dungeons & Dragons dla nowicjuszy i Advanced Dungeons & Dragons (AD&D) jako bardziej zaawansowany produkt dla hardkorowych fanów. W 1977 wydany Dungeons & Dragons Basic Set dla D&D i Monster Manual jako pierwszy produkt dla AD&D – pierwszą książkę, którą firma opublikowała w twardej oprawie. W następnym roku opublikowano AD&D Players Handbook, a następnie 6 gotowych przygód. Ze względu na umieszczenie w tytule słowa „Advanced”, TSR nie płaciło tantiem Dave’owi Arnesonowi, argumentując, że jego współudział w tworzeniu gry dotyczył tylko D&D. Także w 1978, TSR Hobbies wyniosło się z domu Gygaxa i przeniosło do Lake Geneva, powyżej sklepu Dungeon. W 1979 opublikowano Dungeon Master’s Guide do AD&D, a w radiu można było usłyszeć reklamę gry z „Czarodziejem Morleyem”. Wszystkie te podręczniki źródłowe byłyby wielkim hitem: D&D Basic Set sprzedawał się dobrze w 1977 i 1978, w 1979 zaś sprzedanych zostałoby ponad 100 000 egzemplarzy. Na przestrzeni lat miał on być uaktualniany i dodrukowywany wielokrotnie.

W tym czasie istniała konkurencja i nieoficjalne dodatki do D&D, z których korzystano obok oficjalnych, co łamało prawa autorskie TSR. Należy tutaj wymienić Arduin Grimoire, Manual of Aurenia, i warianty takie jak Warlocks i Tunnels & Trolls. TSR było bardzo ostrożne w działaniu i w momencie, gdy uznało, że jego znak handlowy był nadużywany, podejmowało akcje prawne. Bardzo często te procedury zmieniały produkty w niewielkim tylko stopniu, ale wywoływały znaczące poruszenie w środowisku graczy.

W 1979 TSR podpisało niecodzienny kontrakt z Random House. W większości przypadków umów między wydawcą a dystrybutorem, wydawca otrzymuje bezpośrednio wynagrodzenie, bazując na książkach sprzedanych przez dystrybutora w księgarniach. W przypadku kontraktu z TSR jednak, Random House pożyczyłby pieniądze TSR jako zaliczkę przy wysyłce produktów od TSR do Random House, w wysokości 27,3% sugerowanej ceny detalicznej. Ta umowa była z początku korzysta dla obydwu stron: TSR mogło pozyskiwać pieniądze na finansowanie swojej pracy i nie martwić się bezpośrednio sprzedażą. Wiele z produktów TSR utrzymywało swoją sprzedaż na tym samym poziomie, a pożyczka pozwalała firmie odzyskać natychmiastowo wydatki na inwestycje i wykorzystać je, by tworzyć więcej książek. Zwroty były niskie, co sprawiało, że Random House było pewne swojego partnerstwa z TSR. Ta umowa jednakże zaczęłaby później, w latach 90., być kłopotliwa.

Gygax przyznał Games Workshop wyłączne prawa do dystrybucji produktów TSR w Zjednoczonym Królestwie, po spotkaniu z Ianem Livingstonem i Steve’em Jacksonem. Games Workshop drukowało pewne własne materiały i swoje własne wersje produktów do D&D i AD&D w celu obniżenia wysokich kosztów importu. Kiedy TSR nie mogło się umówić z Games Workshop odnośnie możliwej fuzji, TSR stworzyło subfirmę zajmującą się rynkiem Zjednoczonego Królestwa, TSR Hobbies UK w 1980. Gygax zatrudnił Dona Tumbulla, by kierował nowo powstałą firmą, która podczas lat 80. zajęłaby się też rynkiem europejskim. TSR publikowało własne dodatki, w tym pierwotne Fiend Folio. TSR UK także było odpowiedzialne za publikowanie magazynu „Imagine”, którego powstało 31 numerów.

Pierwszym opublikowanym settingiem do AD&D był World of Greyhawk w 1980. Gra o szpiegach Top Secret także została wydana w 1980 – przykuła ona niechcianą uwagę FBI. W tym samym roku utworzono Role-Playing Game Association by promować jakość w grach RPG i zjednoczyć graczy w kraju. W 1981 magazyn „Inc.” umieścił TSR Hobbies na liście 100 najszybciej wzrastających prywatnych firm w USA. W tym samym roku TSR Hobbies znów zmieniło biura, tym razem do budynku, w którym dawniej mieściła się firma handlująca sprzętem medycznym, który posiadał dołączony magazyn. W 1982, TSR Hobbies przekroczyło próg dochodowy 20 milionów dolarów.

W 1982 TSR Hobbies zdecydowało się zerwać partnerstwo z Gredanier Miniatures i zaczeło publikować swoją własną linię figurek do AD&D, a potem własne zabawki. Za część produkcji zabawek była odpowiedzialna firma LJN Także w tym roku, TSR opublikowało dwie nowe gry fabularne, Gangbusters i Star Frontiers. Wyłączni dystrybutorzy podręczników do D&D istnieli w 22 krajach – pierwsze tłumaczenie ukazało się na język francuski, po czym nastąpiło wiele innych tłumaczeń. W 1982 firma utworzyła dział edukacyjny, zajmujący się czytaniem, matematyką, historią i rozwiązywaniem problemów – największy sukces odniosła seria książek Endless Quest.

Udziały Melvina Blume'a później zostały przekazane jego synowi, Kevinowi Blume’owi. Sprawiło to, że władzę w firmie prawowali Kevin Blume, Brian Blume i Gary Gygax. W ówczesnych artykułach prasowych (z wczesnych lat 80.) Gygax twierdził, że cała trójka pracowała jak jeden zespół i podejmowali decyzje wspólnie. W późniejszych wywiadach, Gygax umniejszał swoją rolę i opisywał swoją pozycję jako CEO pozbawionego władzy, z Brianem Blumem jako prezesem kreatywnym i Kevinem Blumem jako prezesem operacyjnym. W 1981, TSR Hobbies miało przychody 12,9 miliona dolarów i zatrudniało 130 pracowników.

TSR Hobbies pragnęło dywersyfikacji, co sprawiło, że rozpoczęło lub wykupiło parę nowych firm. Wliczały się w to firmy zajmujące się takimi biznesami jak figurki, zabawki i prezenty, oraz oddział rozrywkowy, założony w celu zajmowania się filmami kinowymi i telewizją. Wiele z owych innwestycji zostało uznanych później za złe dezycje biznesowe i nadmierny rozrost firmy. Zakup Greenfield Nedlewomen, firmy zajmująca się igłami i szydełkiem, był szczególnie krytykowany – należała do kuzynki Blumesów. Sprzedaż produktów szydełkowych z motywem przewodnim D&D była minimalna, a sam zakup był krytykowany jako nepotyzm. Podobnie, firma była oskarżana o preferowanie przyjaciół i rodziny Blumesów i Gygaxa w zatrudnianiu. Zarząd użył także funduszy firmowych by wynieść wrak z Jeziora Genewskiego bez jasnych benefitów finansowych. Firma zakupiła znaki handlowe i prawa autorskie do SPI i „Amazing Stories”, pomimo tego, że „Amazing Stories” miały nakład tylko 10 tys. egzemplarzy.

TSR (1983–1985) W 1983 firmę rozdzielono na 4 części: TSR, Inc. (jej główny spadkobierca), TSR International, TSR Ventures i TSR Entertainment, Inc.

Gygax opuścił Lake Geneva i zamieszkał w Hollywood, gdzie prowadził TSR Entertainment, Inc., później nazwana Dungeon & Dragons Entertainment Corp., która próbowała stworzyć filmy i produkcje telewizyjne na bazie licencji D&D. Jego praca ostatecznie zaowocować miała jedynie stworzeniem tego, co później stało się kreskówką Lochy i smoki. Ten serial był emitowany przez 2 lata.