Szlarnik maurytyjski (Zosterops chloronothos) – gatunek małego ptaka z rodziny szlarników (Zosteropidae). Jest endemitem wyspy Mauritius i sąsiedniej wysepki Île aux Aigrettes. Według IUCN jest to gatunek krytycznie zagrożony.

Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1817 roku Louis Pierre Vieillot w 9. tomie Nouveau dictionnaire d'histoire naturelle, appliquée aux arts, à l'agriculture, à l'économie rurale et domestique, à la médecine, etc. Nouvelle édition. Autor nadał gatunkowi nazwę Dicaeum chloronothos, nie wskazał miejsca typowego. Gatunek monotypowy. Często uważany za podgatunek szlarnika krzywodziobego (Zosterops olivaceus), ale ich głos i zachowania są różne.

Etymologia Zosterops (Fosterops): zōstēr, ζωστηρος zōstēros „pas”; ωψ ōps, ωπος ōpos „oko”. chloronothos: khlōros „zielony”, nothos „fałszywy”.

Morfologia Mały ptak o szpiczastym, zakrzywionym, stosunkowo długim ciemnobrązowym dziobie. Nogi i stopy od koloru rogowego do różowawego. Tęczówki ciemnobrązowe. Nie występuje dymorfizm płciowy. Obie płcie mają górne części ciała szare. Okolica dzioba czarna, czoło ciemnoszare, wokół oczu charakterystyczne białe obrączki oczne, przerwane czarną kropką od strony dzioba. Reszta głowy szara, podobnie jak kark i góra grzbietu, plecy i zad oliwkowozielone. Podgardle, gardło, szyja, pierś i górne części brzucha szare, jaśniejsze niż wierzch ciała, boki i brzuch szarawe z płowo-różowawym odcieniem. Pokrywy podogonowe żółtawe. Skrzydła oliwkowozielone z czarniawymi brzegami lotek. Ogon krótki, oliwkowozielony z czarnymi brzegami sterówek. Młode osobniki przypominają dorosłe. Długość ciała 10 cm, masa ciała 7,5–9 g.

Zasięg występowania Szlarnik maurytyjski występuje tylko na wyspie Mauritius oraz na leżącej u jej wybrzeży wysepce Île aux Aigrettes, gdzie został reintrodukowany. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 182 km².

Ekologia Jego głównym habitatem są wyżynne lasy pierwotne z otwartymi koronami o wysokości 15–20 m, częściowo zdegradowane przez introdukowane gatunki gujawy i czapetki jambos. Spotykany jest powyżej 300 m n.p.m., ale rzadko powyżej 500 m n.p.m. w bardzo wilgotnych lasach z niewielkimi skupiskami gujawy. Występuje także w lasach skarłowaciałych. Unika ogrodów i upraw. Jest gatunkiem osiadłym. Długość pokolenia jest określana na 2,5 roku.

Dieta tego gatunku składa się głównie z nektaru i owadów. Z owadów zjada głównie ważki (Odonata) i chrząszcze (Coleoptera), ich larwy i dorosłe owady do 2 cm długości. Nektar uzyskuje z ponad 40 różnych gatunków roślin. Wśród gatunków rodzimych wymienić można Bertiera zaluzania, Sideroxylon puberulum, Sideroxylon cinereum, Labourdonnaisia calophylloides i różne gatunki z rodzajów goździkowiec (Eugenia) i czapetka (Syzygium). Wśród gatunków introdukowanych wymienić należy kuflika cytrynowego (Melaleuca citrina) i czapetkę jambos (Syzygium jambos).

Rozmnażanie Sezon lęgowy przypada na okres od września do listopada. Gniazda buduje w rozwidleniu gałęzi drzew na wysokości 2–10 m nad poziomem gruntu. Gniazda w kształcie solidnej miseczki o wewnętrznej średnicy około 47 mm, zewnętrznie 63–80 mm, wysokości wewnętrznej 47 mm i zewnętrznej 65 mm. Gniazda zbudowane są z żyłek liści, posplatanych przy użyciu pajęczyny, wyścielone są włóknami, sierścią i piórami. W lęgu zazwyczaj 2, czasami 3 bladoniebieskie jaja. Obie płcie uczestniczą w wysiadywaniu jaj i karmieniu piskląt. Okres inkubacji 12–13 dni, pisklęta są w pełni opierzone po 14 dniach od wyklucia. Jak wykazały badania, sukces lęgowy szlarnika maurytyjskiego wynosi zaledwie 7–17%, z czego większość niepowodzeń lęgów jest spowodowana przez introdukowane drapieżniki – makaka krabożernego i szczura śniadego. Dużo wyższy sukces lęgowy gatunek ten osiąga na wysepce Île aux Aigrettes.

Status zagrożenia i ochrona W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody szlarnik maurytyjski został zaliczony do kategorii CR ( – gatunek krytycznie zagrożony). Liczebność populacji jest szacowana na 100–250 dorosłych osobników. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako spadkowy. Szlarnik maurytyjski został reintrodukowany na wysepkę Île aux Aigrettes pomiędzy grudniem 2006 i marcem 2007 roku. Gatunek nadal wymaga intensywnych działań ochronnych, aby przetrwać.

Przypisy

Systematyka i nazwy polskie za:

Linki zewnętrzne

m Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Fauna endemiczna Mauritiusa Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1817 roku Kategoria:Taksony opisane przez Louisa Pierre’a Vieillota