Borzykowa – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Żytno.

Historia Borzykowa mogła istnieć już przed przyjęciem chrztu przez Mieszka I. Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1098. Natomiast z 1105 pochodzi zapis potwierdzający istnienie w Borzykowej parafii. Miejscowość należała w tym czasie do kapituły gnieźnieńskiej, stanowiąc ważny ośrodek życia religijnego.

Istotne znaczenie Borzykowej potwierdza fakt zwołania przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Henryka Kietlicza synodu prowincjonalnego, który odbył się w lipcu 1210. Oprócz wielu biskupów, między innymi bł. Wincentego Kadłubka w synodzie wzięli udział także książęta polscy, między innymi Władysław Odonic, Konrad Mazowiecki i Leszek Biały, przez co stał się on istotnym wydarzeniem politycznym.

W XIII wieku Borzykowa była drugą co do wielkości parafią w Polsce, liczącą ponad 900 wiernych. Borzykowa była już wtedy wsią szlachecką, gniazdem rodowym Borzykowskich herbu Abdank. Ufundowali oni w miejscowości kościół parafialny (nieistniejący współcześnie). W 1522 arcybiskup gnieźnieński Jan Łaski przeprowadził wizytację parafii. W Liber Beneficiorum wymienia on Piotra z Białej jako proboszcza borzykowskiego.

Polski heraldyk, Seweryn Uruski (1817–1890), zapisał w swoim herbarzu informację, zgodnie z którą w 1559 roku Marcin, Piotr i Jan Majowie herbu Starykoń, synowie Marcina i Weroniki, występowali jako dziedzice Borzykowej oraz „Małej Siedlnicy” (dziś Silniczka). Ta informacja kłóci się z danymi zawartymi w rejestrach poborowych z lat 1552–1553, w których to Jan Sobiekurski h. Poraj jest wykazany jako dziedzic Borzykowej, natomiast odrębna „Borzykowa minor” (Borzykówka) znajdowała się w rękach Piotra Maya. Niewątpliwie jeszcze 31 lipca 1568 roku miejscowość należy do Jana Sobiekurskiego, „dziedzica Borzykowej”, który sporządza w niej swój testament. Testament nie wymienia jednak spadkobierców miejscowości oraz dalszego przebiegu wydarzeń majątku. Sobiekurski zmarł na pewno przed 25 kwietnia 1569 roku, gdyż pod tą datą uznany jest już za nieżyjącego. Być może Uruski pomylił miejscowość Borzykową (Borzykowa maior) ze wspomnianą Borzykówką (Borzykowa minor). W 1574 r. właścicielem Borzykowej był Jan Pilczycki herbu Topór.

Za czasów Królestwa Polskiego od roku 1864 istniała gmina Borzykowa, która została zlikwidowana w 1868 roku a większość jej obszaru włączono do gminy Maluszyn. W czasie zaborów Borzykowa należała do zaboru rosyjskiego. W latach 1841–1885 wybudowano w Borzykowej nowy kościół. Od 1925 parafia w Borzykowej należy do archidiecezji częstochowskiej (do 1992 diecezji). W 1991 sprowadzono do niego relikwie bł. Wincentego Kadłubka.

Po zniesieniu gminy Maluszyn w 1954 roku Borzykowa w latach 1954–1972 należała i była siedzibą władz gromady Borzykowa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Zabytki We wsi znajduje się kościół św. Piotra i Pawła, wybudowany w latach 1841–1885. Bezstylowy, orientowany, jednonawowy z wielobocznym prezbiterium oraz wieżą po zachodniej stronie. W kościele znajduje się zabytkowa XI-wieczna kamienna chrzcielnica. Na wieży kościoła dzwon z XVI wieku.

W Borzykowej prawdopodobnie w XV i XVI wieku istniał dwór – siedziba Borzykowskich. Nie zachował się niestety do współczesnych czasów. Pozostałością po nim jest wyspa położona wśród stawów rybnych.

Cmentarz parafialny, jako obiekt zabytkowy wpisany jest do rejestru zabytków NID pod nr rej.: 435/88 z 27 maja 1988

Zobacz też Borzykowa

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

*