Stare Puszczykowo – część miasta Puszczykowo, położona na północny zachód od centrum Puszczykowa (Puszczykowa Nowego), w rejonie ulicy Studziennej. Dawniej samodzielna wieś.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Wymieniona została po raz pierwszy w łacińskim dokumencie z 1387 kiedy odnotowano ją pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Posczukovo”, 1401 „Posczukowo”, 1404 „Posczucowo”, 1405 „Poscucowo”, 1453 „Posczikowo”, 1461 „Possykowo”, 1500 „Posczvkowo”, 1508 „Pusczukowo”, 1518 „Poschczukow”, 1531 „Posczucovo, Posczukouo, Posczucouo”, 1574 „Poszczykowo, villa Poszczikowiensis”, 1577 „Puscikowo”, 1580 „Poszikowo”.

Dawniej spotykano także zapis Puszczykowo Stare.

Historia Tereny, na których powstała miejscowość były jednak zasiedlone wcześniej. W wyniku badań powierzchniowych przeprowadzonych przed II wojną światową na obszarze średniowiecznego Puszczykowa archeolodzy zidentyfikowali znaleziska fragmentów kości oraz ceramiki pochodzących przede wszystkim z okresu 950-1100.

Miejscowość historycznie należała do Wielkopolski. Początkowo była wsią kościelną, własnością kapituły katedry poznańskiej. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1508 miejscowość odnotowana została w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego w parafii Wiry.

Pierwsze zachowane zapis historyczne o wsi pochodzą z przełomu XIV i XV wieku. W latach 1387-1407 kapituła katedry poznańskiej prowadziła przed sądem ziemskim spory terytorialne o rozgraniczenie pomiędzy Puszczykowem a Wirami. W 1387 odnotowano kapitułę ze wszystkimi nie wymienionymi z imienia dziedzicami Wirów. W latach 1401-1407 z Kuszem i Wierzbiętą z Gołańczy w powiecie kcyńskim i z Wirów. W 1436 kapituła poznańska poleciła, aby kanonik Mikołaj Słupek ze Studzierica, regens w Puszczykowie oraz w sołectwie dokonał napraw kamienia młyńskiego (łac. „mola”).

W 1442 kanonik poznański Jakub Wygonowski Starszy miał płacić corocznie kapitule poznańskiej 65 miar mąki z młyna w Puszczykowie. W 1453 Jakub zrezygnował na ręce kapituły z zarządu dobrami Puszczykowo i Drożdżyce, Zarząd tymi dobrami, wraz z młynem kapitulnym w Puszczykowie, kapituła przekazała kanonikowi poznańskiemu dr dekretów Jakubowi Wygonowskiemu Młodszemu, synowi Piotra, bratankowi poprzedniego. 16 kwietnia 1457 dr dekretów Jakub Wygonowski Młodszy zrezygnował z zarządu wsiami Puszczykowo i Taniebórz. Puszczykowo otrzymał dziekan poznański Adam Dąbrowski, z Dąbrowy koło Poznania. 31 maja 1457 kapituła poznańska zwolniła do świąt Bożego Narodzenia dziekana Adama z uiszczania należnych jej płatności z młyna w Puszczykowie, z przeznaczeniem ich na jego renowację, która miała być podjęta po kapitule generalnej odbywanej na św. Piotra i Pawła czyli 29 czerwca.

W 1457 w sporze o zaległe dochody z Puszczykowa kapituła oddala roszczenia oficjała Jakuba Wygonowskiego, byłego regensa puszczykowskiego wobec dziekana Adama. W 1460 dziekan Adam ma w zarządzie od kapituły młyn wodny w Puszczykowie otrzymał dożywotnie zwolnienie z płatności i czynszów należnych kapitule z tegoż młyna, iała jednak dbać o jego dobry stan. W 1463 dziekan Adam otrzymuje od kapituły jedną grzywnę z Puszczykowa. W 1474 kapituła katedry poznańskiej zwolniła wsie Puszczykowo dziekana poznańskiego Adama i Bieńkowo kanonika poznańskiego Jana Łukowskiego z zapłaty czynszu rocznego z powodu szkód wyrządzonych przez pospolite ruszenie ciągnące na południe celem osłony południowozachodniej Wielkopolski przed najazdem księcia żagańskiego Jana II Szalonego, sprzymierzonego z królem węgierskim Maciejem Korwinem. 22 marca 1479 ponownie zawieszony został czynsz z powodu zniszczeń dokonanych w Puszczykowie przez wojska zaciężne (łac. „propter stipendariorum destruccionem”) ciągnące do Prus prawdopodobnie na tzw. wojnę księżą. Kapituła zwolniła dziekana Adama z zapłaty jednej kopy groszy opłaty corocznej (łac. „pecunie anniversarii”) oraz czynszu należnego kapitule z Puszczykowa.

W latach 1500-1531 regensami w Puszczykowie byli kanonicy i prałaci poznańscy: w 1500 Mikołaj Kotwicz, 1509 Zygmunt, 1516 Sędziwój Nojewski, 1520 Andrzej Naramowski, 1527, 1530 Andrzej Naramowski. W 1518 biskup poznański Jan Lubrański na prośbę kapituły katedry poznańskiej postanowił, aby poddani biskupa poznańskiego z Buku tj. z klucza bukowskiego, mełli zboże tylko w młynie w Puszczykowie albo w młynie kapitulnym w Poznaniu, albo w młynie szpitala św. Krzyża położonym na fosie poznańskiej.

W latach 1500-1531 odbyły się wizytacje dóbr kapitulnych w Puszczykowie, z których zachowały się historyczne zapisy o wsi i okolicy, m.in. odnotowano skargi kmieci puszczykowskich. W 1509 skarżyli się oni, że latem jelenie i dziki zjadają im plony, a zimą wilki zjadają bydło. Skarżyli się także, że ci którzy ciągnęli na wyprawę wojenną (prawdopodobnie na Wołoszczyznę) od każdego kmiecia zabrali po kopie (łac. „per cassulam alias madele”) pszenicy, a Jan Baranowski i Cykowski zabrali regensowi dwie sztuki bydła. W 1516 kmiecie poprosili, aby ich nie zmuszano do dwóch dni robocizny tygodniowo, gdyż oni od dawna w zamian za konserwację młyna są z tych posług zwolnieni. Wizytator postanowił, że regens ma przestrzegać starego zwyczaju i nie przymuszać chłopów do robocizny.

Historyczne zapisy odnotowały także zwykłych mieszkańców wsi z niższych stanów. W latach 1509-1531 odnotowano puszczykowskich kmieci. W 1509 na jednym łanie siedział Jan Wolny osadzony w 1508, który miał dwa lata zwolnień z wzelkich opłat zwaną wolnizną. Kolejni chłopi to Wojciech Marzyan, Marcin Gross, włodarz (łac. „villicus”) Paweł Kościenek, Wojciech Kot, Jan Swat, Paweł mający 2 lata wolnizny, Stanisław Krzyżan, który nie uprawiał roli, lecz wypasał tam trzodę, „gdyż jest biedny” oraz Mikołaj Szczedrzyk. Na półłankach natomiast osiedli Maciej Lisek (łac. „Lyssek”) i Łukasz Gross. Szymon natomiast siedział na łanie sołeckim. W 1516 na łanie był Pan Jan Wolny, Wojciech Marzyan, włodarz Stanisław Krzyżan, Jakub Kuzek (łac. „Cuzek”), Paweł Kościenek, Wojciech Kot, Szymon Gross, Mikołaj Kuzek (łac. „Cuzek”), Paweł Szczedrzyk, Wojciech Gross, Jan Szczedrzyk, Paweł Kykała. Na półłankach: Łukasz, Tomasz, który sprowadził wdowę Kubinę. Tomasz miał jedną krowę i nie uprawiał roli, bo nie miał ani zwierzęcia pociągowego, ani wołu zdolnego do orania. W 1531 we wsi na łanach osiadłych odnotowano Tomasza Kubalę, Bartka, Stanisława Krzyżana, Pawła Kościenka, Wojciecha Kota, Marcina Kurka, Mikołaja Mikułę (łac. „Mycula”), Wojciecha Szczedrzyka, Wojciecha Grosza, Macieja Szczedrzyka, Szczepana (łac. „Stephanus”) Kykałę. Natomiast na łanach opustoszałych karczmarza Szymona, Pawła Kościenka, Wojciecha Kota, Szczepana Kykałę, Wojciecha Szczedrzyka oraz młynarza.

Miejscowość wspominały również historyczne rejestry podatkowe. W 1508 pobrano podatki od 6 łanów, a od karczmy 6 groszy. W 1509 pobrano opłaty od młyna 6 groszy, od 6 łanów oraz 3 grosze od karczmy. W 1563 miał miejsce pobór od 4 łanów, od dwukolnego młyna dziedzicznego położonego na rzece Warcie oraz od karczmy dorocznej. W 1577 wieś zapłaciła podatki biskupstwu poznańskiemu. W 1580 od 5 półłanków, od 1/4 łana roli, od dwóch zagrodników, komornika oraz od dwukolnego młyna z 1/4 łana roli.

Stare Puszczykowo posiadało dawniej status administracyjny gminy jednostkowej w powiecie śremskim. 1 stycznia 1925 włączone do nowo utworzonego powiatu poznańskiegoRozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 grudnia 1924 r. w sprawie zmiany granic niektórych powiatów województwa poznańskiego. . 1 sierpnia 1934 weszło ono w skład nowo utworzonej zbiorowej gminy Puszczykowo tamże. 27 września 1934 weszło w skład nowo utworzonej gromady Puszczykowo w gminie PuszczykowoPoznański Dziennik Wojewódzki. 1934, nr 41, poz. 531.

Po wojnie zachowało początkowo przynależność administracyjną, lecz już 1 lipca 1952 utworzyło odrębną gromadę Puszczykowo Stare w gminie PuszczykowoDziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu. 1952, nr 12, poz. 56Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W związku z reformą administracyjną kraju jesienią 1954 weszło w skład nowo utworzonej gromady PuszczykowoUchwała Nr 33/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu poznańskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 26 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 5 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 4 grudnia 1954 r., Nr. 20, Poz. 100). Gromadę Puszczykowo zniesiono 1 stycznia 1956 w związku z nadaniem jej statusu osiedla, przez co Puszczykowo Stare stało się integralną częścią Puszczykowa. Wraz z nadniem Puszczykowu praw miejskich 18 lipca 1962 Puszczykowo Stare stało się obszarem miejskim.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Geografia Puszczykowa