Władysław Smrokowski (ur. 25 października 1909 w Krakowie, zm. 2 stycznia 1965 w Chicago) – major piechoty Wojska Polskiego, pośmiertnie awansowany na podpułkownika, podczas II wojny światowej dowódca 1 samodzielnej kompanii komandosów i 2 batalionu komandosów zmotoryzowanych, kawaler Orderu Virtuti Militari IV i V klasy.

Początki służby Władysław Smrokowski maturę zdał w 1928 w krakowskim IV Gimnazjum Państwowym im. Henryka Sienkiewicza. W tym samym roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Rok później przerwał studia i wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej-Komorowie.

Po ukończeniu szkoły w 1932 awansował do stopnia podporucznika i został przydzielony do 3 pułku Strzelców Podhalańskich. W 1935 wyróżniono go za służbę i przeniesiono na stanowisko instruktora Szkoły Podchorążych Rezerwy w Cieszynie istniejącej przy 4 pułku Strzelców Podhalańskich, gdzie szkolił przyszłych oficerów 21 Dywizji Piechoty Górskiej jako instruktor, a następnie został zastępcą komendanta Szkoły.

Kampania wrześniowa We wrześniu 1939, w stopniu porucznika, dowodził 8 kompanią strzelecką III batalionu 4 pspodh. (według innych źródeł 3 kompanią ckm tego pułku). Dowodząc swoim pododdziałem uczestniczył w walkach wojny obronnej 1939 prowadzonych przez pułk. Wyróżnił się m.in. podczas zdobywania mostów i brodów na rzece Dunajec w pobliżu miejscowości Biskupice Radłowskie.

Stojąc na czele dwóch kompanii brał udział 25 września w bitwie pod Koziejówką, w której zginął gen. Józef Kustroń. Po tej bitwie, żołnierze pułku rozdzielili się na mniejsze grupy. Prowadząc jedną z tych grup, por. W. Smrokowski przekroczył 26 września granicę polsko-węgierską. Dowódca 4 pspodh. za dzielność i wspaniałe zachowanie się podał go do odznaczenia orderem Virtuti Militari, ale wniosek nie dotarł do odpowiednich władz.

Z obozu internowanych na Węgrzech por. W. Smrokowski przedostał się przez Jugosławię i Włochy do Francji.

Kampania francuska 3 maja 1940 został awansowany do stopnia kapitana. W czasie kampanii francuskiej służył w dowództwie 3 pułku Grenadierów Śląskich. Przeszedł cały jej szlak bojowy.

Po kapitulacji armii francuskiej przedarł się wraz grupą żołnierzy 1 DGren. do południowej, nie okupowanej, strefy Francji. Podczas przekraczania granicy pomiędzy strefami został postrzelony w nogę. Z pomocą żołnierzy dotarł do Lyonu, gdzie został wyleczony. Następnie przez Hiszpanię i Portugalię dotarł do Wielkiej Brytanii.

Za udział w kampanii francuskiej został na wniosek generała Bronisława Ducha odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Otrzymał także francuski Croix de Guerre.

16 marca 1941 ubył z 19 batalionu kadrowego strzelców do dyspozycji II generała do zleceń Naczelnego Wodza.

Następnie wyjechał wraz z Polską Misją Werbunkową gen. B. Ducha do USA, gdzie był dowódcą Stacji Zbiorczej. Wrócił do Szkocji w poł. czerwca 1942 i objął dowództwo 4 kompanii w 2 batalionie strzelców „Kratkowane Lwiątka”, stacjonującym w Cupar w hrabstwie Fife.

Kampania włoska 1943–1945 W tym czasie Najwyższe Dowództwo Alianckie podjęło decyzję sformowania batalionów komandosów. W sierpniu 1942 kpt. W. Smrokowski został dowódcą polskiej 1 samodzielnej kompanii komandosów. Po szkoleniu odbytym w październiku i listopadzie 1943 w Algierii, Kompania 1 grudnia została przerzucona do Tarentu w południowych Włoszech. Po przybyciu do Włoch Kompanię przydzielono do brytyjskich oddziałów Commando, operujących w tym kraju. 13 grudnia 1943 kpt. W. Smrokowski osobiście dowodził pierwszym patrolem we Włoszech.

1 marca 1944 został awansowany do stopnia majora. Po przydzieleniu Kompanii do 2 Korpusu Polskiego objął dowodzenie zgrupowania Commando (składającego się z 1 Samodzielnej Kompanii Komandosów i szwadronu szturmowego 15 pułku Ułanów Poznańskich), z którym walczył podczas bitwy o Monte Cassino. W bitwie o Ankonę dowodził drugim Zgrupowaniem Commando (składające się z 1 Samodzielnej Kompanii Komandosów i 111. Kompanii Ochrony Mostów)Moraczewski 2022, s. 118.. 31 lipca 1944 został w Ankonie udekorowany przez Naczelnego Wodza gen. Kazimierza Sosnkowskiego Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Następnie został dowódcą 2 batalionu komandosów zmotoryzowanych, który powstał z przeorganizowania 1 samodzielnej kompanii komandosów i stanowił batalion zmotoryzowany 2 Brygady Pancernej. Na jego czele uczestniczył w kwietniu 1945 w bitwie o Bolonię.

Demobilizacja i powrót do cywila Po zakończeniu wojny i demobilizacji mjr W. Smrokowski pracował w fabryce tekstylnej w Bradford. Na emigracji ożenił się. W Wielkiej Brytanii urodził się jego syn Adam. W 1951 wyjechał do USA. Osiedlił się w Chicago, gdzie pracował w hucie żelaza. W USA urodziły się jego dwie córki Anna i Ewa.

Zmarł 2 stycznia 1965 na zawał serca. Został pochowany na cmentarzu Maryhill w Chicago. Pośmiertnie awansowano go do stopnia podpułkownika.

Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari – 31 lipca 1944 Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Walecznych Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino nr 48408 Krzyż Wojenny (Francja) Krzyż Wojskowy (Wielka Brytania)

Przypisy

Bibliografia

Wiadomości, Pismo Koła 2 Baonu Grenadierów „Kratkowane Lwiątka”. Kwartalnik wydawany w latach 1962–1996 w Szkocji. Numer 12, czerwiec 1965.

Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Majorowie piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Maryhill w Niles Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii francuskiej 1940 Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii włoskiej 1943–1945 Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojskowym (Wielka Brytania) Kategoria:Polonia w Stanach Zjednoczonych (biografie) Kategoria:Porucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy bitwy o Bolonię 1945 Kategoria:Uczestnicy bitwy o Monte Cassino 1944 Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1965