Lista czołgów Sił Obronnych Izraela zawiera wszystkie czołgi oraz ich modyfikacje, które znajdowały lub nadal znajdują się w służbie izraelskiej armii, począwszy od 1948 roku.

Historia W kwietniu 1948 roku dwóch brytyjskich żołnierzy zaoferowało przekazanie siłom żydowskim w Palestynie czterech czołgów Cromwell z magazynów wojskowych w Hajfie. Ostatecznie udało się wykraść tylko dwa takie czołgi, które następnie walczyły w wojnie o niepodległość Izraela, podczas gdy wspomniani dwaj Brytyjczycy wstąpili do Sił Obronnych Izraela w roli instruktorów.

W maju 1948 roku Izraelczycy przejęli dwa syryjskie czołgi Renault R-35, które brały udział w syryjskiej ofensywie w okolicach Jeziora Tyberiadzkiego. 15 czerwca 1948 roku do Izraela przybył pierwszy transport czołgów Hotchkiss H-39 z armatami kalibru 37 mm, zakupionych we Francji przez wysłanników Hagany, działających pod przykrywką misji dyplomatycznej z Nikaragui. Wówczas cena jednego czołgu z amunicją wynosiła 41 000 dolarów amerykańskich i był to czołg dysponujący największą siłą ognia w izraelskiej armii. W latach 1948–1949 armia izraelska otrzymała pierwsze dostawy czołgów M4 Sherman (m.in. M4A2 i M4A3), które zakupiono z amerykańskich nadwyżek we Włoszech lub pozyskano ze złomowisk Royal Army Ordnance Corps. Następne pojazdy w latach 50. pozyskano z Francji (wersje M4A1, M4A1E8 i M4A4).

W 1956 roku, jeszcze przed kryzysem sueskim, Izrael zakupił we Francji czołgi AMX-13 z armatą kalibru 75 mm, którą wówczas Izraelczycy oceniali za najbardziej skuteczną w walce z pojazdami produkcji radzieckiej, które pozyskiwał Egipt. W tym samym roku do Izraela dotarły pierwsze egzemplarze czołgów M50 Sherman. Izraelscy wojskowi byli pod wrażeniem osiągów armaty z AMX-ów-13 i wspólnie z Francuzami wspólnie zainicjowali program modernizacji Shermanów M4A2 oraz M4A4 i wyposażania je w m.in. armaty kalibru 75 mm. Początkowo czołgi modernizowano we Francji, a po kryzysie sueskim już w Izraelu.

W 1956 roku Izrael zdobył ok. 20 czołgów T-34-85. Wraz z innym zdobycznym sprzętem zostały przemalowane na barwy używane w izraelskiej armii i zaprezentowane na paradzie wojskowej w 1957 roku. Był to okres, kiedy Izrael nie potrzebował już kolejnych czołgów, wobec czego uznano, że utworzenie nowej formacji, która używałaby T-34-85 byłoby obciążeniem dla logistyki. Postanowiono, że armia będzie wykorzystywać te czołgi do szkoleń załóg i jednostek specjalnych oraz badań technicznych na potrzeby rozwoju posiadanego parku maszynowego.

Na przełomie lat 50. i 60. państwa arabskie zaczęły wyposażać swoje armie w czołgi T-54 i T-55. Izraelczycy uznali, że posiadane czołgi mogą okazać się słabsze w ewentualnym starciu z nowymi radzieckimi pojazdami. W związku z tym zaczęto poszukiwać nowego czołgu dla Korpusu Pancernego. Wybór padł na brytyjskie Centuriony w wersjach Mk 3 i Mk 5. Pierwszą partię zakupiono w 1958 roku, a czołgi weszły do służby pod nazwą Szot w 1960 roku. W latach 60. Izrael nabył z RFN oraz Stanów Zjednoczonych czołgi M48 Patton w różnych wersjach (m.in. M48A1, M48A2C, M48A2). Czołgi te oraz ich kolejne modyfikacje służyły w armii pod nazwą Magach. Ich modernizację rozpoczęto jeszcze przed wojną sześciodniową, ale w dniu jej wybuchu Izrael posiadał zmodernizowanych tylko 120 sztuk. Korpus Uzbrojenia podjął również działania na rzecz modernizacji czołgów Sherman z armatami kalibru 75 mm i 76 mm. Wymieniono w nich m.in. hydraulikę, silniki, zawieszenie oraz zamontowano armatę kalibru 105 mm. Czołgi te nazwano M51 Sherman.

W trakcie wojny sześciodniowej (1967) armia izraelska weszła w posiadanie pojazdów produkcji radzieckiej, które używane były przez państwa arabskie. Wśród nich były czołgi T-54, T-55, IS-3M, transportery BTR-50, czy czołgi pływające PT-76. Już w lipcu 1967 roku odbyło się spotkanie wojskowych najwyższego szczebla, którzy zaakceptowali przyjęcie tych pojazdów na stan armii. Czołgi T-54 i T-55 weszły w 1968 roku do służby pod nazwą Tiran 4 i Tiran 5. Głównym ich użytkownikiem była 274 Brygada Pancerna. Od 1969 roku rozpoczęto prace modernizacyjne, wyposażając je m.in. w armatę kalibru 105 mm Szarir. W trakcie wojny Jom Kipur (1973) Izraelczycy zdobyli czołgi T-62, które wprowadzono na stan armii jako Tirany 6.

W 1970 roku Izrael otrzymał ze Stanów Zjednoczonych pierwsze czołgi M60, które z czasem zaczęły stanowić trzon wojsk pancernych. Niezmodyfikowane pojazdy służyły pod nazwą Magach 6, a jego kolejne wersje otrzymywały dodatkowe desygnaty.

Od 1971 roku w Izraelu rozwijano również projekt czołgu, który miał być rodzimą konstrukcją o nazwie Merkawa. Projekt koordynowany i nadzorowany był przez generała Jisra’ela Tala. Miał spełnić trzy wymagania. Po pierwsze, dostarczyć armii pierwszy w historii izraelski czołg. Po drugie, żadne ewentualne embargo na Izrael nie powinno zakłócić produkcji czołgu. Ostatnia wytyczna dotyczyła dostosowania konstrukcji do wymagań izraelskiej armii oraz bliskowschodnich warunków terenowych. W 1979 roku do służby weszła Merkawa Mk 1, a kolejne wersje Merkawy wchodziły do służby w 1983 (Mk 2), 1987 (Mk 3) i od 2002 (Mk 4).

Lista czołgów ZdjęcieNazwaKraj produkcji/modyfikacjiTypWersjeLata służbyUwagiPrzypislata 40. XX wiekucentruj|bezramki|150x150pxCromwellczołg pościgowyMk 3

Mk 41948–?centruj|bezramki|150x150pxHotchkiss H-39czołg lekki15 czerwca 1948–?centruj|bezramki|150x150pxRenault R-35czołg lekki1948–?centruj|bezramki|150x150pxM4 Shermanczołg średniM4A1 M4A1E8

M4A2

M4A3

M4A41948–?lata 50. XX wiekucentruj|bezramki|150x150pxAMX-13czołg lekki1956–koniec lat 60.centruj|bezramki|150x150pxM50 Sherman/modyfikacja/ czołg średni1956–1976centruj|bezramki|150x150pxT-34-85czołg średnibrak danychPodczas kryzysu sueskiego (1956) Izrael zdobył ok. 20 czołgów T-34-85 sprzedanych Egiptowi przez Czechosłowację. Uznano jednak, że utworzenie nowej jednostki bojowej wyposażonej w zdobyczny sprzęt byłoby zbytnim obciążeniem dla logistyki i techników. W konsekwencji czołgi te były używane przez armię wyłącznie do testów, badań technicznych oraz szkoleń załóg.lata 60. XX wiekucentruj|bezramki|150x150pxCenturion A41czołg podstawowyMk 3

Mk 51960–?centruj|bezramki|150x150pxM48 Pattonczołg podstawowyM48A1

M48A2C

M48A3

M48A5początek lat 60.–?centruj|bezramki|150x150pxM51 Shermanmodyfikacja/ czołg średniDegem Alef Degem Bet

Degem Gimel

Degem Dalet1962–lata 90.centruj|bezramki|150x150pxMagachmodyfikacja/ czołg podstawowyMagach 1

Magach 2

Magach 3

Magach 5

Magach 6

Magach 7lata 60.–2014Modyfikacje czołgów M48 Patton i M60.centruj|bezramki|150x150pxPT-76lekki czołg pływający1968–?Czołgi znajdowały się na wyposażeniu Jednostki 88 Dow Lawan, która ponadto używała zdobycznych transporterów gąsienicowych BTR-50.centruj|bezramki|150x150pxIS-3czołg ciężkiIS-3Mbrak danychPo zmodernizowaniu (m.in. nowe układy napędowe) okazało się jednak, że brakowało zbyt wielu części zamiennych, a załogi skarżyły się na system wentylacji. Ostatecznie pojazdy wykorzystano jako punkty ogniowe na Synaju i Wzgórzach Golan.centruj|bezramki|150x150pxTiranmodyfikacja/ czołg podstawowyTiran 4

Tiran 51968–?Modyfikacje czołgów T-54 (Tiran 4), T-55 (Tiran 5), T-62 (Tiran 6).Tiran 61973–?lata 70. i 80. XX wiekucentruj|bezramki|150x150pxM60czołg podstawowyM60

M60A1

M60A31970–?centruj|bezramki|150x150pxSzotmodyfikacja/ czołg podstawowySzot Meteor

Szot Kal Alef

Szot Kal Bet

Szot Kal Gimel

Szot Kal Daletlata 70.–2002Modyfikacje czołgów Centurion Mk 3 i Mk 5.centruj|bezramki|150x150pxMerkawa Mk 1czołg podstawowy1979–1984centruj|bezramki|150x150pxMerkawa Mk 2czołg podstawowyMk 2B

Mk 2 Batasz1983–1990centruj|bezramki|150x150pxMerkawa Mk 3czołg podstawowyMk 3 Baz

Mk 3D

Mk 3M

Mk 3 LIC1987–2002XXI wiekcentruj|bezramki|150x150pxMerkawa Mk 4czołg podstawowyMk 4 Me’il Ru’ach

Mk 4 LIC

Mk 4 Barakod 2002

Zobacz też

Lista transporterów opancerzonych Sił Obronnych Izraela

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Izraelskie czołgi Kategoria:Listy związane ze sprzętem wojskowym