Joanna Degler (Lisek) (ur. 1972) – polska literaturoznawczyni i tłumaczka z języka jidysz, doktor habilitowana nauk humanistycznych, prof. Uniwersytetu Wrocławskiego specjalizująca się w poezji żydowskiej i działalności kobiet w kręgu kultury jidysz, od 2023 roku pracuje w Teatrze Polskim we Wrocławiu.
Życiorys Ukończyła studia magisterskie w dziedzinie filologii polskiej na Uniwersytecie Wrocławskim. W trakcie studiów doktoranckich rozpoczęła naukę jidysz u Ewy Geller w Żydowskim Instytucie Historycznym. Doktoryzowała się w 2003 roku na macierzystej uczelni na podstawie pracy Jung Wilne – żydowska grupa artystyczna, zaś w 2019 roku uzyskała tam habilitację dzięki pracy Kol isze – głos kobiet w poezji jidysz (od XVI w. do 1939 r.). Dwukrotnie uzyskała stypendium YIVO, została również wyróżniona Nagrodą Jana Karskiego i Poli Nireńskiej. Zapoczątkowała i przygotowała program studiów judaistycznych w Katedrze Judaistyki Uniwersytetu Wrocławskiego.
Do jej obszaru zainteresowań należą przede wszystkim poezja żydowska i działalność kobiet w kręgu kultury jidysz; jej praca popularyzuje wiedzę o kulturze jidysz. Od 2017 r. jest redaktorką zaplanowanej na 28 tomów serii Żydzi. Polska. Autobiografia, która przybliża polskojęzycznym odbiorcom kluczowe dzieła żydowskiej literatury wspomnieniowej. W ramach tej serii wraz z Dariuszem Dekiertem opracowała tom: Sara Schenirer, "Żydówką być to rzecz niemała". Polskie i jidyszowe dokumenty osobiste (Warszawa 2024).
Jej teksty pojawiły się m.in. na łamach „Studia Judaica”, „Pamiętnika Literackiego”, "Tekstów Drugich", "Autobiografii", „Kultury Ludowej”, „Midrasza”, „Słowa Żydowskiego”, „Cwiszn”, „Zadry”, "Kwartalnika Historii Żydów", "Twórczości", "Shofar", "Jewish History". Jest autorką prac poświęconych Maurycowi Szymlowi, m.in. hasła w Polskim Słowniki Biograficznym. Współpracowała przy przygotowaniu wystaw m.in. Teatr Żydowski na Dolnym Śląsku (2008) pokazywanej we Wrocławiu oraz Babiniec – kobiety w kulturze jidysz, którą wystawiono we Wrocławiu, Krakowie, Oslo i Trondheim.
Tłumaczy literaturę jidysz na język polski. Przełożyła utwory takich pisarzy, jak Chaim Grade, Abraham Suckewer, Mosze Broderson, Pua Rakowska, Kadia Mołodowska, Chana Lewin, Jenta Serdacka czy Rikuda Potasz, przetłumaczyła również almanach grupy artystyczno-literackiej Jung Idysz (2019). We współpracy z Magdaleną Rutą, Markiem Tuszewickim, Natalią Krynicką oraz Inką Stempin przełożyła trylogię Drzewo życia autorstwa Chavy Rosenfarb. Wraz z Karoliną Szymaniak i Bellą Szwarcman-Czarnotą opracowała antologię Moja dzika koza. Antologia poetek jidysz (2018), która trafiła do szerokiego odbiorcy.
W 2019 roku została prezeską Polskiego Towarzystwa Studiów Jidyszystycznych, funkcję tę pełniła do 2025 roku.
Nagrody i wyróżnienia W 2019 roku została nagrodzona Nagrodą im. Józefa A. Gierowskiego i Chonego Shmeruka za publikację Kol isze – głos kobiet w poezji jidysz (od XVI w. do 1939 r.).
W 2025 roku wraz z Agnieszką Jagodzińską i Marcinem Wodzińskim otrzymała Nagrodę im. Józefa A. Gierowskiego i Chonego Shmeruka za książkę Literatura autobiograficzna Żydów polskich: tradycja, nowoczesność, płeć.
Publikacje książkowe prace własne Jung Wilne – żydowska grupa artystyczna, 2005 Kol isze – głos kobiet w poezji jidysz (od XVI w. do 1939 r.), 2018
redakcja Nieme dusze? Kobiety w kulturze jidysz, 2010 Mykwa – rytuał i historia, 2014 Moja dzika koza. Antologia poetek jidysz, 2018 (wybór, opracowanie i tłumaczenie wraz z Karoliną Szymaniak i Bellą Szwarcman-Czarnotą)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Polscy tłumacze literatury hebrajskiej i jidysz Kategoria:Polscy literaturoznawcy Kategoria:Urodzeni w 1972 Kategoria:Laureaci Nagrody im. Józefa A. Gierowskiego i Chonego Shmeruka Kategoria:Jidyszyści