Generalna Dyrekcja Regulacji Rzek Żeglownych – jednostka organizacyjną, powstała na podstawie aktu normatywnego w postaci rozporządzenia Ministra Robót Publicznych z 1920 r., która stanowiła oddział Ministerstwa Robót Publicznych i podlegająca bezpośrednio MinistrowiRozporządzenie Ministra Robót Publicznych o organizacji Zarządu rzek żeglownych. ..

W 1923 r. jednostka uzyskała rangę departamentu Ministerstwa. Rozporządzenia Ministra Robót Publicznych pozostawało w ścisłym związku z ustawą z 1919 r. o budowie kanałów żeglownych oraz regulacji rzek żeglownych i spławnychUstawa z dnia 9 lipca 1919 r. o budowie kanałów żeglownych, tudzież regulacji rzek żeglownych i spławnych. .. W ustawie wskazano na potrzebę wykonania – staraniem i nakładem państwa – regulacji i kanalizacji rzek żeglownych, budowę kanałów żeglownych, budowę zbiorników wodnych i innych poczynań z tego zakresu.

Zakres działania Dyrekcji Generalnej Do zakresu działania Generalnej Dyrekcji regulacji rzek żeglownych należało: opracowanie generalnych projektów regulacji rzek żeglownych oraz budowy portów rzecznych handlowych, drzewnych, zimowisk, ładowni i innych urządzeń potrzebnych dla żeglugi, zatwierdzanie szczegółowych projektów i naczelny nadzór techniczny nad wykonaniem robót regulacyjnych.

Zakres oddziaływania Generalnej Dyrekcji Działalność Generalnej Dyrekcji w zakresie regulacji cieków żeglownych obejmowała następujące przestrzenie rzek: Wisłę od zbiegu Małej Wisły i Przemszy w całej długości znajdującej się w administracji Państwa Polskiego; Przemszę od zbiegu Białej i Czarnej Przemszy pod Niwką do jej ujścia do Wisły; Dunajec od mostu drogowego w Zgłobicach do ujścia do Wisły; Nidę od połączenia z Czarną Nidą do jej ujścia do Wisły; San od ujścia Osławy do ujścia do Wisły; Wieprz od ujścia Bystrzycy do ujścia do Wisły; Pilicę od połączenia z Wolborką pod Tomaszowem do jej ujścia do Wisły; Bug od ujścia Raty do połączenia z Narwią i Bug-Narew do jego ujścia do Wisły; Biebrzę od połączenia z kanałem Augustowskim do ujścia do Narwi.

Dyrekcje okręgowe W celu regulacji rzek żeglownych i sprawowanie kierownictw budowy powołano cztery następujące okręgi okręgowe: okręg pomorski z siedzibą w Toruniu, okręg krakowski z siedzibą w Krakowie, okręg warszawski I – z siedzibą w Warszawie, okręg warszawski II – z siedzibą w Warszawie.

Według rozporządzenia Ministra Robót Publicznych z 1921 r. w przedmiocie częściowej zmiany rozporządzenia, zamiast dwóch okręgów w Warszawie, ustanowiono nowy okręg w Brześciu nad BugiemRozporządzenie Ministra Robót Publicznych z dnia 21 czerwca 1921 r. w przedmiocie częściowej zmiany rozporządzenia Ministra Robót Publicznych z dnia 8 czerwca 1920 r. o organizacji Zarządu rzek żeglownych. ..

Zadaniem dyrekcji okręgowych było utrzymanie drogi w stanie żeglownej, opracowywanie szczegółowych projektów uregulowania rzek, w tym: systematyczne obwałowania rzek, wykonanie robót i konserwacja wykonanych już budowli regulacyjnych i obwałowań, inspekcję żeglugi i spławu na rzekach i kanałach żeglownych, powołanie służby hydrograficznej, ogólna administracja wodna.

Roboty melioracyjne w dolinie rzek obwałowanych oraz konserwacja i zarząd wykonanych już budowli melioracyjnych dokonywano przy współudziale spółek wodnych i związków wałowychMichał Nowakowski: Historyczny rozwój spółki wodnej na ziemiach polskich, Rocznik Nauk Prawnych, Tom XVI, nr 2, 2006..

Zmiany w działalności Dyrekcji Generalnej Na podstawie rozporządzenia Ministra Robót Publicznych z 1923 r. zniesiono Generalną Dyrekcję a jej funkcję przekazano do departamentu wodnego MinisterstwaRozporządzenie Ministra Robót Publicznych z dnia 17 grudnia 1923 r. o zniesieniu generalnej dyrekcji regulacji rzek żeglownych, dyrekcji okręgów regulacji rzek żeglownych w Krakowie i Toruniu, biura projektów kanałów żeglugi w Krakowie oraz państwowych zarządów rzek w Szczucinie, Jarosławiu i Włocławku. .. W miejsce czterech dyrekcji okręgowych wprowadzono dwie dyrekcje dróg wodnych w Warszawie i Wilnie oraz określone przynależne jej rzeki.

Zmiany w działalności dyrekcji dróg wodnych pozostawały w ścisłym związku z ustawa z 1922 r. – Ustawa wodna, która regulowała wszystkie kwestie związane z wodąUstawa wodna z dnia 19 września 1922 r. ..

Obowiązki dyrekcji dróg wodnych W dziale budowlanym: opracowywanie generalnych i szczegółowych projektów regulacji rzek i kanałów żeglugi, oraz projektów, portów zimowisk i urządzeń potrzebnych dla żeglugi, zatwierdzanie szczegółowych kosztorysów nowych budowli w ramach zatwierdzonych przez Ministerstwo Robót Publicznych, kosztorysów generalnych i programu robót w granicach budżetu i do wysokości kwoty periodycznie przez Ministerstwo Robót Publicznych ustalanej, zatwierdzanie w granicach budżetu projektów i kosztorysów na wszelkie roboty zachowawcze, rozpisywanie i przeprowadzanie przetargów oraz zawieranie umów na dostawę materiałów budowlanych lub na wykonanie budowy w granicach jednorocznego budżetu i zatwierdzonego programu robót, utrzymanie należytej głębokości w nurcie, celem niesienia doraźnej pomocy żegludze, dokonywanie stałej kontroli budowlanej i przeprowadzanie kolaudacji wykonanych robót, sprawdzania merytoryczne wszelkich rachunków budowy i kosztów komisyjnych.

W dziale administracji wodnej: zarząd i ewidencja wszelkiej własności państwowe związanej z gospodarką wodną, w tym nieruchomej jak ruchomej własności, w granicach szczegółowych przepisów, inspekcja żeglugi i spławu oraz rejestracja statków, sygnalizacja stanów wody, pochodu lodów, sprawy hydrograficzne w rozmiarach przepisanych rozporządzeniem o służbie hydrograficznej, współudział w sprawach wodnych z władzami wojewódzkimi na żądanie tych władz.

W dziale administracji wewnętrznej: mianowanie służby rzecznej niższej – jak nadzorców rzek- służby na parostatkach i pogłębiarkach w granicach etatów i przeznaczonego na ten cel kredytu, przyjmowanie kontraktowych urzędników wyłącznie w ramach zezwolenia Ministerstwa, udzielanie urlopów do dni 8 oraz urlopów wypoczynkowych wszystkim urzędnikom i funkcjonariuszom, udzielanie remuneracji (odszkodowania) i zapomóg w granicach upoważnień, zwracanie się do Prokuratorii Generalnej o poradę i zastępstwo prawne w sprawach poruczonych administracji dyrekcji względnie podległych jej zarządom.

Ponadto do obowiązków dyrekcji dróg wodnych należało: wykonywanie szczegółowych pomiarów, opracowywanie szczegółowego projektu budowy w ramach zatwierdzonego programu robót, opracowywanie szczegółowych projektów i kosztorysu na wszelkie roboty zachowawcze, wykonywanie budowli regulacyjnych według zatwierdzonych projektów szczegółowych, zarządzanie we własnym zakresie działania robót zachowawczych w granicach zezwolonego na ten cel kredytu oraz zakup w drodze przetargu lub z wolnej ręki materiałów budowlanych do wysokości i w trybie odnośnymi rozporządzeniami ustanowionych, zakładanie nowych plantacji wiklinowych i ogólna administracja państwowymi plantacjami wiklinowymi, opieka nad nurtem rzeki, czyszczenie łożyska z pni, karczy i kamieni oraz wytyczanie i oświetlanie nurtu, inspekcja żeglugi i spławu, cechowanie galarów i rejestracja statków, współdziałanie z władzami administracyjnemu przy wykonywaniu policji rzecznej, administracja przydzielonego do robót taboru budowlanego i inspekcyjnego, ściąganie opłat żeglugowych, zaznaczanie miejsc poboru żwiru i piasku, stawianie kąpielowych urządzeń.

Przypisy

Kategoria:Żegluga w Polsce