Nocny burmistrz (niderl: Nachtburgemeester) – tytuł miejski używany dla osoby lub organizacji, która reprezentuje i pomaga rozwijać życie nocne miasta lub gminy. Celem powołania stanowiska jest poprawa relacji między przedsiębiorcami tworzącymi ofertę nocną miasta z mieszkańcami oraz administracją publiczną – nocny burmistrz jest neutralnym łącznikiem między różnymi grupami interesów.
Zazwyczaj nocny burmistrz jest pracownikiem swojego miasta, w niepełnym lub pełnym wymiarze godzin, lub na zasadzie wolontariatu. Nocni burmistrzowie często działają jako przedstawiciele organizacji funkcjonującej najczęściej na zasadzie stowarzyszenia branżowego, skupiającego przedsiębiorstwa tworzące konsumpcyjno-rozrywkowy oraz kulturowy rdzeń nocnej działalności miasta. Przykład stanowi działająca w Amsterdamie fundacja Stichting N8BM A’DAM,
Historia mały|Były nocny burmistrz Rotterdamu: Jules Deelder W średniowieczu istniało już określenie nocny burmistrz (proconsul nocturnus). Na początku XVII w. o instytucji nocnego burmistrza (night watchman) pisał Thomas Dekker. Urząd o takiej nazwie został odnotowany także w Stanach Zjednoczonych w XIX w.
Najwcześniejsze znane użycie tego tytułu w obecnym charakterze miało miejsce w Rotterdamie w Holandii w stosunku do poety – początkowo jako przydomek, a następnie jako tytuł oficjalny. mały|Nocny burmistrz Hagi René Bom na uroczystej premierze „Post” W lutym 2003 roku z inicjatywy partii GroenLinks zorganizowano pierwsze wybory na stanowisko nocnego burmistrza Amsterdamu. Wieczór wyborczy odbył się w klubie Paradiso. Funkcję miała objąć Anne Hemker, ale ostatecznie zaprosiła do współpracy 7 dodatkowych osób, które zaczęły działalność jako kolektyw De Nachtwacht. Stanowisko to było powierzane początkowo na trzy, potem na dwa lata. W 2012 roku nocnym burmistrzem Amsterdamu został Mirik Milan, współtwórca imprez i festiwali (np. Rauw, Valtifest, Manifesto) oraz producent kreatywny. Wraz z Ellą Overkleeft i Michielem Friedhoffem założył w 2014 r. Fundację Stichting N8BM A’DAM (NGO Night Mayor Foundation), z którą chciał zapewnić większą ciągłość służby. Wraz z powstaniem fundacji stanowisko nocnego burmistrza w Amsterdamie zostało definitywnie sprofesjonalizowane, z Radą Nadzorczą jako najwyższym organem i nocnym burmistrzem jako przewodniczącym zarządu. Od 2016 roku organizacja non-profit organizuje coroczne wydarzenia „Night Mayor Summit” w celu wsparcia i integracji nocnych burmistrzów z całego świata.
W 2016 r. powołano nocną radę z dwunastoma członkami w czterech kategoriach: kluby, festiwale, kultura i różnorodność oraz bezpieczeństwo i regulacje.
Działania Amsterdamu zainspirowały do powołania podobnego stanowiska m.in. Paryż (2013), Tuluzę (2013), Zurych (2015) oraz Londyn (2016) i Nowy Jork (2017).
Część miast zdecydowało się nadać temu stanowisku inną nazwę dla podobnego stanowiska: Night Time Commissioner lub Office of Nightlife.
W całym świecie mały|Nocny burmistrz Sosnowca —Rafał Siciński
Polska
W Polsce o pomyśle wdrożenia tej funkcji dyskutowano od 2019 roku w Krakowie, Wrocławiu i Warszawie.
Jako pierwsze miasto w Polsce funkcję nocnego burmistrza wprowadził Sosnowiec w lipcu 2023 roku. Został nim Rafał Siciński.
W Krakowie o powołaniu nocnego burmistrza dyskutowano już w 2019 roku, kiedy Rada Miasta Krakowa przyjęła uchwałę kierunkową w sprawie powołania „Komisji Nocnego Burmistrza”; wojewoda małopolski stwierdził jednak jej nieważność w całości. Funkcję wdrożono w 2024 roku z inicjatywy prezydenta Krakowa Aleksandra Miszalskiego. Miasto zapowiedziało wówczas powołanie Burmistrza Nocnego oraz Komisji Zrównoważonej Gospodarki Nocy jako narzędzi koordynacji działań związanych z gospodarką nocy, ochroną dziedzictwa kulturowego Krakowa oraz relacjami między mieszkańcami, przedsiębiorcami i odwiedzającymi miasto.
Pierwszym krakowskim burmistrzem nocnym został Jacek Jordan, wyłoniony w otwartym konkursie. Według Urzędu Miasta Krakowa do naboru zgłosiło się 21 osób, 13 zakwalifikowało się do testu wiedzy, a 8 wzięło udział w rozmowach końcowych. Jordan rozpoczął urzędowanie 1 sierpnia 2024 roku.
Burmistrz Nocny stanął na czele Komisji Zrównoważonej Gospodarki Nocy przy Prezydencie Miasta Krakowa, powołanej zarządzeniem nr 2153/2024 z 7 sierpnia 2024 roku. Komisja działa w trzech grupach roboczych: do spraw bezpieczeństwa i porządku publicznego, infrastruktury i logistyki oraz oferty dla mieszkańców i turystów.
W 2025 roku Komisja Zrównoważonej Gospodarki Nocy zaproponowała przyjęcie tzw. uchwały antyhałasowej, przewidującej ograniczenie używania urządzeń nagłaśniających w otwartej przestrzeni i w niewyciszonych lokalach w godzinach 22.00–6.00 na terenie całego Krakowa. Rada Miasta Krakowa przyjęła uchwałę nr XX/465/25 26 lutego 2025 roku, jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził jej nieważność w całości wyrokiem z 13 sierpnia 2025 roku. Według komunikatu miasta wyrok nie był prawomocny, a Komisja rekomendowała jego zaskarżenie.
Europa Amsterdam, Holandia: nieformalny zbiorowy od 2003 roku, instytucjonalizowany od 2014 roku, pierwszy na świecie. Londyn, Wielka Brytania: od 2016 roku. Mannheim, Niemcy: od 2018 roku, pierwszy w Niemczech. Praga, Republika Czeska: od 2019 roku. Manchester, Wielka Brytania: od 2018 roku.
Ameryka Łacińska Cali, Kolumbia: od 2016 roku pierwsza w Ameryce Łacińskiej.
Ameryka Północna Waszyngton DC, USA: od 2018 roku.
Przypisy
Kategoria:Tytuły