Walerian Mikołaj Cięglewicz (ur. 6 grudnia 1909 we Lwowie, zm. 17 czerwca 1996 w Gdyni) – polski profesor nauk przyrodniczych w zakresie rybactwa, ichtiologii i morskich zasobów rybnychProfesorowie Morskiego Instytutu Rybackiego (dostęp 2023-11-09)., nauczyciel akademicki, doktor honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie (1981)

Życiorys Walerian Cięglewicz urodził w wielodzietnej rodzinie maszynisty kolejowego Tytusa i Pauliny z GołuchowskichWalerian Mikołaj Cięglewicz (1909–1996). [w:] Przemysław Dorszewski Profesorowie w historii MIR. Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy. Gdynia 2011, s. 30–39. ISBN 978-83-61650-07-2.. Po maturze zdanej w gimnazjum w Stryju, w latach 1928–1933 studiował na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, uzyskując dyplom magistra zoologii wraz z anatomią porównawczą50 lat Akademii Rolniczej w Szczecinie. Praca pod redakcją Lecha Pałasza. Akademia Rolnicza w Szczecinie, Szczecin 2004, s. 240. ISBN 83-7317-125-8 (dostęp 2024-07-07).. W 1935 został zatrudniony na stanowisku młodszego asystenta w Oddziale Rybackim Stacji Morskiej w Helu, uczestniczył także w praktykach zagranicznych.

Podczas II wojny światowej pracował jako robotnik rolny i budowlany w Mielcu, księgowy w rozlewni piwa i wytwórni wody sodowej firmy Z. Starek, był referentem do spraw rybołówstwa w Zarządzie Głównym Ligi Morskiej w Lublinie.

Po wojnie pracował w Morskim Laboratorium Rybackim, gdzie w 1946 objął funkcję kierownika Działu Technologii Rybnej, następnie od 1949 w Morskim Instytucie Rybackim. W latach 1949–1956 był zastępcą dyrektora ds. naukowych MIR, później pracownikiem naukowym Zakładu Ichtiologii. W 1946 na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie otrzymał stopień doktora filozofii w zakresie zoologii i anatomii porównawczej na podstawie rozprawy, której promotorem był prof. dr Henryk Hoyer. W 1954 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1964 – tytuł profesora zwyczajnego. W 1957 został zatrudniony w Wyższej Szkole Rolniczej w Olsztynie i pełnił obowiązki kierownika Zakładu Biologii Ryb na Wydziale Rybackim. Po przeniesieniu „morskiej” części Wydziału Rybackiego z Olsztyna do Szczecina w 1968 objął stanowisko kierownika Katedry Biologii Ryb na Wydziale Rybactwa Morskiego szczecińskiej WSR. W latach 1971–1980 pracował w nowo utworzonym Instytucie Oceanografii Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Gdańskiego. W 1981 został doktorem honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie – promotorem był prof. dr hab. Eugeniusz Grabda50 lat Wydziału Rybactwa Morskiego i Technologii Żywności. Akademia Rolnicza w Szczecinie, Szczecin 2001, s.51. (dostęp 02.11.2025).

Należał do Polskiej Partii Robotniczej, później do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W 1978 przeszedł na emeryturę, pozostając jeszcze przez 2 lata pracownikiem MIR w niepełnym wymiarze etatu.

Był mężem Ireny z Jankowskich Cięglewiczowej (1919–1998).

Został pochowany 22 czerwca 1996 na cmentarzu Witomińskim (sektor 67-29-31).

Praca naukowo-dydaktyczna Walerian Cięglewicz od 1949 wykładał i tworzył programy dla specjalizacji rybołówstwo na Wyższej Szkole Handlu Morskiego w Sopocie. Od roku akademickiego 1950/1951 pracował również na Wydziale Chemii Spożywczej Politechniki Gdańskiej. Jest autorem ponad 150 prac, w tym podręczników, referatów, doniesień, ekspertyz, artykułów naukowych i popularnonaukowych dotyczących rybołówstwa. Opracował kilkadziesiąt recenzji prac habilitacyjnych, doktorskich oraz ocen dorobku naukowego kandydatów do tytułów naukowych. Wypromował 11 doktorów, w tym dwóch obcokrajowców, a także ponad 40 magistrówJubileusz 70-lecia Wydziału Nauk o Żywności i Rybactwa. Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Szczecin 2022, s. 75–76..

Udział w organizacji nauki Walerian Cięglewicz był wiceprzewodniczącym Głównej Komisji Morskiej i przewodniczącym Podkomisji Rozwoju Rybołówstwa Komitetu Nauki i Techniki (1965–1969), członkiem Prezydium Komisji Głównej Badania i Wykorzystywania Zasobów Mórz i Oceanów KNiT (1970–1972). W 1973 powołano go na przewodniczącego Międzyresortowej Komisji Badań i Wykorzystywania Zasobów Mórz i Oceanów. W 1974 został członkiem Rady Naukowo-Technicznej przy Ministerstwie Rolnictwa (Sekcja Rybołówstwa). Był także członkiem Komisji Kwalifikacyjnej przy Prezydium Rządu ds. kadr naukowych w Warszawie. Od 1952 był członkiem Komitetu Redakcyjnego wydawnictw MIR, a od 1973 – redaktorem naukowym serii Oceanografia w ramach Zeszytów Naukowych Wydziału Biologii i Nauki o Ziemi Uniwersytetu Gdańskiego. W latach 1966–1969 pełnił funkcję wiceprezydenta, w latach 1969–1972 prezydenta Międzynarodowej Rady Badań Morza w Kopenhadze. Ponadto był członkiem Polskiego Towarzystwa Zoologicznego, Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika i Gdańskiego Towarzystwa Naukowego.

Wybrane publikacje naukowe Wzrost storni (Pl. Flesus) poławianej w Zatoce Gdańskiej i w zachodnim Bałtyku. „Arch. Hydrobiol. Ryb.” 1935 Dojrzewanie płciowe i skład stada trących się storni (Pleuronectes Flesus) z Zatoki Gdańskiej. „Arch. Hydrobiol. Ryb.” 1938 Skład przemysłowych połowów storni pod względem długości i wieku ryb podczas lata 1937. „Biul. Stacji Mor. Helu”, 1938 Wędrówki i wzrost znakowanych storni (Pleuronectes Flesus) z Zatoki Gdańskiej i Basenu Bornholmskiego. „„Arch. Hydrobiol. Ryb.” 1947 Porównawcze badania śledzi wiosennej i jesiennej rasy z Zatoki Gdańskiej. „Ann. Biolog.” 1947 (wsp. K. Posadzki) Konserwacja i przetwórstwo ryb (zasady i praktyka). 1948 Technologia przetwórstwa rybnego. 1951 Zarys technologii ryb. 1954 Badania selekcji dorsza bałtyckiego przez włok jako podstawa do ustalenia ochronnego rozmiaru oczek tej sieci. 1964 (wsp. W. Strzyżewski) Charakterystyka eksploatacyjno-biologiczna połowów płastug w północno-zachodnim Atlantyku. 1971 (wsp. A. Kosior)

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1971) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1955) Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1951) „za zasługi w pracy naukowej i zawodowej”. Srebrny Krzyż Zasługi (22 lipca 1950) „za zasługi w pracy zawodowej i społecznej”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (23 marca 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 23 marca 1955 r. nr 0/426 - na wniosek Ministra Żeglugi. Medal im. Profesora Kazimierza Demela (1993) Złota Odznaka „Zasłużony Pracownik Morza” (1956) Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” (1973) Honorowa Odznaka WSR w Olsztynie (1965)

Nagrody i wyróżnienia Nagroda Wojewody Gdańskiego w dziedzinie kultury i nauki za całokształt pracy naukowobadawczej w dziedzinie eksploatacji i ochrony zasobów biologicznych mórz (1974) Nagroda Rektora Uniwersytetu Gdańskiego (1978) doktor honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie (1981)

Przypisy

Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie Kategoria:Ludzie związani z Wyższą Szkołą Rolniczą w Olsztynie Kategoria:Ludzie związani ze Szczecinem Kategoria:Ludzie nauki związani ze Szczecinem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony Pracownik Morza” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Witomińskim w Gdyni Kategoria:Polscy hydrobiolodzy Kategoria:Polscy ichtiolodzy Kategoria:Polscy naukowcy Kategoria:Polscy oceanografowie Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1996