thumb|Nieoficjalny herb wsi Ogrodzona Ogrodzona (cz. Ohrazená, niem. Ogrodzon) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Dębowiec. Wieś leży w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego. Powierzchnia sołectwa wynosi 695 ha, liczba ludności 861 (2008), co daje gęstość zaludnienia równą 123,9 os./km².

Geografia Miejscowość położona jest na Pogórzu Cieszyńskim nad rzeką Knajką. Przez najwyższe wzniesienie w Ogrodzonej (387 m) przechodzi wododział zlewisk Odry i Wisły.

Historia Ogrodzona to jedna z najstarszych miejscowości na Śląsku Cieszyńskim. Miejscowość została po raz pierwszy wzmiankowana w dokumencie protekcyjnym biskupa wrocławskiego Wawrzyńca z dnia 25 maja 1223 roku wydanym na prośbę księcia opolsko-raciborskiego Kazimierza dla klasztoru premonstrantek w Rybniku, w którym to wymieniono około 30 miejscowości mających im płacić dziesięcinę. Pośród 14 miejscowości kasztelanii cieszyńskiej wymieniona jest również Ogrodzona jako Ogrozona. Wieś politycznie znajdowała się początkowo w granicach piastowskiego (polskiego) księstwa opolsko-raciborskiego. W 1290 w wyniku trwającego od śmierci księcia Władysława opolskiego w 1281/1282 rozdrobnienia feudalnego tegoż księstwa powstało nowe księstwo cieszyńskie, w granicach którego znalazła się również Ogrodzona. Od 1327 księstwo cieszyńskie stanowiło lenno Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów (potocznie Austrii).

Miejscową parafię pw. św. Mateusza Ewangelisty założono w XIV wiekuI. Panic, 2010, s. 415, w połowie XV wieku liczyła 90 parafianI. Panic, 2010, s. 321.

Od XIV wieku była to wieś szlachecka. W latach 70. XV wieku jej właścicielem Andrzej Pięćlat z Ogrodzonej. Zapewne pod koniec XV wieku trafiła w ręce książęce, kiedy to Machna z Ogrodzonej wraz z synem Staszkiem sprzedali Strumień Mikołajowi z BrodówI. Panic, 2010, s. 334.

Księga gruntowa wsi (Registra diedinna wsi Ohrazeney) powstała w 1616 roku.Vincenc Prasek: Gruntovní a sirotčí registra na Těšínsku. In: Selský archiv, 1907 (6), nr 2, s. 98-99. (czes.)

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 62 budynkach w Ogrodzonej na obszarze 691 hektarów mieszkało 417 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 60,3 os./km². z tego 265 (63,5%) mieszkańców było katolikami, 143 (34,3%) ewangelikami a 9 (2,2%) wyznawcami judaizmu, 409 (98,1%) było polsko-, 3 (0,7%) czesko- a 3 (0,7%) niemieckojęzycznymi. Do 1910 roku liczba budynków wzrosła do 63 a mieszkańców do 460, z czego 459 zameldowanych było na stałe, 266 (57,8%) było katolikami, 180 (39,1%) ewangelikami, 14 (3%) żydami, 449 (97,6%) polsko-, 5 (1,1%) niemiecko- a 5 (1,1%) czeskojęzycznymi.

Po zakończeniu I wojny światowej tereny, na których leży miejscowość - Śląsk Cieszyński stał się punktem sporu pomiędzy Polską i Czechosłowacją. W 1918 roku na bazie Straży Obywatelskiej miejscowi Polacy utworzyli lokalny oddział Milicji Polskiej Śląska Cieszyńskiego pod dowództwem ob. Stańka, który podlegał organizacyjnie 1 kompanii w Cieszynie.

Zgodnie z danymi Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z 1921 Ogrodzona liczyła 461 mieszkańców w 61 budynkach, z czego 262 katolików, 189 ewangelików i 10 żydów. 455 mieszkańców miejscowości podało narodowość polską, 3 – niemiecką, a 3 osoby były innej narodowości.

W 1945 w tutejszym lasku UB rozstrzelało reakcyjnych działaczy podziemia, nieznana jest ostateczna liczba ofiar. W miejscu zdarzenia dzięki staraniom Ogólnoświatowego Związku Byłych Żołnierzy AK postawiono pamiątkowy krzyż.

W latach 1945–1954 miejscowość była siedzibą gminy Ogrodzona, a w latach 1975–1998 położona była w województwie bielskim.

3 września 2006 w Ogrodzonej został poświęcony nowo wybudowany kościół ewangelicki, stanowiący kościół filialny Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie.

Turystyka, zabytki i pomniki przyrody Jednym z najstarszych budynków we wsi są Środowiskowy Ośrodek Kultury z 1778 roku oraz kościół św. Mateusza z 1855 wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego.

Znajdujący się na terenie miejscowości 150-letni buk zwyczajny (Fagus silvatica) o obwodzie 330 cm i wysokości 28 m uznany został za pomnik przyrody w 1953.

Przez miejscowość przechodzi trasa rowerowa: zielona trasa rowerowa nr 13 – Ustroń - Jastrzębie-Zdrój - Rybnik (82 km)

Religia thumb|Kościół ewangelicki w Ogrodzonej Na terenie Ogrodzonej działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły: Kościół rzymskokatolicki (parafia pw. świętego Mateusza) Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP (filiał parafii w Cieszynie)

Kultura W Ogrodzonej mieści się filia Gminnej Biblioteki Publicznej w Dębowcu, uruchomiona w 2013. Filia poza działalnością związaną z prowadzeniem i udostępnianiem księgozbioru prowadzi również organizację wydarzeń kulturalnych, jak odbywające się cyklicznie „Szkolno-Swojskie Klimaty”, czy wycieczki edukacyjne. Działa tu Koło Miłośników Biblioteki.

Edukacja Na terenie miejscowości działalność prowadzi przedszkole publiczne, jak również szkoła podstawowa, stanowiąca filię Szkoły Podstawowej im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej w Dębowcu.

Transport Przez Ogrodzoną przebiega droga ekspresowa S52. Przez wieś kursują autobusy DAS II do Cieszyna i Dębowca, busy Linea Trans do Bielska-Białej i Cieszyna, oraz busy WISPOL do Brennej, Strumienia, Wisły, Ustronia Cieszyna oraz Zebrzydowic.

Galeria

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Ogrodzona (województwo śląskie)