Pomnik Jadwigi i Jagiełły – pomnik, projektu Tomasz Oskara Sosnowskiego i Karola Knausa, upamiętniający 500-lecie unii polsko-litewskiej, znajdujący się w Krakowie w dzielnicy I w północnej części Plant przy ul. Basztowej.
Historia Pomnik stanowił dar rzeźbiarza Tomasza Oskara Sosnowskiego dla Muzeum Narodowego w Krakowie. Figury wyszły spod jego dłuta, natomiast architekturę monumentu zaprojektował Karol Knaus; .. W pracy nad posągami rzeźbiarz wykorzystał model pomnika Mieszka I i Dobrawy, wzorowany na pomniku Mieszka oraz Bolesława Chrobrego ze Złotej Kaplicy katedry poznańskiejPodaje się także, że pomnik stanowi powiększoną replikę marmurowej grupy rzeźbiarskiej, którą artysta podarował do muzeum Towarzystwa Naukowego w Wilnie, ... Ze względu na kompozycję bliską poznańskiemu monumentowi, jak i stroje wyrzeźbionych postaci, niekiedy przyjmuje się, że dzieło Sosnowskiego, które trafiło do Krakowa było pierwotnie pomnikiem Mieszka i Dobrawy podał, że pomnik miał pierwotnie trafić do Ogrodów Watykańskich, lecz z nieznanych przyczyn ten zamysł nie został zrealizowany. Rzeźbiarz podarował go krakowskiemu Muzeum Narodowemu, ale to władze miasta zdecydowały, by ustawić go na Plantach i przemianować na pomnik Jadwigi i Jagiełły., któremu artysta nadał nowe znaczenie, poprzez dodanie herbów Polski i Litwy; ; ; ; .. Pomnik wykonano w Rzymie, gdzie Sosnowski żył i tworzył.
W Krakowie ustawiono go na Plantach, w obrębie obecnego Ogrodu przy FlorianceObejmuje odcinek Plant między ulicami Sławkowską a św. Tomasza, nazwę biorąc od budynku dawnej Florianki, ., na niewielkim, sztucznym wzniesieniuByło pozostałością bastionu, który wchodził w skład umocnień Krakowa lub też usypano je specjalnie wcześniej z zamiarem ulokowania pomnika, ; . Jest najwyższym miejscem na krakowskich Plantach, ., w pobliżu ulicy Sławkowskiej i wylotu ulicy Krowoderskiej; ; ; .. Uroczyste odsłonięcie nastąpiło 1 sierpnia 1886 roku. Monument był odnawiany na przełomie lat 50. i 60. XX wieku, w 1986. oraz 2004 roku.. Siedem lat później ukradziono krzyżWedle przed 2011 rokiem pomnik dwukrotnie był pozbawiany tego elementu. Za pierwszym razem prawdopodobnie usunięto go z polecenia władz komunistycznych, a został przywrócony w 1986 roku. Po raz drugi krzyż zniknął w 1995 roku, przy kolejnej konserwacji został odtworzony., umieszczony w dłoni posągu Jadwigi..
Opis Pomnik przedstawia królową Jadwigę Andegaweńską i wielkiego księcia litewskiego Władysława Jagiełłę w chwili zaślubin. Obie figury wykonano z marmuru karraryjskiego. Pomiędzy nimi umieszczono mały postument, na którym oparto dwie tarcze, z herbami Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Na podstawie rzeźby znajduje się inskrypcja: HEDVIGES REGINA POLONIAE JAGIELLO MAGNUS DUX LITHUANIE.. Całą grupę rzeźbiarską umieszczono na cokole z piaskowca, który zdobi tablica inskrypcyjna w kształcie krzyża, wykonana z czerwonego marmuru, zgodnie z projektem Knausa. Na niej umieszczono napis: 1386 / NA PAMIĄTKĘ / 500 LETNIEJ ROCZNICY UNII / POLSKI z LITWĄ /1886. Podmurówkę monumentu stanowią dzikie kamienie.
Tadeusz Dobrowolski zaliczył pomnik do sztuki neogotyckiej, jednocześnie nisko oceniając jego walory..
Zobacz też Lista krakowskich pomników
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Pomniki w Krakowie Kategoria:Pomniki osób w Polsce Kategoria:Posągi w Polsce Kategoria:Dzielnica I Stare Miasto Kategoria:Obiekty upamiętniające Jadwigę Andegaweńską Kategoria:Pomniki Władysława Jagiełły