Georg Philipp Harsdörffer (ur. 1 listopada 1607 w Fischbach, obecnie część Norymbergi, zm. 17 września 1658 w Norymberdze) – niemiecki poeta, teoretyk literatury, tłumacz, purysta językowy.
Życiorys Urodził się w protestanckiej rodzinie patrycjuszy jako jedno z ośmiorga dzieci W latach 1623–1626 studiował filozofię, filologię, matematykę, nauki przyrodnicze i prawo na uniwersytetach w Altdorfie i Strassburgu. Po studiach odbył podróż edukacyjną po Szwajcarii, Niderlandach, Włoszech i Francji. Od 1634 pracował w zawodzie prawnika, był też – do końca życia – członkiem rady miejskiej w Norymberdze. W 1642 został przyjęty do Towarzystwa Owocodajnego (miał tam przydomek Der Spielende – Bawiący się). Dwa lata później utworzył z Johannesem Clajusem towarzystwo literackie Pegnesischer Blumenorden ( Der Hirten- und Blumenorden an der Pegnitz), jedyne barokowe stowarzyszenie, które istnieje do dziś, potem przystąpił do innego stowarzyszenia Deutschgesinnte Genossenschaft (zostało założone przez Philippa Zesena w Hamburgu).
Twórczość Uprawiał różne formy literackie i naukowe, pozostawił po sobie 50-tomowy dorobek pisarski. Pisał wiersze, teksty-dialogi, teksty teoretyczno-językowe, m.in. Poetischer Trichter. Die Teutsche Dicht- und Reimkunst / ohne Behuf der Lateinischen Sprache (3 tomy) (lata 1647–1653). W rozprawce Schutzschrift für die Teutsche Spracharbeit pisze o czystości i „cnotliwości” (Keuschheit) „prastarego” języka niemieckiego i o szkodach powodowanych przez inne języki, głównie łacinęRyszard Lipczuk: Walka z wyrazami obcymi w Niemczech – Historia i współczesność. Kraków: Universitas, 2014, s. 48 n..
Wywarł znaczący wpływ na twórczość innych autorów barokowych. W okresie oświecenia zapomniany, ale w okresie romantyzmu powróciło zainteresowanie jego twórczością. Tłumaczył teksty z języka włoskiego, hiszpańskiego, łaciny.
Był przedstawicielem towarzyskiej poezji barokowej, która miała uczyć przez zabawę. Nawiązywał do włoskich wzorców renesansowych. Jego 8-tomowe Frauenzimmer-Gesprächsspiele (1642) („Zabawy dialogowe pokojówek”) składają się z przysłów, wierszy dydaktycznych, opowiadań historycznych, komedii. Zawierają m.in. dyskusję na temat wyrazów obcych w języku niemieckim. W tej dyskusji kobiety są bardziej niż mężczyźni krytyczni wobec zapożyczeń. Sam Harsdörffer zajmował dosyć umiarkowane stanowisko: uznawał za uzasadnione używanie wyrazów obcych tam, gdzie wypełniają one luki w słownictwie niemieckim i są zasymilowane pod względem pisowni i wymowy. Od Harsdörffera pochodzą takie zniemczenia jak: Aufzug (Akt), beobachten (observieren), Bleistift (Crayon), Brennpunkt (Focus), Briefwechsel (Korrespondenz), Durchmesser (Diameter), Fernglas (Teleskop), Irrgarten (Labirynth), Schwerpunkt (Centrum), Selbstmord (Suicidium), Wortspiel (Jeu de mots).
Zobacz też Justus Georg Schottelius
Przypisy
Bibliografia William Jervis Jones: Sprachhelden und Sprachverderber. Dokumente zur Erforschung des Fremdwortpurisums im Deutschen (1478 – 1750). Berlin – New York. Ryszard Lipczuk: Walka z wyrazami obcymi w Niemczech – Historia i współczesność. Kraków: Universitas, 2014, s. 62–105. .
Kategoria:Niemieccy puryści językowi Kategoria:Ludzie związani z Norymbergą Kategoria:Urodzeni w 1607 Kategoria:Zmarli w 1658 Kategoria:Niemieccy poeci XVII wieku