Pomniki i obiekty upamiętniające w Prudniku – miejsca pamięci, pomniki, dzieła rzeźbiarskie i tablice pamiątkowe wzniesione w Prudniku ku czci osób lub dla upamiętnienia wydarzeń.

Pomniki

Pomnik Diany na placu rodziny Fränklów w Parku Miejskim, będący kopią Diany z Wersalu w Luwrze, zrekonstruowany w 2011 przez Agnieszkę i Marka Maślańców. Oryginał, ufundowany w 1911 przez kobiece stowarzyszenie patriotyczne (Vaterlänische Frauenverein) ze środków spadkowych Alberta Fränkla, zaginął w nieznanych okolicznościach w 1945. Rekonstrukcję sfinansował Bank Spółdzielczy w Prudniku, odsłonięcie posągu odbyło się 14 maja 2011. Figura na kamiennym cokole liczy 2 metry, została wykonana z brązu. Przedstawia postać Diany z łukiem w ręku i jeleniem przy boku. Przed posągiem, w kamieniu wmurowano tablicę, informującą o okolicznościach powstania rzeźby. Pomnik Jana Pawła II i Stefana Wyszyńskiego na Placu Farnym, naprzeciwko kościoła św. Michała Archanioła, wykonany w 2010 przez Mariana Molendę według koncepcji Bogusława Szuby i Michała Kaczmarzyka. Przedstawia scenę, gdy nowo wybranemu papieżowi składa hołd kardynał Stefan Wyszyński, a Jan Paweł II podnosi go z kolan. Pomnik Stanisława Szozdy przy ul. Kościuszki, przy głównym wejściu na cmentarz komunalny, odsłonięty 20 września 2014 z okazji pierwszego Memoriału Stanisława Szozdy. Na monumencie znalazł się brązowy odlew przedstawiający Szozdę oraz napis: „Tutaj rozpozcął swą podróż. Pozostawił trwały ślad w historii kolarstwa Stanisław Szozda”. Pod tablicą wypisano niektóre z jego osiągnięć, jak zdobyte medale olimpijskie, mistrzostw świata oraz zwycięstwo Tour de Pologne. Wewnątrz pomnika umieszczono pojemnik z prochami Szozdy. Pomnik Stanisława Szozdy i Franciszka Surmińskiego na skwerze przy ul. Gimnazjalnej, przed halą sportową I Liceum Ogólnokształcącego. Rzeźba Szozdy wykonana z brązu w 2021 przez Przemysława Wolnego. Przedstawia postać Stanisława Szozdy w naturalnych wymiarach, opierającego się o swój rower. Odsłonięto ją 19 września 2021. 21 września 2025 przy rzeźbie Szozdy odsłonięto rzeźbę jego trenera – Franciszka Surmińskiego. Pomnik 1000-lecia Państwa Polskiego i 700-lecia Prudnika w Parku Miejskim, powstały w 1960. Pierwotnie był to pomnik poległych w wojnie francusko-pruskiej, wzniesiony w 1880. Został przerobiony w ramach obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego: zdjęto pruskiego orła, skrócono i przebudowano obeliks, a na nim umieszcono orła Piastów. Pomnik Chłopaka i Dziewczyny przy studni na ul. Sobieskiego, ufundowane przez franciszkanina Antoniego Dudka w 2009. Instalacja przedstawia chłopaka siedzącego na starej, ulicznej studni oraz patrzącą na niego ze ściany sąsiedniej kamienicy dziewczynę. Jest związana z napisaną przez Antoniego Dudka legendą o nieszczęśliwie zakochanych mieszkańcach Prudnika – Wawrzku i Wiewiórze, którzy na pamiątkę swojej miłości zbudowali dla miasta studnię. Pomnik Jana Nepomucena w południowo-wschodnia pierzei Rynku, ufundowany w 1733 przez członków rady miejskiej i jednego notariusza, z których wszyscy prócz burmistrza miasta nosili imię Jan. Na pomniku umieszczono inicjały CWZ, które mogą należeć do jego twórcy. Przy bokach Nepomucena znajdują się anioły, na cokole umieszczono płaskorzeźbę sceny utopienia Nepomucena. Pomnik poległych w I wojnie światowej w kwartale przylegającym do południowo-wschodniego narożnika cmentarza komunalnego. Ma formę krzyża. Pomnik Jana Pawła II naprzeciwko kościoła Miłosierdzia Bożego na Jasionowym Wzgórzu, wzniesiony w 2011. Pomnik z cokołem w stylu nagrobkowym ma około 3 metry wysokości, został wykonany z żywicy syntetycznej. Jan Paweł II podnosi jedną rękę do pozdrowienia, w drugiej trzyma krzyż. Został poświęcony 1 maja 2011. Pomnik Stefana Wyszyńskiego przed wejściem do sanktuarium św. Józefa, poświęcony 8 maja 1983 przez prymasa Polski kardynała Józefa Glempa w obecności arcybiskupa metropolity wrocławskiego Henryka Gulbinowicza, biskupów opolskich: Alfonsa Nossola, Wacława Wyciska, Antoniego Adamiuka, Jana Wieczorka. Kolumna Maryjna w północno-zachodniej pierzei Rynku, wykonana w 1694 przez Johanna Melchiora Österreicha w stylu późnobarokowym. Została ufundowana przez Elisabeth Ortmann z domu Nentwig na mocy testamentu jej męża, Petera Ortmanna – notariusza miejskiego i radnego. Historia powstania kolumny została przedstawiona na usuniętej tablicy pamiątkowej. Kolumna w ciągu swojej historii była wielokrotnie remontowana, a fragmenty rzeźb na nowo sztukowane. W 2002 przeszła generalną odnowę, którą zajął się Lesław Niziński. Pod koniec sierpnia 2022, wskutek działania zmiennych warunków atmosferycznych, od figury Matki Bożej odpadła kamienna dłoń z berłem. Uszkodzony fragment został zabezpieczony i poddany naprawie. Pomnik Żołnierza Polskiego na placu Wolności, odsłonięty 1 września 1996, w 57. rocznicę wybuchu II wojny światowej. Na pomniku umieszczono napis: „W hołdzie żołnierzom poległym w walce o wolność Polski na wszystkich frontach II wojny światowej” oraz daty 1918, 1939, 1945. Pomnik w Prudniku był czwartym upamiętnieniem polskich żołnierzy wzniesionym na Opolszczyźnie po zmianach ustrojowych. Wzniesiono go według projektu Urszuli Rzepieli, w miejscu, w którym do 1990 stał pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej. W celu jego budowy zawiązano Społeczny Komitet Budowy Pomnika Żołnierza Polskiego w Prudniku. Pełni on również rolę grobu nieznanego żołnierza i są pod nim składane kwiaty w czasie uroczystości państwowych. Pomnik Martyrologii Więźniów Oświęcimskich na cmentarzu komunalnym, wykonany przez Mariana Nowaka w 1968 z materiałów pochodzących z rozbiórki kościoła ewangelickiego w Prudniku. Pomnik powstał w miejscu zbiorowej mogiły ofiar marszu śmierci ze stycznia 1945. Osoby pochowane w tym miejscu zostały zabite lub zmarły z wycieńczenia w okolicy Prudnika podczas ewakuacji więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz-Birkenau. Przedstawia postać spalonego człowieka (wykonaną w metalu) przy słupie obozowego ogrodzenia. Inskrypcja pod pomnikiem głosiła: „Tu spoczywają więźniowie obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu wielu narodowości i więźniowie polityczni z Prudnika, bestialsko pomordowani przez oprawców faszystowskich podczas ewakuacji obozu w styczniu 1945 r.”. W 2018 władze gminy Prudnik wystąpiły do Instytutu Pamięci Narodowej o zmianę treści napisu na „Pamięci spoczywających tutaj 57 cywilnych ofiar – więźniów różnej narodowości zamordowanych przez Niemców w trakcie ewakuacji obozu KL Auschwitz w styczniu 1945 r.”. Pomnik Poległych Patriotów u zbiegu ulic Parkowej i Dąbrowskiego, powstały w 1961 w miejscu pomnika żołnierzy 57 Pułku Artylerii Polowej, zniszczonego po II wojnie światowej. Na tablicy zamieszczono nazwiska zabitych członków Związku Polaków w Niemczech mieszkających w okolicy Prudnika, którzy polegli w III powstaniu śląskim lub zostali zamordowani w obozach koncentracyjnych. Na tablicy zostali upamiętnieni: Michał Wróbel z Głogówka, Jan Augustyn, Karol Augustyn i Franciszek Suchy z Grabiny, Adolf Rak z Kierpnia, Ignacy Dominik i Marcin Dominik z Mionowa oraz Karol Chrząszcz i Michał Siupka z Wierzchu. Pierwotnie na tablicy znajdował się napis: „Oddali swe życie za Polskę i lud” oraz rysunek Krzyża Powstańczego. Na początku lat 90. XX wieku napis zmieniono na: „Bóg i Ojczyzna. Oddali życie za polskość tej ziemi”. Pomnik Pomordowanych Przez Oprawców Faszystowskich na cmentarzu żydowskim postawiony w 1965 w miejscu zbiorowej mogiły Żydów – ofiar mordu w Niemysłowicach. W przeszłości napis na tablicy głosił: „Miejsce uświęcone krwią ofiar faszyzmu hitlerowskiego. Tu spoczywają więźniowie Obozu Koncentracyjnego w Oświęcimiu wielu narodowości i więźniowie polityczni z Prudnika bestialsko pomordowani przez oprawców faszystowskich podczas ewakuacji obozu w styczniu 1945 r. Tablicę ufundowało społeczeństwo Ziemi Prudnickiej w XX-rocznicę powrotu Ziemi Zachodnich do Macierzy”. Napis został skrócony do: „Tu spoczywają więźniowie obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu wielu narodowości i więźniowie polityczni z Prudnika bestialsko pomordowani przez oprawców faszystowskich podczas ewakuacji obozu w styczniu 1945 r”. Pomnik Sybiraków przy głównej alei cmentarza komunalnego. Tablica upamiętniająca Sybiraków została wmurowana przy istniejącej figurze Jezusa Chrystusa z inicjatywy Koła Terenowego Związku Sybiraków w Prudniku. Miejsce miało stać się symboliczną mogiłą Polaków, którzy nie wrócili z Sybiru. Tablica została wykonana z kamienia naturalnego w formie prostokąta o wymiarach 80 x 60 cm. Miał na niej znaleźć się napis: „Męczennikom Sybiru okaż Panie swoje miłosierdzie. Symboliczna mogiła Polaków zamęczonych na nieludzkiej ziemi w latach 1940–1956. Koło Związku Sybiraków w Prudniku”, a obok krzyż i godło Związku Sybiraków. Rada Miejska w Prudniku zrezygnowała z umieszczenia na tablicy dat 1940–1956, tak by symboliczna mogiła upamiętniała wszystkich Polaków zesłanych na Sybir. Ostatecznie przyjęto tekst: „Męczennikom Sybiru okaż Panie swoje miłosierdzie. Symboliczna mogiła Polaków zamęczonych na nieludzkiej ziemi”. Pomnik został poświęcony 16 listopada 1997. Figury Jana Nepomucena i Franciszka Ksawerego wraz z płytami postawione w narożnikach cmentarza od strony północno-wschodniej i wschodniej. Pierwsza z nich przedstawia Jana Nepomucena, a druga Franciszka Ksawerego. Dokładny czas ich powstania nie jest znany, znajdowały się na moście nad rzeką Prudnik na Dolnym Przedmieściu. Podczas budowy nowego mostu w 1855 figury zostały zdjęte, odrestaurowane i przeniesione na cmentarz. Historyk Augustin Weltzel – autor książki poświęconej historii Prudnika (1870) – stwierdził, że posągi przedstawiają Jana Nepomucena i Jakuba Większego. Jednak w 2020, po odczytaniu inskrypcji pod pomnikiem, który miał przedstawiać świętego Jakuba, okazało się, że naprawdę przedstawia on Franciszka Ksawerego. Prof. dr hab. Rafał Rosół z Instytutu Filologii Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu dokonał też interpretacji napisu pod pomnikiem Jana Nepomucena. W polskim tłumaczeniu brzmi on: „Abyśmy nie zostali zalani, temu, co tobie poświęcone, sprzyjaj”. Figura św. Józefa z Dzieciątkiem Jezus na dziedzińcu za Domem św. Jana Bożego, wzniesiona w 2000.

Makiety

Makieta zamku w Prudniku przy wejściu na klatkę schodową do Wieży Woka została wykonana z brązu w 2018 z inicjatywy Muzeum Ziemi Prudnickiej, według projektu Małgorzaty Chorowskiej i Anny Chodkowskiej. Jest to rekonstrukcja stanu zamku z przełomu średniowiecza i wczesnej nowożytności. Gotycki zamek spłonął w 1806, jedyną pozostałością po nim jest tzw. Wieża Woka. Makieta była wzorowana głównie na XVIII-wiecznym rysunku prudnickiego zamku autorstwa Friedricha Bernharda Wernera. Została odsłonięta 1 lipca 2018 podczas Jarmarku Historycznego. Makieta synagogi w Prudniku na dawnym Placu Synagogalnym została stworzona przez Piotra Makałę w ramach projektu Muzeum Ziemi Prudnickiej i miasta Zlaté Hory w 2022. Synagoga, wzniesiona w 1877 z inicjatywy Samuela Fränkla, została spalona przez nazistowskie bojówki podczas nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938. Odsłonięcia makiety dokonał przewodniczący Chewry Kadiszy przy Gminie Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach Sławomir Pastuszka 6 listopada 2022. Makieta kościoła ewangelickiego w Prudniku została stworzona przez Piotra Makałę w ramach projektu Muzeum Ziemi Prudnickiej i miasta Zlaté Hory w 2022. Kościół Chrystusowy, wzniesiony w latach 1902–1904, został rozebrany w latach 1968–1969 ze względu na zły stan obiektu. Odsłonięcia makiety dokonał proboszcz opolskiej parafii luterańskiej Wojciech Pracki 6 listopada 2022. Makieta klasztoru kapucynów w Prudniku została stworzona przez Piotra Makałę w ramach projektu Muzeum Ziemi Prudnickiej i miasta Zlaté Hory w 2022. Klasztor, wzniesiony w 1656, został rozebrany w 1907 ze względu na zły stan obiektu. Odsłonięcia makiety dokonano 6 listopada 2022.

Kamienie pamiątkowe