Ulica Bolesława Prusa w Katowicach

Ulica Bolesława Prusa w Katowicach – ulica w Katowicach, położona w południowej części miasta, w granicach dzielnicy Piotrowice-Ochojec.

Droga o przebiegu zbliżonym do równoleżnikowego znajduje się w centralnej części Ochojca i przy niej koncentruje się zabudowa mieszkaniowa przeważnie z początków XX wieku, a także późniejsza. Na rogu ulic B. Prusa i Leśnej znajduje się kościół św. Jacka, a sama ulica B. Prusa stanowi także siedzibę dla przedsiębiorstw różnych branż.

Przebieg Ulica B. Prusa przebiega przez teren katowickiej dzielnicy Piotrowice-Ochojec na całej swojej długości.

Rozpoczyna ona swój bieg przy torach kolejowych linii kolejowej nr 142. Stamtąd droga biegnie w kierunku zbliżonym do wschodniego, mijając po południowej stronie osiedle mieszkaniowe. Dalej przekracza ona ulicę Z. Waltera-Jankego, a za nią, na skrzyżowaniu z bocznym odgałęzieniem do ulicy Olszynowej ulica B. Prusa zmienia swój kierunek na zbliżony do północno-wschodniego. Droga kończy swój bieg w rejonie skrzyżowania z ulicą Jarzębinową, przed linią kolejową nr 142.

Na całej swojej trasie ulica B. Prusa z lewej strony krzyżuje się kolejno z ulicami: gen. Z. Waltera-Jankego, Leśną, Jaśminową, Wesołą, Liliową, Legnicką, Pszenną, Glebową i Jarzębinową, natomiast po prawej stronie z ulicami: gen. Z. Waltera-Jankego, Leśną, Lawendową, Rumiankową i Macierzanki.

Charakterystyka lewo|mały|Kościół parafialny parafii św. Jacka

Ulica B. Prusa to droga gminna nr 100467S o klasie drogi lokalnej (L). Jej długość wynosi 1 421 m, a szerokość jezdni o nawierzchni bitumicznej 6,1 m. W systemie TERYT ulica widnieje pod numerem 17577. Kod pocztowy dla adresów przy ulicy B. Prusa 1–53 po obydwu stronach to 40-619, dla numerów 58-84 po stronie parzystej i 55–73 po stronie nieparzystej to 40-620, a dla numerów 75 do końca po stronie nieparzystej i od 86 do końca po stronie parzystej to 40-631. Jest ona w administracji Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w Katowicach.

Na skrzyżowaniu ulicy B. Prusa z ulicą Z. Waltera-Jankego znajduje się czterowlotowa sygnalizacja świetlna akomodacyjna.

Wzdłuż ulicy B. Prusa nie znajdują się żadne przystanki autobusowe – pojazdy publicznego transportu zbiorowego organizowane na zlecenie ZTM-u kursują wzdłuż przecinającej ulicę B. Prusa ulicy gen. Z. Waltera-Jankego. Najbliższe przystanki to Ochojec Sadowa i Ochojec Ziołowa.

Wzdłuż ulicy B. Prusa na odcinku od ulicy gen. Z. Waltera-Jankego do ulicy Rumiankowej przebiega czarny szlak turystyczny – Szlak Ochojski, natomiast na dłuższym odcinku ulicy, tj. do ulicy Macierzanki przebiega czarny szlak rowerowy nr 101 Katowice – Lędziny.

Wzdłuż ulic gen. Z. Waltera-Jankego i B. Prusa skoncentrowana jest starsza zabudowa Ochojca, pochodząca głównie z I ćwierćwiecza XX wieku, natomiast przy ulicach odchodzących z ulicy B. Prusa dominuje zabudowa z okresu międzywojennego i nowsza w formie niskich domów w zieleni. Lokalną dominantą architektoniczną jest kościół św. Jacka. Od wschodu obszar ulicy B. Prusa przechodzi w tereny leśne Lasów Murckowskich.

Historia lewo|mały|Willa z lat 30.–40. XX wieku, położona przy ulicy B. Prusa 92 lewo|mały|Fragment osiedla L. Szenwalda (2022)

Ulica B. Prusa została wytyczona na terenie Ochojca, którego początki jako osady sięgają XVIII wieku, kiedy to na terenie zlikwidowanego w tym czasie folwarku osadzono tam trzech siodłaków. Sama zaś ulica to dawna droga łącząca centrum Ochojca w rejonie dawnego folwarku w zakolu ulicy B. Prusa z Zadolem w kierunku zachodnim i z traktem mysłowickim w kierunku wschodnim.

Na mapie wydanej w 1883 roku zaznaczona została droga biegnąca w śladzie późniejszej ulicy B. Prusa z zabudową koncentrującą się na odcinku pomiędzy późniejszymi ulicami gen. Z. Waltera-Jankego a H. Kołłątaja. Na mapie z 1914 roku zaznaczono dodatkowo budynki w rejonie skrzyżowania późniejszych ulic gen. Z. Waltera-Jankego i B. Prusa.

W latach 1922–1939 zachodni odcinek ulicy B. Prusa nosił nazwę ulicy Wolności, natomiast wschodni ulicy Zielonej. W 1924 roku pomiędzy ulicami B. Prusa a Fabryczną rozpoczęła działalność Fabryka Kotłów Parowych (późniejsze Zakłady Budowy Urządzeń Kotłowych). W 1938 roku w rejonie późniejszych ulic B. Prusa i Leśnej rozpoczęto budowę kościoła pw. św. Jacka, który w 1940 roku został kościołem parafialnym.

W okresie niemieckiej okupacji lat 1939–1945 droga nosiła nazwę Kirchstrasse, a nazwę ulica Wolności dla całej ulicy przywrócono w 1945 roku.

W 1951 roku tereny gminy Piotrowice, a wraz z tym Ochojca zostały włączone do Katowic, nazwę ulicy przemianowano w tym samym roku na ulicę Lucjana Szenwalda. Droga ta na mapie topograficznej z lat 1958–1961 miała przebieg zbliżony do współczesnego z tą różnicą, że pomiędzy ulicami Leśną i Wesołą biegła ona większym łukiem, krzyżując się bezpośrednio z ulicą H. Kołłątaja. Była wówczas zabudowana z obydwu stron na całej swojej długości. W latach 70. XX wieku, w pobliżu Ślepotki zostało wzniesione osiedle im. L. Szenwalda, natomiast w latach 1972–1975 rozbudowany został ochojecki kościół.

W 2005 roku na skrzyżowaniu ulic L. Szenwalda i gen. Z. Waltera-Jankego zainstalowano sygnalizację świetlną. Została ona w 2009 roku zmodernizowana. W związku z uchwaleniem ustawy dekomunizacyjnej, 23 listopada 2017 roku ulicę Lucjana Szenwalda przemianowano na ulicę Bolesława Prusa.

Obiekty zabytkowe i historyczne mały|Dom mieszkalny (ul. B. Prusa 45) mały|Dom mieszkalny (ul. B. Prusa 46) mały|Dom mieszkalny (ul. B. Prusa 48) mały|Dom mieszkalny (ul. B. Prusa 49) mały|Familok (ul. B. Prusa 51)

Kościół św. Jacka (róg ul. B. Prusa i ul. Leśnej) – przebudowany w latach 70. XX wieku; jest to obiekt o konstrukcji żelbetowej, tynkowany, trójnawowy, z obejściem; fasada znajduje się od strony południowej i posiada dwie wieże, pomiędzy którymi znajduje się metalowa konstrukcja z zawieszonymi dzwonami zwieńczona krzyżem; elewacje nawy głównej, naw bocznych oraz fasady zrytmizowane są wertykalnie za pomocą czworokątnych filarów i wysmukłych prostokątnych, głęboko osadzonych okiem, Dom mieszkalny (ul. B. Prusa 43) – z przełomu XIX i XX wieku, w stylu historyzmu ceglanego; jest to obiekt wolnostojący, murowany z cegły, wtórnie tynkowany, jednokondygnacyjny z poddaszem i podpiwniczeniem; wieńczony jest dachem dwuspadowym z wydatnym okapem i facjatką, Dom mieszkalny (ul. B. Prusa 44) – z lat 30. XX wieku, w stylu historyzmu ceglanego; jest to obiekt murowany z cegły, dwukondygnacyjny z podpiwniczeniem, zwieńczony dachem dwuspadowym; wtórnie przebudowany, Dom mieszkalny (ul. B. Prusa 45) – z początków XX wieku, w stylu historyzmu ceglanego; jest to obiekt murowany z cegły, nietynkowany, jednokondygnacyjny z poddaszem; zwieńczony jest dachem dwuspadowym krytym papą; posiada takie detale, jak łęki okienne czy ceglane gzymsy i nadproża; zachowała się na budynku oryginalna stolarka do sieni, Dom mieszkalny (ul. B. Prusa 46) – z początków XX wieku, w stylu historyzmu ceglanego; jest to obiekt murowany z cegły, nietynkowany, półtorakondygnacyjny; zwieńczony jest dachem dwuspadowym krytym papą; oś środkowa budynku została podkreślona pseudoryzalitem zwieńczonym facjatką, a innymi znaczącymi detalami są m.in. łęki okienne, gzymsy i nadproża, Dom mieszkalny (ul. B. Prusa 48) – z początków XX wieku, w stylu historyzmu ceglanego; jest to obiekt murowany z cegły, nietynkowany, dwukondygnacyjny z mieszkalnym poddaszem; zwieńczony dachem dwuspadowym krytym dachówką; oś środkową domu podkreślono pseudoryzalitem zwieńczonym facjatką; posiada takie detale architektoniczne, jak łęki okienne oraz ceglane nadproża i gzymsy, Dom mieszkalny (ul. B. Prusa 49) – z początków XX wieku, w stylu historyzmu ceglanego; jest to obiekt murowany z cegły, częściowo tynkowany na parterze, jednokondygnacyjny z poddaszem; zwieńczony jest dachem dwuspadowym krytym papą; znaczącymi detalami domu są ceglane gzymsy i nadproża okienne, Familok (ul. B. Prusa 51) – z przełomu XIX i XX wieku, w stylu historyzmu ceglanego; jest to obiekt murowany z cegły, z tynkowanym parterem, dwukondygnacyjny, zwieńczony dachem dwuspadowym krytym papą; posiada takie detale architektoniczne, jak łęki okienne oraz ceglane nadproża i gzymsy, Kamienica (ul. B. Prusa 54) – z lat 30. XX wieku, w stylu funkcjonalizmu; jest to wolnostojący obiekt murowany z cegły, tynkowany, trójkondygnacyjny i z podpiwniczeniem; zwieńczony jest stropodachem krytym papą; dom ma rozczłonkowaną bryłę, z czego na elewacji zachodniej znajduje się parterowy ryzalit z zaokrąglonymi narożnikami z tarasem na drugiej kondygnacji; na północnej elewacji znajdują się okrągłe okienka, a wokół okien budynku tynkowe rowkowane opaski, Kamienica (ul. B. Prusa 60) – w stylu historyzmu; jest to wolnostojący obiekt murowany z cegły, nietynkowany i trójkondygnacyjny; zwieńczony jest dachem jednospadowym krytym papą; fasada kamienicy ma liczne detale, jak łęki odcinkowe, ceglane gzymsy czy podziały ramowe elewacji w formie dekoracji z białej glazurowanej cegły, a oś środkowa podkreślona została pseudoryzalitem, Kamienica (ul. B. Prusa 61) – z lat 30. XX wieku, w stylu funkcjonalizmu; jest to obiekt murowany z cegły, tynkowany, trójkondygnacyjny z podpiwniczeniem; zwieńczony jest dachem jednospadowym krytym papą; otwory okienne na fasadzie zostały ujęte w horyzontalne płyciny, a między oknami znajdują się poziome rowkowania w barwionym na czerwono tynku, Kamienica (ul. B. Prusa 72) – z lat 30. XX wieku w stylu funkcjonalizmu z elementami historyzmu; jest to obiekt murowany z cegły, nietynkowany, trójkondygnacyjny z podpiwniczeniem i strychem; zwieńczony jest jednospadowym dachem krytym papą; na elewacji znajdują się ceglane gzymsy i nadproża okienne, a oś środkowa zwieńczona jest schodkowym szczytem z okienkiem termalnym szczytu, Dom mieszkalny (ul. B. Prusa 73) – z początków XX wieku; jest to obiekt murowany z cegły, nietynkowany jednokondygnacyjny z poddaszem; zwieńczony dachem dwuspadowym naczółkowym; dom posiada łęki okienne, ceglane gzymsy i nadproża, Dom mieszkalny (ul. B. Prusa 77) – z początków XX wieku; jest to obiekt murowany z cegły; wtórnie przebudowany, Willa (ul. B. Prusa 84) – z lat 30. XX wieku, w stylu modernizmu z elementami historyzmu; jest to obiekt murowany z cegły, nietynkowany, jednokondygnacyjny z poddaszem, zwieńczony dachem dwuspadowym naczółkowym z facjatką; w osi środkowej budynku znajduje się pięcioboczny parterowy ryzalit z balkonem na wyższej kondygnacji, Willa w ogrodzie (ul. B. Prusa 92) – z lat 30.–40. XX wieku; w stylu modernizmu z elementami historyzmu; jest to obiekt murowany z cegły, tynkowany, z ceglanym cokołem na parterze, dwu- i trójkondygnacyjny z poddaszem; zwieńczony jest dachem jedno-, dwu- i czterokondygnacyjnym krytym dachówką, Kamienica (ul. B. Prusa 93) – z lat 30. XX wieku, w stylu funkcjonalizmu z elementami historyzmu; jest to wolnostojący obiekt murowany z cegły, nietynkowany, trójkondygnacyjny z podpiwniczeniem i strychem; zwieńczony został dachem dwuspadowym krytym papą; posiada ceglane gzymsy i nadproża okienne, a oś środkową fasady kamienicy podkreślono pseudoryzalitem, Dom mieszkalny (ul. B. Prusa 106; róg z ul. Rumiankową) – z lat 30. XX wieku; jest to obiekt murowany z cegły, dwukondygnacyjny ze strychem, zwieńczony dachem dwuspadowym; wtórnie przebudowany, Kamienica (ul. B. Prusa 109) – z lat 30. XX wieku, w stylu funkcjonalizmu z elementami modernizmu; jest to obiekt murowany z cegły, nietynkowany, trójkondygnacyjny, zwieńczony dachem dwuspadowym krytym papą; posiada ceglane gzymsy i nadproża okienne zwieńczone płycinową attyką.

Gospodarka i instytucje