mały|Autograf Gerharda Helbiga Gerhard Helbig (ur. 29 grudnia 1929 w Lipsku, zm. 29 maja 2008 tamże) – niemiecki germanista, językoznawca. Autor ponad 600 prac naukowych z zakresu gramatyki niemieckiej, nauczania języka niemieckiego jako języka obcego, językoznawstwa ogólnegoHelbig, Gerhard (uni-leipzig.de)In memoriam Prof. Dr. phil. habil. Dr. h. c. Gerhard Helbig 29.12.1929 - 29.05.2008, [w:]: Deutsch als Fremdsprache, 45 (2008), Heft 3, s. 131-132..
Życiorys Naukowo i dydaktycznie był związany z Lipskiem i Uniwersytetem Lipskim (do r. 1991: Uniwersytet im. Karola Marxa, Karl-Marx-Universität, KMU). Po zdaniu matury (1948) studiował w latach 1948–1952 na KMU germanistykę, anglistykę i filozofię. Po studiach pracował tam jako asystent (1953–1954) i lektor języka niemieckiego (do roku 1966). Doktorat (z literaturoznawstwa) uzyskał na KMU 4 listopada 1953 roku, habilitował się tamże (z zakresu językoznawstwa) 8 lipca 1968 roku. W międzyczasie (1962–1963) przebywał jako lektor języka niemieckiego w Bagdadzie oraz (1964–1965) w Kairze. 1966–67 był zatrudniony na stanowisku docenta w Instytucie Języków Obcych KMU. W latach 1967–95 był kierownikiem sekcji Językoznawstwo w Instytucie Herdera KMU. 1969 został powołany na stanowisko profesora zwyczajnego w tymże Instytucie, gdzie pracował do roku 1992Professorenkatalog der Universität Leipzig - Die Professoren-Datenbank für Leipzig (uni-leipzig.de)Gerhard Helbig (born December 29, 1929), German language educator | World Biographical Encyclopedia (prabook.com)Maier_Pohlschmidt_Helbig_Nachlass_2010.pdf (bsz-bw.de).
1971–1975 pełnił funkcję prodziekana, a w latach 1975–1990 stanowisko dziekana Wydziału Kulturoznawstwa, Językoznawstwa i Nauk Pedagogicznych (Fakultät für Kultur-, Sprach- und Erziehungswissenschaften). W latach 1987–1988 przebywał w Grazu (Austria) jako profesor wizytujący. Od roku 1964 w redakcji „Deutsch als Fremdsprache” – czasopisma o profilu: nauczanie języka niemieckiego jako języka obcego, w latach 1969–2008 redaktor naczelny tego czasopisma.
Osiągnięcia naukowe Gerhard Helbig jest autorem wielu publikacji: monografii, artykułów, recenzji, leksykonów. Cenione i popularne w Niemczech i za granicą są jego dwie prace na temat historii nowszego językoznawstwa (Geschichte der neueren Sprachwissenschaft, Die Entwicklung der Sprachwissenschaft seit 1970). Tematami jego publikacji są: gramatyka języka niemieckiego (m.in. klasyfikacja części mowy, walencja czasownika, przypadki gramatyczne rzeczownika), nauczanie języka niemieckiego jako języka obcego, historia nowszych szkół językoznawczychDNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek.
Powszechnie używane są – również w polskiej germanistyce – jego (współautor: Joachim Buscha) podręczniki gramatyki języka niemieckiego.
Publikacje książkowe (wybór) Niektóre monografie i leksykony miały wiele wydań.
(współaut.) Wolfgang Schenkel: Wörterbuch zur Valenz und Distribution deutscher Verben (1969) Geschichte der neueren Sprachwissenschaft: Unter dem besonderen Aspekt der Grammatik-Theorie (1970); Dzieje językoznawstwa nowożytnego (1982), tłum. z niem.: Czesława Schatte, Dorota MorciniecKsiążka - Dzieje Językoznawstwa Nowożytnego - Helbig | PDF (scribd.com) (red.) Beiträge zur Valenztheorie (1971) (współaut.) Joachim Buscha: Deutsche Grammatik: ein Handbuch für den Ausländerunterricht (1972) Probleme der deutschen Grammatik für Ausländer (1972) (współaut.) Gertrud Heinrich: Das Vorgangspassiv ( 1972) Die Funktionen der substantivischen Kasus in der deutschen Gegenwartssprache (1973) (współaut.) Fritz Kempter: Die uneingeleiteten Nebensätze (1974) (współaut.) Joachim Buscha: Kurze deutsche Grammatik für Ausländer (1974) (współaut.) Joachim Buscha: Deutsche Übungsgrammatik (1976) [red.] Beiträge zur Klassifizierung der Wortarten (1977) Sprachwissenschaft, Konfrontation, Fremdsprachenunterricht (1981) Studien zur deutschen Syntax. Bd. 1-2 (1983/84) Die Entwicklung der Sprachwissenschaft seit 1970 (1986) Lexikon deutscher Partikeln (1988) (współaut.) Agnes Helbig: Lexikon deutscher Modalwörter (1990) (współred.) Wolfgang Fleischer, Gotthard Lerchner: Kleine Enzyklopädie. Deutsche Sprache (2001) (współaut.) Joachim Buscha: Leitfaden der deutschen Grammatik. Gramatica limbii germane standard (tłum. rumuńskie) (2014)
Nagrody i odznaczenia 1977 Humboldt-Medaille der DDR in Bronze 1983 Gustav-Hertz-Preis der Karl-Marx-Universität Leipzig 1988 Jacob- und Wilhelm-Grimm-Preis der DDR 1994 Konrad-Duden-Preis der Stadt Mannheim Doktorat honoris causa Uniwersytet w Uppsali 1986
Przypisy
Bibliografia
E. Hexelschneider / W. Schenkel: Gerhard Helbig zum 60. Geburtstag, [w:] Deutsch als Fremdsprache 6, 1989, s. 321-323. Lothar Hoffmann: Allgemeines im Besonderen (Zur Rezeption Gerhard Helbigs in der Fachsprachenlinguistik), [w:] Deutsch als Fremdsprache 6, 1989, s. 338-345. Agnes Helbig: Verzeichnis der Publikationen Gerhard Helbigs (eine Auswahl), [w:] Deutsch als Fremdsprache 6, 1989, s. 368-374.
Helbig Kategoria:Niemieccy gramatycy Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Zmarli w 2008 Kategoria:Ludzie urodzeni w Lipsku Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Szwecji Kategoria:Niemieccy językoznawcy Kategoria:Ludzie związani z Lipskiem