Jerzy Rawicz (pisarz)

Jerzy Rawicz, ur. jako Jerzy Rabinowicz, ps. „Marian Warszałłowicz”, „Joter”, „JR” (ur. 29 czerwca 1914 w Łodzi, zm. 9 marca 1980 w Warszawie) – polski pisarz i dziennikarz.

Życiorys Był synem majstra włókienniczego – Pawła Rabinowicza oraz Soni z domu Lipskiej. W 1932 ukończył naukę w gimnazjum niemieckim w Łodzi. W latach 1933–1939 studiował początkowo prawo, a następnie filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1935 zaczął publikować na łamach prasy socjalistycznej, m.in. „Robotnika”, „Młodzi Idą”, „Dziennika Ludowego”, „Łodzianina”. W 1936 został członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej, a w latach 1936–1937 pracował jako redaktor „Dziennika Popularnego”. W 1935 opublikował tom poezji Przeklęte istnienie, w 1937 zaś Co pieśń może. W 1939 wspólnie z Witoldem Millerem (ps. „Andrzej Brózda”) napisał powieść Tutaj spać nie wolno.

Po rozpoczęciu II wojny światowej, jesienią 1939 zamieszkał w Białymstoku, gdzie pracował jako nauczyciel języka polskiego oraz współpracował z redakcją „Sztandaru Wolności”. W 1940 został przyjęty do Związku Pisarzy ZSRR. Po rozpoczęciu wojny niemiecko-radzieckiej przebywał na Polesiu. Na początku 1942 został aresztowany przez Niemców i wywieziony do KL Auschwitz-Birkenau, a po ewakuacji obozu następnie do KL Mauthausen i do obozów w Amstetten i Ebensee. W 1945 powrócił do Polski i został członkiem Komitetu Wojewódzkiego PPS w Białymstoku oraz pracował w redakcji „Jedności Narodowej” w Białymstoku. Następnie pracował w Warszawie jako redaktor pism: „Polska Zbrojna”, „Robotnik”, „Trybuna Ludu” (do 1957 roku), „Za Wolność i Lud”, „Prawo i Życie” i „Wychowanie”. W latach 1948–1957 był sekretarzem i przewodniczącym Klubu Sprawozdawców Parlamentarnych.

W 1962 zrezygnował z pracy dziennikarskiej, skupiając się na pisaniu książek. W latach 1962–1965 pracował jako sekretarz , a następnie przeszedł na emeryturę.

Działalność publicystyczna Jako dziennikarz po II wojnie światowej publikował głównie na temat działalności Sejmu PRL, stosunków polsko-niemieckich, Niemiec i historii II Rzeczypospolitej. W latach 50. XX w. dokonał 7 przekładów publikacji antyhitlerowskich pisarzy niemieckich oraz dokonywał prac redakcyjnych na łamach publikacji dotyczących Oświęcimia. Po 1962 roku publikował książki głównie na tematy historyczne, opisując epizody dotyczące 20-lecia międzywojennego, utrzymując je w tonie sensacyjnym. Pomimo pewnej popularności wśród czytelników, były oceniane krytycznie przez historyków. W tym okresie powstały m.in. Generał Zagórski zaginął… (1963), Doktor Łokietek i Tata Tasiemka (1968), Kariera Szambelana (1974) o aferzyście – przetłumaczona na język słowacki, Do pierwszej krwi (1974) na temat pojedynkowania się w okresie 20-lecia międzywojennego, Diabeł przegrany (1976) o Wacławie Kostku-Biernackim, czy też szkice historyczne nt. międzywojnia w publikacji Pozostało do wyjaśnienia (1979). Rawicz swoje książki pisał krytycznie wobec II Rzeczypospolitej Polskiej. Opierał je na kwerendach archiwalnych i prasowych. Publikował m.in. na tematy związane z III Rzeszą, m.in. Zbrodniarze Oświęcimia przed niemieckim sądem (1964) oraz oparte na wspomnieniach komendanta Rudolfa Hößa opracowanie Dzień powszedni ludobójcy (1973)

W 2014 roku, ponad 40 lat po jego śmierci Wydawnictwo W.A.B., wydało jego książkę Doktor Łokietek i Tata Tasiemka. Dzieje gangu.

Życie prywatne Był 3-krotnie żonaty. Jego pierwsza żona wraz ze swoją rodziną zginęła w getcie w Białymstoku. Drugą żoną była Irena z domu Hukowska, z którą miał syna Marcina Rawicza (ur. 1948), natomiast trzecią żoną była Maria z domu Molek, z którą miał córkę Magdalenę Rawicz (ur. 1967).

Został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B39, rząd 4, miejsce 7).

Publikacje Rabinowicz J., Przeklęte istnienie, 1935 Rabinowicz J., Co pieśń może. Wiersze i satyry, 1937 Brózda A., Rabinowicz J., Tutaj spać nie wolno: powieść, F. Hoesick, 1939 Rawicz J., Nauki września 1939, Warszawa 1951 Małcużyński K., Rawicz J., Gdy Polską rządziła burżuazja, Książka i Wiedza, 1952 Rawicz J., Z niedawnej przeszłości: o wyborach samorządowych w Polsce przedwrześniowej, Książka i Wiedza, 1954 Rawicz J. Dno, Warszawa 1958, Rawicz J., Zbrodniarze Oświęcimia przed niemieckim sądem, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1963 Rawicz J., Generał Zagórski zaginął. Z tajemnic lat międzywojennych, Książka i Wiedza, 1963 Rawicz J., Doktor Łokietek i Tata Tasiemka, Warszawa 1968 Rawicz J., Okupacja i medycyna. Wybór artykułów z „Przeglądu lekarskiego – Oświęcim” z lat 1961–1970, Książka i Wiedza, 1971 Rawicz J., Dzień powszedni ludobójcy, Czytelnik, 1973 Rawicz J., Do pierwszej krwi, Czytelnik, 1974 Rawicz J., Kariera Szambelana, Czytelnik, 1974 Rawicz J., Kariéra pápežského komoríka, Pravda, 1974 (słow.) Rawicz J., Diabeł przegrany, Czytelnik, 1976 Rawicz J., Pozostało do wyjaśnienia, Czytelnik, 1979 Rawicz J., Doktor Łokietek i Tata Tasiemka: dzieje gangu, Wydawnictwo W.A.B. – Grupa Wydawnicza Foksal, 2014, ISBN 978-83-280-1401-5

Przekłady Apitz B. Nadzy wśród wilków, 1960 Fallada H. Każdy umiera w samotności, 1950, 1956 Marchwitza H., Kumiacy, Książka i Wiedza, 1951 , Zielone oliwki i nagie skały, Książka i Wiedza, 1958 , Siewcy Strachu, Książka i Wiedza, 1962 , Strzał którego nie było, Czytelnik, 1970 Pery B., Zeznania Pery Broada SS-mana w Oświęcimiu, Wydawnictwo Państwowego Muzeum w Oświęcimiu, 1969

Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1967)Za zasługi dla obronności Kraju, „Za Wolność i Lud”, nr 11, 1 czerwca 1967, s. 1-2.

Przypisy

Kategoria:Dziennikarze związani z Łodzią Kategoria:Dziennikarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Absolwenci Niemieckiego Gimnazjum Reformowanego w Łodzi Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele związani z Białymstokiem Kategoria:Dziennikarze związani z Białymstokiem Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1919–1939) Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej (1944–1948) Kategoria:Polscy więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Więźniowie KL Mauthausen-Gusen Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej Kategoria:Zmarli w 1980 Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju”