Cephalophorus – rodzaj ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce.

Morfologia Długość ciała 60–135 cm, długość ogona 7–20,3 cm, wysokość w kłębie 30–57,8 cm; masa ciała 9–26,9 kg. Dymorfizm płciowy słabo zaznaczony; samice są generalnie nieco większe i cięższe od samców. Długość rogów (u samic krótsze) 1,8–11,1 cm. Wzór zębowy: I C P M (x2) = 32.

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1842 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule zatytułowanym Opisy kilku nowych rodzajów i pięćdziesięciu niezarejestrowanych gatunków ssaków, opublikowanym w czasopiśmie „The Annals and magazine of natural history”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) dujker zatokowy (C. ogilbyi).

Etymologia Cephalophorus: gr. κεφαλη kephalē ‘głowa’; λοφος lophos ‘grzebień, czub’; -φορος -phoros ‘noszący’, od φερω pherō ‘nosić’. Cephalopia i Cephalophia: gr. κεφαλη kephalē ‘głowa’; λοφια lophia ‘grzywa, najeżony’, od λοφος lophos ‘grzebień, czub’. Gatunek typowy: Knottnerus-Meyer wymienił dwa gatunki – Cephalophus leucogaster i Antilope ogilbyi – z których typem nomenklatorycznym jest (późniejsze oznaczenie) Antilope ogilbyi . Cephalophidium: gr. κεφαλη kephalē ‘głowa’; λοφιδιον lophidion ‘mały czub’, zdrobnienie od λοφος lophos ‘grzebień, czub’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Cephalophus niger . Cephalophella: rodzaj Cephalophus ; łac. przyrostek zdrabniający -ella. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Cephalophus callipygus .

Podział systematyczny Taksony z tego rodzaju były wcześniej zaliczane do rodzaju Cephalophus; wyodrębnione w 2022 roku do ponownie wskrzeszonego rodzaju Cephalophorus na podstawie analiz molekularnych i morfologicznych; w takim ujęciu do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxCephalophorus niger(J.E. Gray, 1846)dujker czarnygatunek monotypowyAfryka Zachodnia od południowego Gwinei na wschód do zachodniej Nigerii (na zachód od rzeki Niger; zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.DC: 80–100 cmDO: 9–14 cmMC: 17–26 kgcentruj|150pxCephalophorus ogilbyi(G.R. Waterhouse, 1838)dujker zatokowy2 podgatunkiwyspa Bioko (Gwinea Równikowa) i kontynentalna Afryka od wschodniej Nigerii (na wschód od rzeki Niger) do zachodniego Kamerunie, rozłączona populacja od Gabonu do zachodniego Kongo; zakres wysokości: 10–2260 m n.p.m.DC: około 90 cmDO: około 15 cmMC: 18–20 kgCephalophorus brookei(O. Thomas, 1903)dujker liberyjskigatunek monotypowyAfryka Zachodnia od Sierra Leone na wschód do Ghany (za zachód od rzeki Wolta)DC: około 100 cmDO: około 12 cmMC: 14–20 kgcentruj|80pxCephalophorus callipygus(W.C.H. Peters, 1876)dujker płowygatunek monotypowyśrodkowy Kamerun, południowo-zachodnia Republika Środkowoafrykańska, Gwinea Równikowa, Gabon i Kongo (na wschód od rzek Kongo i Ubangi); zakres wysokości: 0–1200 m n.p.m.DC: 101–135 cmDO: 13–16,5 cmMC: 17,2–27 kgcentruj|150pxCephalophorus weynsi(O. Thomas, 1901)dujker jednobarwny3 podgatunkiAfryka Środkowa w południowej Republice Środkowoafrykańskiej, Demokratycznej Republice Konga, południowym Sudanie Południowym, zachodniej Kenii, Ugandzie, zachodniej Rwandzie i zachodnim Burundi do zachodniej Tanzanii; zakres wysokości: 400–3000 m n.p.m.DC: 90–100 cmDO: 10,5–20 cmMC: 14–17,5 kgcentruj|150pxCephalophorus leucogaster(J.E. Gray, 1873)dujker białobrzuchy2 podgatunkiKamerun (na południe od rzeki Sanaga), Gwinea Równikowa, Gabon, południowo-zachodnia Republika Środkowoafrykańska i Kongo (na wschód od rzek Kongo i Ubangi), rozłączona populacja we wschodniej Demokratycznej Republice Konga (na północny wschód od rzeki Kongo); zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.DC: 92–105 cmDO: 10,5–15 cmMC: 14,7–21 kgcentruj|150pxCephalophorus rufilatus(J.E. Gray, 1846)dujker rudobokigatunek monotypowyAfryka Zachodnia i Środkowa od Senegalu na wschód do zachodniego Sudanu Południowego i północno-zachodniej Ugandy; zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.DC: 60–70 cmDO: 7–10 cmMC: 9–12 kgcentruj|150pxCephalophorus natalensis(A. Smith, 1834)dujker czerwony 2 podgatunkiAfryka Wschodnia w środkowej Etiopii (wstępnie), południowej Somalii, środkowej i wschodniej Kenii, Tanzanii, Zambii, Malawi, Mozambiku Eswatini i wschodniej Południowej Afryce; zakres wysokości: 0–2400 m n.p.m.DC: 75–95 cmDO: 8–14 cmMC: 9,2–13,6 kgcentruj|80pxCephalophorus nigrifrons(J.E. Gray, 1871)dujker czarnoczelny5 podgatunkówpołudniowo-wschodnia Nigeria i południowy Kamerun na południe do północnej Angoli, na wschód do wschodniej Demokratycznej Republiki Konga, górskie lasy w Ugandzie i Kenii (Ruwenzori, Mount Elgon, góra Kenia i Góry Aberdare); zakres wysokości: do 3500 m n.p.m.DC: 85–95 cmDO: około 11–15 cmMC: 13–16 kgCephalophorus kivuensis(Lönnberg, 1919)gatunek monotypowyWirunga w Ugandzie, Rwandzie, Burundi i Demokratycznej Republiki Konga85–107 cmDO: 10–16 cmMC: 13–16 kgcentruj|100pxCephalophorus rubidus(O. Thomas, 1901)dujker ruwenzorskigatunek monotypowyendemit Ugandy: Ruwenzori; zakres wysokości: 1300–4200 m n.p.m.DC: około 75 cmDO: około 10 cmMC: około 15 kg Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

Przypisy Nazwy zwyczajowe za:

Bibliografia

Kategoria:Wołowate Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya