Tatra 138 – rodzina samochodów ciężarowych wysokiej ładowności produkowanych w latach 1959–1971 przez czechosłowacką firmę Tatra. Pojazdy tej serii wykorzystują tradycyjną dla producenta koncepcję sztywnej ramy szkieletowej i wahliwych półosi zapewniających niezależne zawieszenie. Tatra 138 dostępna była w wariantach 4x4 i 6x6. Całkowita produkcja pojazdu przekroczyła 45 900 egzemplarzy.
Historia Tatra 138 była bezpośrednim następcą produkowanego od 1942 roku modelu Tatra 111. Pierwsze prototypy nowego pojazdu powstały w 1950 roku, jednak ostateczna decyzja, aby zastąpić stary model zapadła dopiero dwa lata później, jako część centralnego planowania komunistycznej czechosłowackiej gospodarki państwowej, w której zakłady Tatry miały produkować ciężarówki o ładowności 10–12 ton. Premiera Tatry 138 odbyła się w 1956 roku na II wystawie przemysłu czechosłowackiego w Brnie, firma Tatra wystawiła wówczas dwa nowe modele, T137 (4x4) i T138 (6x6). Oba pojazdy posiadały około 70% części wspólnych. W nowych ciężarówkach w porównaniu do Tatry 111 wprowadzono wiele zmian polepszających środowisko pracy kierowcy, m.in. hydrauliczne wspomaganie kierownicy, sprzęgło wspomagane sprężonym powietrzem i elektro-pneumatyczne sterowanie wyborem biegów w skrzyni biegów. Ponadto pojazd posiadał nowoczesną jak na tamte czasy kabinę i wnętrze zaprojektowane przez profesora Zdeněka Kovářa.
Pomimo dobrej prezentacji obu modeli Tatra 137 stała się przedmiotem sporu między dwoma czechosłowackimi przedsiębiorstwami motoryzacyjnymi – libereckie zakłady samochodowe LIAZ złożyły oficjalny protest przeciwko zamiarowi wejścia Tatry na rynek z siedmiotonowym pojazdem. Zgodnie z dalekosiężnymi centralnymi planami spór został rozstrzygnięty na korzyść libereckiego producenta, co doprowadziło do ostatecznego wycofania się Tatry z produkcji typu T137. Po pewnym czasie samochód oparty na Tatrze 137 powrócił jednak do produkcji seryjnej pod nazwą T138 4x4 jako dwuosiowy ciągnik siodłowy. Produkcję seryjną pojazdu w podstawowej wersji 6x6 rozpoczęto w 1959 roku, a wersji wojskowej 4 lata później. Ciężarówka szybko zyskała popularność na świecie i była eksportowana do wielu krajów m.in. ZSRR, Egiptu, Bułgarii, Rumunii, Francji, Austrii, Jugosławii oraz Holandii. W Polsce pierwsze Tatry 138 pojawiły się pod koniec lat 60. i były wykorzystywane np. w roli ciężkich wozów pożarniczych.
Dane techniczne Podstawowe dane techniczne pojazdu: NazwaWartośćŹródło Parametry silnika Typ Tatra 928 Paliwo olej napędowy Pojemność skokowa 11 762 cm³ Moc maks. 132,5 kW przy 2000 obr./min Liczba cylindrów 8 Maks. moment obrotowy 720 Nm przy 1200 obr./min Średnica tłoka 120 mmSkok tłoka130 mmKompresja1:16,5Zużycie paliwa36 l/100 kmPoj. zbiornika paliwa150 litrówMasa silnika595 kgZużycie oleju silnikowego0,2 l/100 kmAkumulatory2 × 12 V/165 Ah Parametry podwozia i układu przeniesienia napęduDługość8,57 mWysokość2,44 mSzerokość2,45 m Rozstaw kół przednich 1930 mm Rozstaw kół tylnych 1752 mmRozstaw pomiędzy osiami4260+1320 mm, 3690+1320 mm (dla wersji T138 6x6 PR14, PPR S3, PR S1, P19) oraz 4550 mm (T138 4x4)Prześwit290 mmSkrzynia biegów5 + 1, zsynchronizowany 2 – 5 bieguŁadowność12 000 kgMasa własna9400 kg (wersja skrzyniowa)Liczba miejsc3Prędkość maks.71 km/h
Wersje Tatra 138 występowała w kilku standardowych wariantach produkcyjnych:
T138 S1 – wywrotka jednokierunkowa T138 S3 – wywrotka trójstronna T138 V, VN – cywilna oraz wojskowa platforma (zabudowy skrzyniowe i inne) T138 P1V – specjalna wersja wojskowa T138 CAS – jednostka gaśnicza T138 PP6V – koparka T138 PP5, PP4V, PP7 – cysterna T138 P3, P11, P18, PP2, PP5, PP6, PP7, PP8V – żuraw T138 PP7 – betoniarka
Galeria
Informacje dodatkowe W 1968 roku Tatra 138 VN brała udział w ekspedycji mającej na celu dostarczenie leków do szpitala w Lambaréné w Gabonie, w czasie jej trwania pojazd pokonał odległość 38 000 km. Przy konstrukcji czechosłowackiego transportera opancerzonego OT-64 SKOT wykorzystano liczne podzespoły ciężarówki Tatra 138, w tym m.in. silnik T-928. Tatra 138 dzięki zastosowaniu systemu podgrzewania zbiornika paliwa świetnie sprawdzała się w chłodnym klimacie np. Syberii. Z powodu wyżej wymienionej cechy, a także prostoty i ogólnej trwałości konstrukcji była chętnie używana do ciężkich prac w krajach o słabo rozwiniętej infrastrukturze drogowej np. Polsce czy ZSRR. O jej trwałości może świadczyć fakt, że pojazdy te pomimo ładowności wynoszącej 12 ton były często wykorzystywane do przewożenia ładunków dwukrotnie cięższych niż zalecone przez producenta.
Przypisy
138 Kategoria:Samochody ciężarowe z lat 50. XX wieku Kategoria:Samochody ciężarowe z lat 60. XX wieku Kategoria:Samochody ciężarowe z lat 70. XX wieku