Ejakulacja ( ‘wytrysk’) – wytrysk nasienia (spermy), zazwyczaj zawierającego plemniki, z prącia, poprzez cewkę moczową. Jest to końcowy etap i naturalny cel męskiej , a także niezbędny element naturalnego zaplemnienia. Ejakulacja jest zjawiskiem neurobiologicznym regulowanym ośrodkowo. Porcja nasienia wydzielana w trakcie ejakulacji to ejakulat. Po wystąpieniu erekcji prącia wielu mężczyzn podczas stymulacji, przed wytryskiem, wydziela preejakulat. Mechanizm umożliwiający ejakulację to rytmiczne skurcze ciał jamistych, znajdujących się w prąciu, dzięki czemu sperma jest wyrzucana z narządu poza ustrój. Ejakulacja obejmuje mimowolne skurcze mięśni przepony miednicy i zazwyczaj wiąże się z orgazmem. Następuje w czasie kopulacji, masturbacji bądź polucji.

Ejakulacja może wystąpić spontanicznie podczas snu (zjawisko to nosi nazwę polucji) lub, w rzadkich przypadkach, w wyniku chorób prostaty. Anejakulacja to stan, w którym osiągnięcie wytrysku jest niemożliwe. oznacza wytrysk, któremu towarzyszy ból lub dyskomfort. Wytrysk wsteczny polega na cofaniu się nasienia z cewki moczowej do pęcherza moczowego. Przedwczesny wytrysk występuje wkrótce po rozpoczęciu aktywności seksualnej i utrudnia długotrwały stosunek płciowy. Wazektomia zmienia skład ejakulatu i stanowi formę antykoncepcji.

Fazy

Stymulacja Normalnym etapem poprzedzającym wytrysk jest podniecenie seksualne mężczyzny, prowadzące do erekcji prącia, jednak nie każde podniecenie ani nie każda erekcja prowadzą do wytrysku, a do wytrysku nie jest wymagana erekcja. Stymulacja prącia podczas masturbacji lub seksu waginalnego, analnego, oralnego, seksu bez penetracji lub innych form aktywności seksualnej bez penetracji może dostarczyć mężczyźnie bodźca niezbędnego do osiągnięcia orgazmu i wytrysku.

Jeśli chodzi o czas wewnątrzpochwowego opóźnienia wytrysku, mężczyźni średnio osiągają orgazm od pięciu do siedmiu minut od rozpoczęcia penetracji pochwy, przy uwzględnieniu zarówno ich własnego pożądania, jak i pożądania partnerów, choć przeciętny czas sięga dziesięciu minutGiuliano, F.; Patrick, D.; Porst, R.; La Pera, G.; Kokoszka, A.; Merchant, S.; Rothman, M.; Gagnon, D.; Polverejan, E. (2008). "Premature Ejaculation: Results from a Five-Country European Observational Study". European Urology. 53 (5): 1048–1057. doi:10.1016/j.eururo.2007.10.015. PMID 17950985.. Przedłużona stymulacja, zarówno poprzez grę wstępną (całowanie, petting i bezpośrednią stymulację stref erogennych przed penetracją podczas stosunku), jak i poprzez pocieranie czy stymulację prącia (podczas masturbacji), prowadzi do odpowiedniego poziomu podniecenia oraz produkcji preejakulatu. W preejakulacie mogą znajdować się czynniki zakaźne, w tym wirus HIV. mały|Podczas fazy emisji plemniki przemieszczają się z najądrza przez nasieniowód, mieszając się z płynami pochodzącymi z , gdy nasienie przedostaje się do cewki moczowej. Podczas fazy ejakulacji właściwej rytmiczne skurcze mięśni przepony miednicy oraz mięśnia opuszkowo-gąbczastego powodują wyrzut nasienia z prącia przez w kilku porcjach

Faza emisji Gdy prącie osiągnie wystarczający poziom stymulacji, aby mężczyzna mógł osiągnąć orgazm, rozpoczyna się wytryskKoeppen, Bruce M.; Stanton, Bruce A. (2008). Berne & Levy Physiology. Filadelfia: Elsevier/Mosby. . Początkowy etap wytrysku, zwany emisją, jest kontrolowany przez odruch zachodzący w obrębie współczulnej części rdzenia kręgowego. Plemniki przechodzą swoje końcowe etapy rozwoju w najądrzu, gdzie są przechowywane do momentu wytrysku spermy.

Faza ejakulacji właściwej Ejakulacja osiąga swoje apogeum w fazie ejakulacji właściwej, podczas której nasienie jest wyrzucane poprzez . Proces ten jest napędzany skoordynowanymi skurczami mięśni miednicy, w tym mięśnia opuszkowo-gąbczastego i mięśnia łonowo-guzicznegoMarieb, Elaine (2013). Anatomy & physiology. Benjamin-Cummings. s. 895. , podczas gdy pozostaje zamknięty, a zwieracz zewnętrzny cewki moczowej jest rozluźniony. Te rytmiczne skurcze stanowią część męskiego orgazmu i są kontrolowane przez odruch rdzeniowy na poziomie nerwów rdzeniowych S2–S4 za pośrednictwem nerwu sromowego. Chociaż zwieracz zewnętrzny i mięśnie miednicy mogą być kontrolowane dobrowolnie, podczas wydalania nasienia nie obserwuje się świadomej kontroli nad tym procesem. Fazę ejakulacji właściwej uważa się za przedłużenie fazy emisji, wywołane osiągnięciem określonego poziomu aktywacji nerwów rdzeniowych. Typowy męski orgazm trwa kilka sekund.

Przedwczesny wytrysk oznacza sytuację, w której wytrysk następuje wcześniej, niż jest to pożądane. Jeśli natomiast mężczyzna, pomimo odczuwanego pragnienia, nie jest w stanie osiągnąć wytrysku po długotrwałej stymulacji seksualnej, określa się to jako wytrysk opóźniony lub anorgazmię. Orgazm, któremu nie towarzyszy wytrysk, nazywany jest suchym orgazmem.

Na początku orgazmu z cewki moczowej zaczynają wypływać porcje nasienia, których ilość osiąga następnie maksimum, po czym stopniowo się zmniejsza. Typowy orgazm obejmuje od 10 do 15 skurczów, choć mężczyzna może nie być świadomy wszystkich z nich. Po pierwszym skurczu wytrysk jest kontynuowany w sposób mimowolny aż do zakończenia. Na tym etapie wytrysku nie można już zatrzymać. Częstotliwość skurczów stopniowo zmniejsza się w trakcie orgazmu. Początkowe skurcze występują średnio co 0,6 sekundy, a odstęp między kolejnymi skurczami zwiększa się o około 0,1 sekundy. U większości mężczyzn skurcze występują w regularnych, rytmicznych odstępach przez cały czas ich trwania. Wielu mężczyzn doświadcza również nieregularnych skurczów pod koniec orgazmuBolen, J. G. (1980-12-09). "The male orgasm: pelvic contractions measured by anal probe". Archives of Sexual Behavior. 9 (6): 503–21. doi:10.1007/BF01542155. PMID 7458658. S2CID 32523063..

Wytrysk zwykle rozpoczyna się podczas pierwszego lub drugiego skurczu. U większości mężczyzn pierwszy wyrzut nasienia następuje podczas drugiego skurczu, który zazwyczaj jest najsilniejszy i powoduje wydalenie co najmniej 40% całkowitej ilości nasienia. Po osiągnięciu tego maksimum ilość nasienia wydalanego z prącia zmniejsza się wraz ze słabnięciem skurczów. Skurcze mięśni towarzyszące orgazmowi mogą występować po wytrysku, bez dalszego wydalania nasienia. W niewielkim badaniu obejmującym siedmiu mężczyzn stwierdzono średnio siedem porcji wydalonego nasienia, po których następowało średnio kolejnych 10 skurczów, którym nie towarzyszyło wydalanie nasienia. Badanie wykazało również silną zależność między liczbą porcji nasienia a całkowitą objętością wyrzuconej spermy: większa objętość nasienia wynikała z dodatkowych wyrzutów, a nie z większej objętości pojedynczych porcjiGerstenburg, T. C.; Levin, RJ; Wagner, G (1990). "Erection and ejaculation in man. Assessment of the electromyographic activity of the bulbocavernosus and ischiocavernosus muscles". British Journal of Urology. 65 (4): 395–402. doi:10.1111/j.1464-410X.1990.tb14764.x. PMID 2340374..

Alfred Kinsey zmierzył odległość na jaką następował wytrysk u kilkuset mężczyzn. U trzech czwartych badanych ejakulat był „wyrzucany z tak niewielką siłą, że ciecz nie przemieszczała się dalej niż na odległość około jednej stopy poza czubek prącia”. W przypadku pozostałych badanych Kinsey odnotował, że nasienie mogło być wyrzucane na odległość od kilku cali do jednej lub dwóch stóp, a nawet do pięciu lub sześciu stóp, a w rzadkich przypadkach do ośmiu stópKinsey, A. C.; Pomeroy, W. B.; Martin, C. E.; Gebhard, P. H. (1998). Sexual Behavior in the Human Female. Indiana University Press. s. 634. Dostęp 2013-11-07.. podają, że odległość wytrysku nie przekracza 30-60 cmMasters, W.H.; Johnson, V.E. (1970). Human Sexual Response. Boston: Little, Brown and Company.. Podczas serii skurczów towarzyszących wytryskowi nasienie jest wyrzucane z cewki moczowej z prędkością około 500 cm/s, czyli blisko 18 km/h.

Refrakcja Większość mężczyzn bezpośrednio po orgazmie doświadcza , podczas którego nie są w stanie osiągnąć kolejnej erekcji, a także dłuższego okresu, zanim będą zdolni do ponownego wytrysku. W tym czasie mężczyzna odczuwa głębokie i często przyjemne rozluźnienie, zazwyczaj w okolicy pachwin i ud. Długość okresu refrakcji znacznie się różni, nawet w przypadku różnych wytrysków u jednej osoby. Wiek wpływa na czas regeneracji: młodsi mężczyźni zazwyczaj odzyskują zdolność do ponownego pobudzenia szybciej niż starsi, choć nie jest to regułą.

Podczas gdy u niektórych mężczyzn okres refrakcji trwa 15 minut lub dłużej, inni są w stanie odczuwać pobudzenie seksualne natychmiast po wytrysku. Krótki okres regeneracji może pozwolić partnerom na stosunkowo nieprzerwane kontynuowanie aktywności seksualnej. U niektórych mężczyzn po wytrysku prącie może stać się nadmiernie wrażliwe na stymulację, przez co stymulacja seksualna może być nieprzyjemna, nawet jeśli nadal odczuwają oni pobudzenie seksualne.

Niektórzy mężczyźni są zdolni do osiągania wielokrotnych orgazmów, zarówno z typową sekwencją wytrysku i okresu refrakcji, jak i bez niej. Niektórzy z nich twierdzą, że nie zauważają okresu refrakcji lub są w stanie utrzymać erekcję poprzez „kontynuowanie aktywności seksualnej z pełną erekcją aż do zakończenia okresu refrakcji potrzebnego do osiągnięcia orgazmu, po czym osiągają drugi lub trzeci orgazm”Dunn, M.E.; Trost, J.E. (1989). "Male Multiple Orgasms: A Descriptive Study". Archives of Sexual Behavior. 18 (5): 377–387. doi:10.1007/BF01541970. PMID 2818169. S2CID 13647953..

Objętość Prędkość ejakulacji i ilość wyrzucanego nasienia znacznie różnią się u poszczególnych mężczyzn i wynoszą od 0,1 do 10 mililitrówRehan, N.; Sobrero, A.J.; Fertig, J.W. (1975). "The semen of fertile men: statistical analysis of 1300 men". Fertility and Sterility. 26 (6): 492–502. doi:10.1016/s0015-0282(16)41169-6. PMID 1169171.. Na objętość nasienia u dorosłego mężczyzny wpływa czas, jaki upłynął od poprzedniego wytrysku; większa objętość nasienia powstaje przy dłuższym okresie zachowywania abstynencji seksualnej. Czas trwania stymulacji prowadzącej do wytrysku nie jest skorelowany z jego objętościąPound, N.; Javed, M.H.; Ruberto, C.; Shaikh, M.A.; Del Valle, A.P. (2002). "Duration of sexual arousal predicts semen parameters for masturbatory ejaculates". Physiol Behav. 76 (4–5): 685–9. doi:10.1016/S0031-9384(02)00803-X. PMID 12127009. S2CID 37524348. "W przypadku 292 próbek nasienia czas potrzebny na uzyskanie próbki był dodatnio skorelowany ze stężeniem plemników (r = 0,19; P < 0,005), jednak nie stwierdzono dowodów na jego związek z objętością ejakulatu (r = 0,08; P = 0,2).". Nieprawidłowo mała objętość nasienia określana jest jako hipospermia, natomiast nieprawidłowo duża objętość nosi nazwę hiperspermii. Jedną z możliwych przyczyn małej objętości lub całkowitego braku nasienia jest . Zmniejszanie się ilości nasienia wraz z wiekiem jest zjawiskiem normalnym.

Jakość Liczba plemników w ejakulacie jest bardzo zróżnicowana i zależy od wielu czynników, w tym czasu, jaki upłynął od poprzedniego wytrysku, wieku, poziomu stresu"Biological Basis of Heredity: Cell Reproduction". Dr. Dennis O'Neil, Behavioral Sciences Department, Palomar College, San Marcos, Kalifornia. Dostęp 2021-01-31. oraz stężenia testosteronu. Dłuższy okres stymulacji seksualnej bezpośrednio poprzedzający wytrysk może prowadzić do większego stężenia plemników. Niezwykle mała liczba plemników, odróżniana od małej objętości nasienia, określana jest jako oligospermia, natomiast całkowity brak plemników w nasieniu nazywa się azoospermią.

Zobacz też ejakulacja u kobiet (tzw. squirting) ejakulacja u ssaków

Przypisy

Kategoria:Andrologia Kategoria:Stosunek płciowy Kategoria:Urologia