Zabór (, do 1936 r. Saabor) – wieś (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, w gminie Zabór, której jest siedzibą; w Niecce Zaborskiej, w pobliżu jeziora Liwno, około 5 km od rzeki Odry, wśród kompleksów leśnychRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().
Zabór uzyskał lokację miejską w 1681 roku, zdegradowany w 1742 rokuRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 84-85.. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa zielonogórskiego.
Nazwa Nazwa pochodzi od staropolskiej nazwy lasu iglastego – boru. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Zabor podając jej znaczenie "hinter dem Walde" czyli po polsku "za lasem".
Polską nazwę Zabór w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef LompaJózef Lompa, Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej, Głogówek 1847, str.13..
30 listopada 1936 r. nazistowska administracja III Rzeszy w miejsce zgermanizowanej nazwy Saabor wprowadziła całkowicie niemiecką nazwę Fürsteneich. 12 listopada 1946 r. przywrócono miejscowości polską nazwę Zabór.
Historia Najstarsze znane wzmianki o miejscowości, wówczas pod nazwą Saborin, pochodzą z początku XIV wieku. Od 1553 r. właścicielem dóbr zaborskich była rodzina Tschammerów (von Tschammer und Osten herbu Rogala) z rycerskiego rodu Czamborów. Zabór otrzymał prawa miejskie w 1556 r. lecz nie rozwinął się i pozostał wsią.
Z miejscowości Zabór Krzysztof Jan Żegocki kierował podległymi mu partyzantami w pierwszym okresie walk przeciw Szwedom w okresie potopu szwedzkiego.
Zabytki thumb|200px|Wieża zamku Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są: zespół zamkowy – pałacowo-ogrodowy: barokowy zamek w Zaborze z 1677 roku, przebudowany w latach 1745 i 1957. Od XVIII w. własność hrabiów Cosel, potem książąt na Siedlisku, rodu Schönaich-Carolath. Ostatnią właścicielką pałacu przed II wojną światową była druga żona ostatniego cesarza Niemiec, Wilhelma II Hohenzollerna, Hermina, mieszkająca w pałacu do 1922 r. i po śmierci cesarza do kwietnia 1945 roku. Od 1956 r. w pałacu mieściło się prewentorium przeciwgruźlicze dla dzieci, od 1976 – Sanatorium Dziecięce, a od 1998 – Centrum Leczenia Dzieci i Młodzieży. folwark: trzy oficyny, oficyna (obecnie szkoła), stajnia (obecnie hotel), kostnica, szklarnia, dwa budynki gospodarcze, park.
Inne zabytki: częściowo klasycystyczna zabudowa miejscowości z początku XIX wieku, neogotycki kościół pw. św. Józefa z 1908 roku, budynek dawnego kościoła ewangelickiego z lat 30. XX wieku.
Ludzie związani z Zaborem
Przypisy
Linki zewnętrzne Zabór – historia, współczesność
Kategoria:Dawne miasta w województwie lubuskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XVII wieku