Oedichirus – rodzaj chrząszczy z rodziny kusakowatych i podrodziny żarlinków. Obejmuje 425 opisanych gatunków. Zasięg taksonu obejmuje większość krain zoogeograficznych, ale tylko nieliczne gatunki występują poza strefą międzyzwrotnikową.
Morfologia Chrząszcze o mocno wydłużonym ciele.
Szersza niż dłuższa głowa ma wierzch pępkowato punktowany, brzegi boczne za dłuższymi od skroni oczami zaokrąglone ku szyi lub ku kątom tylnym, brzeg tylny zaopatrzony w listewkę krawędziową lub jej pozbawiony, a spód pozbawiony bruzd pozaocznych. Występuje poprzeczna listewka międzyczułkowa. Czułki mają pędzel kolcowatych szczecinek na nieodbiegającym długością od członu przedostatniego członie ostatnim. Aparat gębowy cechuje się zaopatrzoną w od jednej do trzech par ząbków przednią krawędzią wargi górnej, zaostrzonym i nierozdwojonym wierzchołkiem ząbka na żuwaczkach, toporowatym i dłuższym niż dwa poprzednie członem ostatnim głaszczków szczękowych oraz szerokimi i na wierzchołkach ściętymi języczkami.
Zwykle dłuższe niż szersze, rzadko szersze niż dłuższe, zawsze prawie trapezowate z bokami silnie zbiegającymi ku przodowi i stopniowo ku tyłowi, najszersze w przedniej ⅓ przedplecze ma pępkowate punktowanie z wyjątkiem niepunktowanego pasma wzdłuż środka w tylnej części. Listewka krawędziowa bywa różnie wykształcona lub całkiem nieobecna. Powierzchnia tarczki jest naga. Pokrywy nie mają szeregu szczecinek na tylnej krawędzi ani zgrubiałych szczecin w bocznych narożach części przedwierzchołkowych. U gatunków latających pokrywy są dłuższe od przedplecza i mają rozwinięte kąty barkowe, u nielotnych są od przedplecza krótsze i pozbawione tych kątów. Hypomery są pozbawione mikrorzeźby, a czasem też punktowania, natomiast płaty za biodrami przedniej pary są punktowane i pozbawione listewki poprzecznej. Na punktowanym basisternum przedtułowia krótkie żeberko pośrodkowe obecne jest tylko u niektórych gatunków. Śródpiersie pozbawione jest pośrodkowego żeberka. Odnóża przedniej pary mają człony stóp od pierwszego do czwartego nabrzmiałe, a piąty od spodu gęsto owłosiony.
Walcowaty, pozbawiony łuskowatej rzeźby odwłok ma segment trzeci o sternum i tergum zlanych lub rozdzielonych paratergitem, a segment siódmy o sternum i tergum są zlane nasadowo. Dziewiąte tergum ma głębokie wykrojenie i długie, cienkie, wyraźnie zakrzywione dobrzusznie wyrostki boczno-wierzchołkowe. Tylny brzeg dziesiątego tergum jest szeroko zaokrąglony. U samicy skleryty genitalne zlane są w jedną dużą płytkę gonokoksalną. Samiec ma niesymetryczny i pozbawiony elementu nasadowego edeagus o przylegających do płata środkowego na całej długości lub tylko w nasadowej części paramerach.
Ekologia i występowanie Owady te preferują stanowiska wilgotne. Bytują w ściółce, na pobrzeżach strumieni, źródlisk i bagien, a nocą także na roślinności. Występują od nizin po rzędne przekraczające 3000 m n.p.m.
Rodzaj znany z krain neotropikalnej, etiopskiej, madagaskarskiej, palearktycznej, orientalnej i australijskiej. Nieliczne gatunki występują poza strefą międzyzwrotnikową. W Europie stwierdzono pięć gatunków ograniczonych do południa kontynentu. W palearktycznej Azji rodzaj podawany jest z Cypru, Turcji, Tadżykistanu, Afganistanu, Chin, Tajwanu i Japonii. W Afryce Północnej stwierdzono sześć gatunków. Najliczniejsze fauny mają kraina etiopska – prawie 150 gatunków, i madagaskarska – blisko 110 gatunków.
Taksonomia Kladogram Procirrina wg Shawa i innych (2022) Takson ten wprowadzony został w 1839 roku przez Wilhelma Ferdinanda Erichsona. W 1847 roku Reinhold Ferdinand Sahlberg wprowadził rodzaj Elytrobaeus, który to zsynonimizowany został z Oedichirus w 1875 roku przez Alberta Fauvela, przy czym argumentację za synonimizacją przedstawił jako pierwszy w 1876 roku David Sharp. W 1906 roku Edmund Reitter wyróżnił podrodzaj Oedichirus (Oedichiranus) dla pojedynczego gatunku. Synonimizacji podrodzaju dokonał w 2010 roku Lee Herman.
Wyniki morfologicznych analiz filogenetycznych Lee Hermana z 2010 roku oraz Josha Jenkinsa Shawa i innych z 2020 roku wskazują na zajmowanie przez Oedichirus pozycji siostrzanej dla Palaminus. Jako charakterystyczne cechy kladu tworzonego przez te dwa rodzaje wymienia się gęste owłosienie spodu piątego członu przedniej stopy, błoniaste okienka między segmentami odwłoka oraz zlanie się tergum i sternum siódmego segmentu odwłoka.
Do rodzaju tego należy 425 opisanych gatunków:
Przypisy
Kategoria:Żarlinki Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1839 roku