Szczur żałobny (Rattus lugens) – gatunek gryzonia z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae). Słabo poznany ssak występujący endemicznie na Wyspach Mentawai; według Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody jest narażony na wyginięcie.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1903 roku amerykański botanik i zoolog Gerrit Smith Miller w artykule poświęconym siedemdziesięciu nowym malajskim ssakom, opublikowanym na łamach Smithsonian Collections; Miller umieścił nowy gatunek w rodzaju Mus, nadając mu binominalną nazwę Mus lugens. Miejsce typowe to Północna Pagai, Wyspy Mentawai, Sumatra Zachodnia, Indonezja. Holotyp to skóra i czaszka dorosłej samicy (sygnatura USNM:MAMM:121533) ze zbiorów Narodowego Muzeum Historii Naturalnej w Waszyngtonie. Okaz typowy zebrał 15 listopada 1902 roku amerykański chirurg, podróżnik, etnolog i przyrodnik William Louis Abbott.
Rattus lugens jest morfologicznie spokrewniony z R. adustus i R. simalurensis, które razem wydają się tworzyć grupę siostrzaną z R. tiomanicus, który należy do grupy gatunkowej rattus. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy.
Etymologia Rattus: ‘szczur’. lugens: łac. lugens, lugentis ‘żałoba’, od lugere ‘opłakiwać’; w aluzji do koloru futra.
Zasięg występowania Szczur żałobny występuje endemicznie na wyspach Siberut, Sipura, Północna Pagai i Południowa Pagai należących do archipelagu Wysp Mentawai na zachód od Sumatry w Indonezji.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) około 226 mm, długość ogona około 210 mm, długość tylnej stopy holotypu 41 mm; brak szczegółowych danych dotyczących masy ciała. Futro jest gęste, cienkie i umiarkowanie grube. Futro na grzbiecie jest brązowoczarne, jaśniejsze i bardziej płowe po bokach ciała i wtapiające się w kierunku strony brzusznej. Brzuch jest łupkowoszary, z rdzawobrązową smugą na klatce piersiowej. Stopy są matowo rdzawobrązowe na górnej powierzchni. Uszy są czarnobrązowe. Ogon jest jednobarwny o czarnobrązowym kolorze i stanowi 93% długości głowy i ciała. Samica posiada trzy pary gruczołów mlekowych.
Ekologia Szczur żałobny zamieszkuje tropikalne, nizinne, wiecznie zielone lasy.
Brak informacji na temat pokarmu, migracji, organizacji społecznych, okresu rozrodu i wychowania młodych.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii VU ( ‘narażony’). Siedlisko szczura żałobnego zostało w dużej mierze dotknięte wylesianiem spowodowanym pozyskiwaniem drewna i ekspansją rolnictwa (znaczna część obszaru występowania szczura to obecnie plantacje owoców mieszanych), a konkurencja z inwazyjnymi gatunkami z rodzaju Rattus również stanowi prawdopodobnie zagrożenie. Zasięg (Extent of Occurrence, EOO) tego szczura szacowany jest na około 13 317 km²; wszystkie osobniki występują w mniej niż pięciu obszarach i nie zamieszkują obszarów chronionych. Aby w pełni zrozumieć jego historię naturalną, taksonomię i zagrożenia w celu jego ochrony, potrzebne są dodatkowe badania. Konieczne są również badania, czy gatunek ten nadal istnieje, ponieważ nie widziano go na wolności od około 100 lat.
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Szczury Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1903 roku