Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny – prawosławna cerkiew parafialna w Sarii na Białorusi, w dekanacie wierchniedźwińskim eparchii połockiej i głębockiej Egzarchatu Białoruskiego Patriarchatu Moskiewskiego. Świątynia została wybudowana przy pałacu Łopacińskich w latach 1852-1857 jako kaplica grobowa pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny. Jest to jeden z najwspanialszych przykładów neogotyku na Białorusi.
Historia Świątynia została ufundowana przez Ignacego Łopacińskiego, ówczesnego właściciela Sarii, na pamiątkę jego zmarłej żony Marii. Autorem projektu był pruski architekt Gustaw Schacht. Materiał budowlany pozyskano z cegielni należącej do Łopacińskich. Łopaciński miał trudności z uzyskaniem pozwolenia na budowę kościoła, dlatego budynek wzniesiono jako rodzinny grobowiec.
W ramach represji po powstaniu styczniowym w 1865 roku cerkiew została skonfiskowana przez władze carskie i przekazana prawosławnym. W 1878 r. opracowano projekt budowy dzwonnicy przed fasadą świątyni, lecz nie został on zrealizowany.
W 1903 roku w świątyni umieszczono ikonę św. Teodozjusza Czernichowskiego. W latach 1928–1931 proboszczem był ks. Piotr Josifowicz Malej. 20 stycznia 1931 roku władze sowieckie zamknęły cerkiew i aresztowały proboszcza, który 25 lutego 1931 roku został rozstrzelany w Połocku.
Po II wojnie światowej budynek wykorzystywano jako magazyn nawozów mineralnych, a później jako klub. Pod koniec lat 80. XX w. świątynię częściowo odbudowano, jednak nie odrestaurowano jej całkowicie. W 1989 r. budynek zwrócono katolikom, natomiast w październiku 1990 r. przekazano go prawosławnej parafii Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Rok później wznowiono w nim nabożeństwa.
Przed kościołem, w miejscu grobu Łopacińskich, w 2010 roku wzniesiono kamień pamiątkowy. 8 lipca 2011 roku poświęcono pomnik św. Piotra i św. Fewronii. W cerkwi umieszczono ikonę zawierającą relikwie tych świętych.
Architektura Jest to świątynia jednonawowa, wzniesiona na planie prostokąta, z trójbocznie zamkniętym prezbiterium i dwiema niewielkimi zakrystiami. Fasada ma strukturę trójdzielną. Środkowa część, z portalem i znajdującym się nad nim ostrołukowym oknem, wydzielona jest znajdującymi się po bokach pięciobocznymi szkarpami zwieńczonymi pinaklami. Podobne lecz niższe pinakle wieńczą szkarpy opinające elewacje boczne. Całą budowlę obiega fryz i neogotycka attyka. Na uwagę zasługują oryginalne dwudzielne ostrołukowe ornamenty fasady. We wnętrzu kościoła oraz na cmentarzu przykościelnym znajdowały się groby rodzinne Łopacińskich.
Przypisy
Kategoria:Cerkwie w obwodzie witebskim Kategoria:Cerkwie eparchii połockiej i głębockiej Kategoria:Architektura neogotycka na Białorusi Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny Kategoria:Zabytkowe cerkwie na Białorusi Kategoria:Rejon wierchniedźwiński Kategoria:Dawne kościoły rzymskokatolickie na Białorusi