mały|203x203px|Order srebrny panny drugiego chóru Panien Kanoniczek Warszawskich
Jadwiga Wolska (ur. 1840 w Jabłonicy, zm. 26 września 1905 w Warszawie) – polska kanoniczka warszawska, kurierka Rządu Narodowego w czasie powstania styczniowego.
Życiorys Urodziła się w patriotycznej rodzinie. Była córką dzierżawcy majątków ziemskich, a potem zawiadowcy stacji Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej Fortunata Saryusz Wolskiego herbu Jelita (1801–1848) i Izabeli z Kaniewskich (1809–1856). Brat dziadka ze strony ojca, Hipolit Wolski (1790–1836) był żołnierzem armii Księstwa Warszawskiego i uczestniczył w wyprawie Napoleona I na Moskwę. Ojciec, kawaler Orderu Virtuti Militari i jego brat Aleksander uczestniczyli w powstaniu listopadowym, a matka była zaangażowana w akcję pomocy dla więźniów politycznych i zesłańców. Miała trzy siostry: Pelagię (1834–1895), żonę Franciszka Ludwika Bratkowskiego herbu Świnka (ur. 1832), Józefę (ur. 1837) żonę Wincentego Anastazego Kozłowskiego herbu Boleścic (ur. 1831), Wandę Bronisławę (1841-1921), żonę Józefa Umińskiego – działaczkę oświatową i kobiecą związaną z grupą Entuzjastek, uczestniczkę powstania styczniowego oraz brata Mieczysława (1844–1904), uczestnika powstania styczniowego, właściciela fabryki maszyn rolniczych w Lublinie.
Ojciec, Fortunat Saryusz Wolski, umarł w 1848. Starszymi siostrami Jadwigi zaopiekowali się krewni, a matka zamieszkała w Warszawie z Jadwigą, jej młodszą siostrą Wandą i synem Mieczysławem. W wyniku nieszczęśliwego wypadku Jadwiga straciła oko. Siostry początkowo uczyły się w domu, następnie na pensji Pauliny Krakowowej. Ze względu na złą sytuację materialną matki Jadwiga zamieszkała w domu zamężnej już siostry, Pelagii Bratkowskiej w lubelskiem. Znalazła zajęcie jako nauczycielka domowa dzieci siostry i dzieci jej sąsiadów.
Razem z siostrą Wandą działała w tzw. „piątkach”, konspiracyjnej organizacji kobiet-patriotek.
Po wybuchu powstania styczniowego Jadwiga Wolska przewoziła rozkazy Rządu narodowego i transportowała broń dla oddziałów powstańczych. W początkowym okresie współpracowała z oddziałem Leona Frankowskiego na Lubelszczyźnie, następnie Marcina Borelowskiego-Lelewela, a w lecie 1863 z oddziałem Józefa Ruckiego. Była pod Panasówką podczas bitwy stoczonej przez Marcina Borelowskiego. Po jego klęsce przeszła pod komendę gen. Michała Heidenreicha-Kruka. Jesienią 1864 pomagała w ucieczce Emilii Heurichowej przed aresztowaniem przez policję rosyjską. Zaangażowana była również w ratowanie jej córek aresztowanych przez Rosjan.
W „Kartkach dawno minionej przeszłości” Wanda Umińska pisze:
Wanda Umińska opisuje w swoim pamiętniku, że udało się jej w 1883 doprowadzić do zastąpienia mężczyzn pełniących służbę strażników w kobiecym więzieniu na Pawiaku, kobietami. Miały one oddziaływać umoralniająco na uwięzione. Stanowisko takie objęła wtedy Jadwiga Wolska.
W 1884 Jadwiga Wolska wstąpiła do Zgromadzenia Kanoniczek Świeckich od Niepokalanego Poczęcia NMP. Zgromadzenie to powstało w 1744. Fundatorką była Antonina z Zahorowskich ordynatowa Zamoyska. Celem powołania Zgromadzenia było umożliwienie samotnym pannom z rodzin szlacheckich służenia Bogu i ludziom, bez rygoru zakonnej klauzury. Jadwiga Wolska należała do drugiego chóru skupiającego panny mniej zamożne i gorzej skoligacone. Panny drugiego chóru miały pomagać w administracji i gospodarstwie. W tym czasie siedzibą Zgromadzenia były budynki po obu stronach kościoła Św. Andrzeja Apostoła przy Placu Teatralnym w Warszawie. W 1903 drugi chór stanowiły panny: Józefa Róża Czajewska, Florentyna Roszkowska, Zofia Staniszewska, Emilia Suryn, Wanda Wągrodzka i Jadwiga Wolska.
Jadwiga Wolska zmarła 26 września 1905. Pochowana zostałana cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, prawdopodobnie w grobie matki Izabelli Wolskiej (kw. 79/6/19). mały|260x260px|Nekrolog Jadwigi Wolskiej (Kurjer Warszawski : dodatek poranny. R. 85, 1905, nr 267)
Przypisy
Bibliografia Dionizja Wawrzykowska-Wierciochowa, Z umiłowania. Opowieść biograficzna o Wandzie z Wolskich Umińskiej (1841–1926), Lublin 1973. Wspomnienia Wandy z Wolskich Umińskiej (1841–1926), opracowanie, komentarz i przypisy Lidia Michalska-Bracha i Emil Noiński, Warszawa 2020.
Linki zewnętrzne Józef Rucki
Jadwiga Kategoria:Kobiety – powstańcy styczniowi Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1840 Kategoria:Zmarli w 1905