Semaglutyd – organiczny związek chemiczny z grupy analogów peptydów, stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2 i otyłości.
Został opracowany przez firmę Novo Nordisk (tworzony w zespole Lotte Bjere Knudsen) w 2012 roku i dopuszczony do stosowania w USA w 2017 roku.
Obszary działania semaglutydu Semaglutyd jest analogiem ludzkiego peptydu glukagonopodobnego 1 (GLP-1) o sekwencji w 94% homologicznej z hormonem ludzkim. Łączy się z receptorami GLP-1 i wykazuje podobne działanie. Nasila wydzielanie insuliny wywołaną hiperglikemią, hamując jednocześnie wydzielanie glukagonu. Dodatkowo nieznacznie spowalnia opróżnianie żołądka, co zapobiega hiperglikemii po posiłku, równocześnie zmniejszając ilości spożywanych kalorii.
Ponadto semaglutyd wykazuje działanie ochronne na układ sercowo-naczyniowy. Mechanizm ten jest prawdopodobnie wieloczynnikowy – wynika ze zmniejszenia ilości tkanki tłuszczowej oraz z wpływu na znane czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego (zmniejszenie ciśnienia krwi, korzystny wpływ na profil lipidowy i metabolizm glukozy oraz działanie przeciwzapalne odzwierciedlone w zmniejszeniu stężenia białka C-reaktywnego o wysokiej czułości). Dokładny mechanizm zmniejszający ryzyko sercowo – naczyniowe nie został ustalony.
Zastosowanie mały|Ozempic 3 ml mały|Rybelsus 3 mg i 7 mg Semaglutyd jest stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2 oraz kontroli masy ciała w nadwadze i otyłości.
Redukcja masy ciała W przebiegu badań STEP potwierdzono bezpieczeństwo oraz wysoką skuteczność redukcji masy ciała.
Redukcja ryzyka sercowo-naczyniowego Wyniki badań SELECT, SOUL oraz SUSTAIN 6 potwierdziły bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe w różnych populacjach pacjentów oraz wykazały istotne zmniejszenie ryzyka wystąpienia poważnych epizodów sercowo-naczyniowych.
Działania niepożądane Do najczęstszych działań niepożądanych stosowania semaglutydu należą nudności, wymioty, biegunka oraz bóle i wzdęcia. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić reakcje alergiczne, opóźnione opróżnianie żołądka oraz zapalenie trzustki.
Komitet ds. Oceny Ryzyka Europejskiej Agencji Leków stwierdził w czerwcu 2025 roku po przeglądzie produktów leczniczych zawierających semaglutyd, że niedokrwienna przednia neuropatia nerwu wzrokowego (NAION) jest uważana za bardzo rzadką reakcję niepożądaną semaglutydu (do 1 na 10 000 przypadków). Utrata wzroku związana z NAION jest zazwyczaj nieodwracalna.
Przeciwwskazania Semaglutyd powoduje powstawanie guzów komórek parafolikularnych tarczycy u myszy i szczurów, w zależności od dawki i czasu stosowania. Aby wyjaśnić te zagrożenia u ludzi, Europejska Agencja Leków (EMA) w 2023 roku zwróciła się do producentów o dodatkowe informacje. Semaglutyd jest przeciwwskazany w przypadku rodzinnego raka rdzeniastego tarczycy (MTC). Nie należy go również stosować u osób z zespołem mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 2 (MEN 2).
Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z cukrzycą typu 1 ani w przypadku kwasicy ketonowej cukrzycowej. Nie zaleca się stosowania u pacjentów z ciężką niewydolnością serca (klasa IV według skali NYHA) ze względu na brak wystarczających danych klinicznych dla tej grupy pacjentów.
Preparaty Preparaty dostępne w Polsce (2024):
Ozempic – roztwór do wstrzykiwań Rybelsus – tabletki Wegovy – roztwór do wstrzykiwań
Przypisy
Kategoria:ATC-A10 Kategoria:Leki przeciwcukrzycowe