Włośnianka cielista, włośnianka subalpejska (Hebeloma incarnatulum A.H. Sm.) – gatunek grzybów należący do rodziny pierścieniakowatych (Strophariaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hebeloma, Strophariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go Alexander Hanchett Smith w mchach torfowcach w stanie Michigan w USA. Synonimy: Hebeloma bryogenes Vesterh., Windahlia 20: 55 (1993 Hebeloma calvinii Hesler & A.H. Sm. 1984 Hebeloma crustuliniforme f. sphagnophilum Kauffman 1918 Hebeloma stenocystis J. Favre 1960 W 2003 r. Władysław Wojewoda dla synonimu Hebeloma stenocystis) zaproponował polską nazwę włośnianka subalpejska. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym zarekomendowała nazwę włośnianka cielista.
Morfologia Kapelusz Średnica 3–5(8) cm, szeroko wypukły z niewielkim garbkiem lub płaskowypukły. Brzeg równy, w niektórych miejscach zostaje do końca podgięty. Powierzchnia lepka i gładka, początkowo płowa lub winnobrązowa, później przechodząca w jaśniejszą, różowawą. Brzeg często jaśniejszy niż środek, ale po wyschnięciu staje się ogólnie różowobrązowy. Blaszki Zbiegające z ząbkiem, gęste, wąskie, jasne z cynamonowym odcieniem. Krawędzie białe, kłaczkowate, czasami z brązowawymi plamami. Trzon Wysokość 5–9 cm, grubość 1–2 cm, równy, u podstawy z niewielką bulwą. Powierzchnia biała lub biaława, pofałdowana, często podłużnie prążkowana, wierzchołek oprószony. Brak zasnówki. Miąższ Biały, na środku kapelusza gruby, przy brzegu cienki. Zapach rzodkwi, smak gorzkawy i mdły. Cechy mikroskopowe Bazydiospory 9–12 × 5,5–7 (7,5) µm, w widoku z profilu nierównoboczne, w widoku z przodu owalne, o powierzchni wyglądającej na gładką, w kolorze jasnej gliny, ciemniejące pod działaniem KOH, w odczynniku Melzera płowoczerwone do wyraźnie dekstrynoidalnych. Podstawki 4-zarodnikowe, 24–32 × 8–12, w KOH szkliste i pozbawione szklistych ziarnistości, w odczynniku Melzera jaskrawoczerwone, ale barwa ta szybko zanika. Pleurocystyd brak. Cheilocystydy (37) 50 – 70 × 4 – 7 µm, różnokształtne, krótkie do długich, wszystkie z tępymi wierzchołkami, niektóre wybrzuszone u podstawy, niektóre spod wierzchołkiem, często w pęczkach i najwyraźniej nieco sklejone. Skórka typu ixocutis, zbudowana z wąskich (1–2,5 µm) strzępek ze sprzążkami.
Występowanie Podano stanowiska Hebeloma gigaspermum w Ameryce Północnej, Europie i Azji. W Polsce jedno stanowisko (dla synonimu Hebeloma stenocystis J. Favre) podała Anna Bujakiewicz w 1993 r. w Babiogórskim Parku Narodowym, podano jego stanowiska także w późniejszych latach.
Naziemny grzyb mykoryzowy występujący w wysokich górach w zaroślach lepiężnika.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pierścieniakowate