Włośnianka kakaowa (Rhodocybe truncata (Schaeff.) Singer) – gatunek grzybów należący do rodziny dzwonkówkowatych (Entolomataceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Rhodocybe, Entolomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1774 r. Jacob Christian Schäffer, nadając mu nazwę Agaricus truncatus. W 1947 r. Rolf Singer przeniósł go do rodzaju Rhodocybe (rumieniak). Niektóre synonimy: Hebeloma truncatum (Schaeff.) P. Kumm. 1871 Tricholoma truncatum (Schaeff.) Quél. 1880 Gyrophila truncata (Schaeff.) Quél. 1886 Derminus truncatus (Schaeff.) Henn. 1898 Rhodopaxillus truncatus (Schaeff.) Maire 1913 Władysław Wojewoda w 2003 r. dla synonimu Hebeloma truncatum (Schaeff.) P. Kumm. zarekomendował polską nazwę włośnianka kakaowa. Jest niespójna z nazwą naukową.
Morfologia Kapelusz Średnica 30–55 mm, kształt płasko-wypukły z szerokim garbkiem, powierzchnia pofalowana, o barwie od silnie cynamonowej przez czerwonobrązową do ciemnoceglastej, na środku ciemniejsza, u dojrzałych okazów strefowana, gładka, lepka, błyszcząca. Brzeg kapelusza wyraźnie biały do kremowego, podwinięty. Blaszki Szerokie, przyrośnięte do nieco zbiegających, z kilkoma rzędami blaszeczek, białe o równych krawędziach. Trzon Wysokość 30–50 mm, grubość 7–10 mm, cylindryczny, centralny. Powierzchnia sucha, jedwabisto-włókienkowata, jasnobrązowa. Miąższ Średniej grubości, biały, nie zmieniający barwy po uszkodzeniu. Cechy mikroskopowe Bazydiospory 8,55–11 × 4–6 µm, Q= 1,8–1,84, eliptyczne z wydatnym wierzchołkiem, zaokrąglone, gładkie do słabo urzeźbionych, żółtawo-brązowe do brązowych, z oleistymi gutulami, w odczynniku Melzera silnie dekstrynoidalne (głęboko czerwonobrązowe). Podstawki 4-sterygmowe, 24–30 × 7–8,5 µm, cylindryczne do maczugowatych, bladożółte z kroplami oleju, rzadko ze sprzążkami w przegrodzie u podstawy. Cheilocystydy 30–36,5 × 8–9,5 µm, szkliste, w 5% KOH bladożółte, polimorficzne z obserwowanymi postaciami: niemal cylindryczną, maczugowatą, wrzecionowato-brzuchatą i maczugowatą z wygiętymi bokami.
Występowanie i siedlisko Podano stanowiska Rhodocybe truncatum głównie w Europie, poza nią nieliczne w Ameryce Północnej, Południowej i Azji. W Polsce Władysław Wojewoda w 2003 r. przytoczył jedno stanowisko, ale w późniejszych latach przytoczono wiele nowych.
Naziemny grzyb mykoryzowy. Występuje w iglastych i mieszanych lasach pod sosnami, modrzewiami i brzozami.
Przypisy
Kategoria:Dzwonkówkowate Kategoria:Mykobiota Polski