Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 2024 roku – sześćdziesiąte wybory prezydenckie, w których głosowanie wyborców odbyło się 5 listopada 2024 roku i zakończyło się formalnym głosowaniem kolegium elektorów i podliczeniem głosów przez Kongres Stanów Zjednoczonych 6 stycznia 2025 roku. Celem wyborów było wyłonienie jednego z kandydatów na stanowisko 47. prezydenta Stanów Zjednoczonych i jednego z kandydatów na 50. wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych na czteroletnią kadencję, która rozpoczęła się 20 stycznia 2025 roku i potrwa do 20 stycznia 2029 roku. W ich wyniku na 47. prezydenta został wybrany Donald Trump, ubiegający się o urząd prezydenta po raz trzeci.
Ustępującym prezydentem jest Joe Biden, który początkowo zgłosił swoją kandydaturę, został wybrany w prawyborach, jednak w późniejszym czasie zrezygnował z ubiegania się o reelekcję. Spośród dwóch głównych partii politycznych o najwyższy urząd w Stanach Zjednoczonych zmierzyli się Kamala Harris, kandydatka demokratów, będąca wówczas urzędującą 49. wiceprezydent Stanów Zjednoczonych oraz Donald Trump, miliarder i 45. prezydent Stanów Zjednoczonych.
Pierwsze wybory w historii USA, w których o najwyższy urząd ubiegała się kobieta innego koloru skóry niż biały, i drugie (ostatnimi były wybory w 2016), w których o urząd prezydenta ubiegała się kobieta jako kandydatka jednej z dwóch głównych sił politycznych w Stanach Zjednoczonych.
W wyborach prezydenckich w 2020 roku urzędujący prezydent i ubiegający się o reelekcję Donald Trump przegrał z kandydującym z ramienia Partii Demokratycznej Joe Bidenem. Trump publicznie wyrażał opinię, że wybory zostały sfałszowane. Złożył w związku z tym ponad 60 pozwów, ale żaden z nich nie został rozpatrzony na jego korzyść. 15 listopada 2022 roku Donald Trump potwierdził zamiar ubiegania się o ponowny wybór na prezydenta.
6 stycznia 2021 roku, przed zaprzysiężeniem Joego Bidena na prezydenta, doszło do ataku na Kapitol przeprowadzonego przez zwolenników Donalda Trumpa. Sam Trump został oskarżony o przyczynienie się do ataku przez dezinformację i namawianie swoich zwolenników do podjęcia działania. W jego sprawie zostało wszczęte śledztwo.
25 kwietnia 2023 roku urzędujący prezydent Joe Biden ogłosił, że zamierza ubiegać się o reelekcję. Przyznał, że głównym powodem jego decyzji było ogłoszenie swojej kandydatury przez byłego prezydenta Donalda Trumpa. Biden nazwał Trumpa zagrożeniem dla kraju i wyraził opinię, że przez Trumpa demokracja jest zagrożona, jednak po występie w debacie prezydenckiej w czerwcu 2024 roku, wielu Demokratów wezwało go do zawieszenia kampanii. Pomimo początkowego oporu, Biden wycofał się z wyścigu 21 lipca i poparł wiceprezydent Kamalę Harris.
5 listopada 2024 Donald Trump wygrał wybory zdobywając najwięcej głosów elektorskich - 312, podczas gdy Kamala Harris zdobyła ich 226. Trump wygrał we wszystkich swing states - w Arizonie, Teksasie, na Florydzie, w Georgii, Karolinie Północnej, Wisconsin, Michigan i Pensylwanii. Trump zwyciężył również w stanie Nevada, co czyni go pierwszym Republikaninem, który wygrał wybory prezydenckie w tym stanie od 2004 roku. Donald Trump wygrał także w głosowaniu powszechnym, zdobywając 77 302 580 głosów i stając się pierwszym członkiem Partii Republikańskiej, który zwyciężył w wyborach powszechnych od czasów George'a W. Busha w 2004 roku.
2020 ← 5 XI 2024 → 2028 Donald Trump Kamala Harris alt=Mapa z wynikami wyborów|centruj|360x360px|Mapa z wynikami wyborów|bezramki 237x237px 180px Partia polityczna Partia Republikańska Partia Demokratyczna Stan rezydencji Floryda Kalifornia Kandydat na wiceprezydenta J.D. Vance Tim Walz Głosy elektorskie 312 226 Głosy powszechne 77 302 580 75 017 613 Stany 31 + ME-02 19 + DC + NE-02 Wynik procentowy 49,80% 48,32%
Podstawa prawna Termin wyborów Artykuł 2., sekcja 1. Konstytucji Stanów Zjednoczonych określa, że prezydent jest wybierany na czteroletnią kadencję. Konstytucja weszła w życie 4 marca 1789 roku. Pierwsze wybory prezydenckie odbywały się w różnych stanach i w różnych terminach w latach 1788 i 1789. Dlatego wybory od 1788 roku odbywały się regularnie co 4 lata w XVIII, XIX, XX i XXI wieku. Rok 2024 jest jednym z tych, które na tej podstawie zostały wyznaczone do przewidzenia wyborów prezydenckich.
Zgodnie z ustawą An act to establish a uniform time for holding elections for electors of President and Vice-President in all the States of the Union z 23 stycznia 1845 roku wybory prezydenckie muszą odbyć się w pierwszy wtorek po pierwszym poniedziałku listopada roku wyborów. W 2024 roku ta data przypada na 5 listopada.
Do 11 grudnia 2024 poszczególne stany wydadzą potwierdzenia wyboru obywateli, które staną się podstawą dla głosowania elektorów, planowanego na 17 grudnia. Do czwartej środy grudnia, czyli 25 grudnia, głosy powinny dotrzeć do senatu i biura National Archives. 6 stycznia 2025 roku nowy Kongres oficjalnie podliczy głosy elektorów i ogłosi wyniki wyborów na prezydenta i wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych. Zaprzysiężenie na nową kadencję jest planowane na 20 stycznia 2025 roku w południe.
Sposób wyboru prezydenta Zgodnie z artykułem 2., sekcja 1. Konstytucji Stanów Zjednoczonych prezydenta i wiceprezydenta wybiera Kolegium Elektorów na określonych przez konstytucję zasadach. Każdy stan i Dystrykt Kolumbia mianuje liczbę elektorów równą całkowitej liczbie senatorów i reprezentantów, jaka przypada danemu terytorium w Kongresie. Sposób wyznaczenia elektorów określa każde terytorium z osobna. Każde terytorium przed 2024 rokiem wprowadziło przepisy, zgodnie z którymi obywatele mogą oddawać głosy na kandydatów na prezydenta w wyborach powszechnych i na podstawie wyników głosowania terytoriu, deleguje na wybory prezydenckie elektorów przypisanych do odpowiedniego kandydata. Większość stanów i Dystrykt Kolumbia wprowadziły system, według którego zwycięski kandydat w danym stanie lub dystrykcie pozyskuje liczbę elektorów równą całkowitej liczbie elektorów przypisanych do danego stanu. Artykuł 2., sekcja 1. Konstytucji Stanów Zjednoczonych określa też, kto może zostać elektorem. Prawo federalne nie zobowiązuje elektorów do zagłosowania na określonego kandydata, ale niektóre stany przewidują kary w przypadku niezagłosowania na kandydata przypisanego do danego elektora.
Prawo nie przewiduje reprezentacji w Kolegium Elektorów dla terytoriów zależnych, czyli Guam, Marianów Północnych, Portoryka, Samoa Amerykańskiego i Wysp Dziewiczych. Oznacza to, że obywatele tych rejonów, pomimo bycia obywatelami Stanów Zjednoczonych, nie mogą brać udziału w wyborach prezydenckich.
Zgodnie z artykułem 2., sekcja 1. Konstytucji Stanów Zjednoczonych, osoba, która zdobędzie większość głosów w Kolegium Elektorów zostaje prezydentem. Jeśli żaden kandydat nie uzyska większości, wyboru prezydenta dokonuje Izba Reprezentantów na specjalnych zasadach. Prezydentem może zostać tylko osoba, która od urodzenia jest obywatelem Stanów Zjednoczonych, ukończyła 35 lat i mieszka na terenie Stanów Zjednoczonych przynajmniej przez 14 lat.
Kadencja Zgodnie z 20. poprawką do Konstytucji Stanów Zjednoczonych początek kadencji prezydenta zaczyna się w południe 20 stycznia kolejnego roku po wyborach prezydenckich. Zgodnie z tym prawem początek kadencji prezydenta wybranego w roku 2024 zaczyna się w południe 20 stycznia 2025, a kończy 20 stycznia 2029 roku. Artykuł 2., sekcja 1. Konstytucji Stanów Zjednoczonych stanowi, że jeśli urząd prezydenta zostaje opróżniony w trakcie kadencji lub prezydent elekt jest niezdolny do przejęcia urzędu, do końca kadencji urząd pełni wiceprezydent, a w przypadku niezdolności wiceprezydenta do pełnienia urzędu, zastępuje go inny urzędnik zgodnie z ustawami uchwalonymi przez Kongres.
Główni kandydaci Partia Demokratyczna 25 kwietnia 2023 roku, Prezydent Joe Biden ogłosił, że będzie ubiegał się o reelekcję, pozostawiając wiceprezydent Kamalę Harris jako swoją kandydaturę na wiceprezydenta. 12 marca 2024 roku Biden uzyskał większość delegatów, stając się oficjalnie potencjalnym kandydatem Demokratów na prezydenta. 21 lipca 2024 roku Biden opublikował na platformie X oświadczenie, że wycofuje się z wyścigu prezydenckiego, umożliwiając Partii Demokratycznej wybór nowego kandydata. W następnym oświadczeniu poinformował, że popiera urzędującą wiceprezydent Kamalę Harris w ubieganiu się o nominację na prezydenta. Pod koniec następnego dnia, 22 lipca, Harris uzyskała wystarczające poparcie delegatów, aby zostać nowym przypuszczalnym kandydatem Partii Demokratycznej. Ze względu na obawy dotyczące terminów głosowania w Ohio, partia 2 sierpnia przeprowadziła wirtualne głosowanie delegatów w celu wybrania kandydata partii przed osobistą konwencją, na której Harris zapewniła sobie większość głosów delegatów. Harris zapewniła sobie nominację po zamknięciu głosowania 5 sierpnia. Następnego dnia Harris wybrała gubernatora Minnesoty Tima Walza na swojego kandydata na wiceprezydenta.
center|65pxKandydaci Partii Demokratycznej na rok 2024 Kamala Harris Tim Walz na Prezydenta na Wiceprezydenta center|200x200px center|200x200px 49.(2021–2025) 41.Gubernator stanu Minnesota(od 2019)center|200x200px
Partia Republikańska 12 marca 2024 roku, Donald Trump oficjalnie został przypuszczalnym kandydatem Partii Republikańskiej na prezydenta. 15 lipca 2024 roku, pierwszego dnia Narodowej Konwencji Republikanów, Trump oficjalnie ogłosił, że jego kandydatem na wiceprezydenta będzie senator J.D. Vance. Trump kilka dni wcześniej przeżył zamach z raną postrzałową w ucho.
center|65pxKandydaci Partii Republikańskiej na rok 2024 Donald Trump J.D. Vance na Prezydenta na Wiceprezydenta center|208x208px centruj|208x208px 45.Prezydent Stanów Zjednoczonych(2017–2021) 37.Senator stanu Ohio(2023–2025)center|200x200px
Kandydaci ze strony trzeciej i niezależni Znaczące nominacje partyjne Partia Libertariańska Chase Oliver został wybrany przez Partię Libertariańską na swojego kandydata na prezydenta 26 maja 2024 roku, podczas Narodowej Konwencji Libertarian.
center|65pxKandydaci Partii Libertariańskiej na rok 2024 Chase Oliver Mike ter Maat na Prezydenta na Wiceprezydentacenter|200x200pxcenter|200x200pxKierownik ds. sprzedażyz GeorgiiEkonomistaz Wirginiicenter|200x200px
Partia Zielonych Jill Stein ogłosiła 26 maja 2024 roku, że jej kampania zgromadziła wystarczającą liczbę delegatów, aby zapewnić nominację Partii Zielonych i tym samym stała się prawdopodobną kandydatką. 16 sierpnia Stein wybrała naukowca Rudolpha „Butcha” Ware’a jako kandydata na wiceprezydenta.
center|65pxKandydaci Partii Zielonych na rok 2024 Jill Stein Butch Ware na Prezydenta na Wiceprezydentacenter|200x200pxcenter|200x200pxLekarzz MassachusettsNaukowiecz Kaliforniicenter|200x200px
Kandydaci niezależni Sondaże ogólnokrajowe uwzględniały następujące osoby, które zgłosiły swoją kandydaturę:
Cornel West – filozof, który 5 czerwca 2023 roku zapowiedział swoją kandydaturę z ramienia Partii Populistycznej. 14 czerwca ogłosił, że jednak będzie ubiegał się o nominację z ramienia Partii Zielonych. 5 października wycofał się z decyzji i zapowiedział swoją kandydaturę jako kandydat niezależny.
Wycofani kandydaci Robert F. Kennedy Jr. – aktywista antyszczepionkowy, który 5 kwietnia 2023 roku ogłosił swoją kandydaturę w prawyborach Partii Demokratycznej, ale 10 października 2023 roku zrezygnował i zapowiedział udział w wyborach jako kandydat niezależny. 23 sierpnia Kennedy Jr. ogłosił, iż zawiesza swoją kampanię prezydencką i poparł Donalda Trumpa.
Zgłoszone kandydatury W Stanach Zjednoczonych od połowy XIX wieku funkcjonował system dwupartyjny. Jedynymi partiami uznawanymi za istotne przez środki masowego przekazu zazwyczaj były Partia Demokratyczna i Partia Republikańska. Przypadki, kiedy osoby niezwiązane z żadną z tych partii wygrywały w tym czasie wybory do Kongresu były rzadkie. Ostatni raz kandydat innego środowiska pozyskał w głosowaniu powszechnym jakiekolwiek głosy elektorskie w 1968 roku.