Kulon australijskiSystematyka i nazwy polskie za: (Burhinus grallarius) – gatunek dużego, głównie nocnego ptaka naziemnego z rodziny kulonów (Burhinidae), endemiczny dla Australii i południowej części Nowej Gwinei.
Systematyka Kulon australijski jest klasyfikowany w rodzaju Burhinus należącym do rodziny kulonów (Burhinidae) w rzędzie siewkowych (Charadriiformes). Nie wyróżnia się podgatunków .
Występowanie i środowisko Zasięg występowania kulona australijskiego rozciąga się na niemal całą Australię, z wyjątkiem Tasmanii; niewielka populacja lęgowa tych ptaków występuje też na południu Nowej Gwinei.
Ptak ten zamieszkuje otwarte lasy i trawiaste obszary leśne. Chociaż był kiedyś pospolity, jego liczebność drastycznie spadła, zwłaszcza w południowo-wschodnich częściach Australii. Czasami można go spotkać na polach golfowych, a nawet na cmentarzach. W przeszłości kulony australijskie występowały na żyznych terenach Równiny Cumberland w Sydney, ale obecnie są tam nieobecne.
Morfologia Kulon australijski jest dużym, smukłym ptakiem naziemnym, osiągającym od 55 cm do 59 cm długości. Charakteryzuje się długimi, chudymi nogami i dużymi, żółtymi oczami. Masa ciała samców wynosi 580–860 g, samic 530–710 g.
Ubarwienie jest przeważnie szarobrązowe u góry, prążkowane na czarno i rudo (lub szare do jasnobrązowego z czarnymi plamami). Spód ciała jest białawy lub płowy z wyraźnymi, pionowymi czarnymi smugami. Posiada mały, czarny dziób oraz wyraźną białą brew. Czarny pas biegnie od okolic oka w dół do szyi. Obie płcie są podobne. Młode osobniki są jaśniejsze i nieco bardziej brązowe niż dorosłe.
Ekologia i zachowanie Kulony australijskie są ptakami głównie nocnymi, wykonującymi wszystkie czynności związane z żerowaniem i inne aktywności w nocy.
Głos Głos kulona australijskiego to charakterystyczne, przeciągłe i żałosne 'wer-loooo' (lub głośne, upiorne, zawodzące 'weer-loo'), często słyszane o zmierzchu i w nocy.
Pożywienie Kulony australijskie mają urozmaiconą dietę, ale preferują żywienie się owadami, mięczakami, nasionami oraz małymi kręgowcami, w tym małymi jaszczurkami, żabami, wężami i myszami. Sporadycznie zjadają małe ssaki. Cały pokarm jest zbierany z ziemi, a żerowanie odbywa się w nocy. W sezonie lęgowym ptaki szukają pożywienia w pobliżu gniazda, natomiast poza tym okresem mogą pokonywać duże odległości.
Rozród Sezon lęgowy trwa przez całą wiosnę i lato, od lipca do stycznia.
Kulony australijskie wykonują skomplikowany taniec godowy, który może trwać godzinę lub dłużej, towarzysząc mu głośne i ciągłe nawoływanie. Podczas rytuału osobniki stoją z rozpostartymi skrzydłami, ogonem uniesionym pionowo i szyją lekko wyciągniętą do przodu, tupiąc stopami w górę i w dół, niczym żołnierz maszerujący w miejscu.
Gniazdo jest tworzone na ziemi, w płytkim zagłębieniu lub małej gołej plamie. Wielkość lęgu wynosi od 1 do 3 jaj. Jaja mogą być składane w dwóch okresach: do 2 jaj od sierpnia do października i kolejne 2 jaja od listopada do stycznia. Jaja są inkubowane przez 30 dni, a obowiązek ten dzielą oboje rodzice, którzy również opiekują się młodymi.
Po wykluciu pisklęta są natychmiast przenoszone z dala od gniazda i uczone, jak się karmić. Pisklęta nie potrafią latać, dopóki nie osiągną około 9 tygodni (50 dni w gnieździe), dlatego w tym czasie polegają w dużym stopniu na kamuflażu, aby chronić się przed drapieżnikami.
Status i zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje kulona australijskiego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność populacji szacowana jest na 10–15 tysięcy dorosłych osobników, a jej trend oceniany jest jako spadkowy.
Kulon australijski był kiedyś dość pospolity, ale jego liczebność drastycznie spadła w ciągu ostatniego stulecia. W Nowej Południowej Walii (NSW) gatunek ten jest obecnie wpisany na listę gatunków zagrożonych.
Główne zagrożenia dla kulona australijskiego obejmują: drapieżnictwo ze strony wprowadzonych gatunków, takich jak lisy i zdziczałe koty; utrata i niszczenie siedlisk leśnych, w tym oczyszczanie terenów pod zabudowę rolniczą i mieszkaniową; modyfikacja i niszczenie siedlisk naziemnych poprzez usuwanie ściółki i powalonego drewna, wprowadzanie egzotycznych traw pastwiskowych, wypas oraz częste pożary zakłócające spokój w pobliżu miejsc gniazdowania; deptanie jaj przez bydło.
Eksperci wyrażają obawy, że jeśli obecne trendy się utrzymają, za 10 lub 20 lat może być za późno, aby zapobiec wyginięciu tego gatunku. Działania ochronne obejmują pozostawianie powalonego drewna na ziemi (zapewnia to kamuflaż i miejsca do żerowania), utrzymywanie niskich i rzadkich traw oraz prowadzenie programów zwalczania lisów przed i w trakcie sezonu lęgowego (sierpień – styczeń).
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kulony Kategoria:Ptaki Australii Kategoria:Ptaki Oceanii Kategoria:Fauna Indonezji Kategoria:Fauna Nowej Gwinei Kategoria:Fauna Papui-Nowej Gwinei Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1801 roku Kategoria:Taksony opisane przez Johna Lathama