thumb|Kościół Wniebowzięcia NMP w Goryniu z I połowy XIX wieku thumb|Kapliczka przydrożna w Goryniu Kolonii Goryń – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Jastrzębia. Ma status sołectwa.

Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Położenie geograficzne i układ przestrzenny Goryń jest położony na Równinie Kozienickiej w pobliżu Równiny Radomskiej. Leży w bezpośrednim sąsiedztwie Puszczy Kozienickiej i utworzonego na jej terenie Kozienickiego Parku Krajobrazowego. Leży nad Radomką, lecz zabudowania położone najbliżej rzeki są od niej oddalone o około 400 metrów na północny zachód. Przez wieś płynie również bezimienny dopływ Radomki, mający źródła w Woli Goryńskiej, na którym założono stawy. W Goryniu odkryto złoża węgla brunatnego, które jednak nie są eksploatowaneStrategia rozwiązywania problemów gminy Jastrzębia.

Wieś rozciąga się wzdłuż drogi wiodącej po łuku z Woli Goryńskiej do Ignacówki Bobrowskiej. Można rozróżnić główną część wsi oraz Kolonię Goryń położoną na północny wschód od skrzyżowania głównej drogi z drogą wiodącą do Mąkos Starych. Przed II wojną światową niewielka część zabudowań wsi leżała nad samą rzeką.

Prywatna wieś szlachecka, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radomskim województwa sandomierskiegoCorona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Historia Gorynia Najstarsze ślady osadnictwa w okolicy (cmentarzysko) pochodzą z okresu neolituKazimierz Mróz w Jastrzębia s. 11 przywołuje, omawiając przeszłość Jastrzębi, pracę poświęconą badaniom archeologicznym doliny Radomki z lat 1902-1903 prowadzonym przez Mariana Wawrzenieckiego i Szczęsnego Jastrzębowskiego. Być może tam potwierdzenie tych danych? W okolicach Gorynia w 1968 r. prace archeologiczne prowadzili naukowcy z Muzeum Regionalnego w Radomiu, lecz gdzie opublikowali rezultaty?.

Goryń istniał już w XII wiekuzob. Jerzy Jędrzejewicz Radom. Szkice z dziejów miasta s. 92, a także Kodeks dyplomatyczny Małopolski t. 1 1178-1386 s. 5 Pierwsze wzmianki dotyczące tutejszego kościoła i parafii dotyczą XV wieku. W tym czasie właścicielami wsi byli Goryńscy herbu Ogończyk. W czasach reformacji nieznani z nazwiska właściciele Gorynia przeszli na kalwinizm, lecz ich spadkobiercy byli katolikamizob. Dekanat radomski. W 1699 właścicielem Gorynia był Piotr Boglewski. W 1701 r. rozpoczął się trwający do lat trzydziestych XIX w. spór graniczny z Jastrzębią na tle zmiennego przebiegu granicznej Radomkizob. Kazimierz Mróz op. cit. s. 32-33. Pod koniec XVIII wieku był własnością Puławskichzob. Słownik geograficzny.

Znajdujący się w Goryniu kościół wzniesiono w latach 1840–1843 r. W latach czterdziestych XIX wieku powstała, nie pierwsza zapewne w historii wsi, karczma. W tym czasie właścicielem Gorynia był Andrzej Deskur i jego żona Helena, po nich jego bratanek Stanisław i jego żona Klementyna. Właścicielem Gorynia w XIX w. był także Karol Gordon de Huntley.

Na miejscowym cmentarzu umieszczony jest pomnik ku czci około 700 jeńców radzieckich, pomordowanych przez Niemców w istniejącym w okolicy w czasie wojny obozie pracyzob. Nasza wieś Bartodzieje.

Ważniejsze obiekty i turystyka 15px|zabytekKościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Goryniu z pierwszej połowy XIX wieku Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa nr rej.:488 z 23.03.1957 r.. Stary kościół rzymskokatolicki - obecnie nie istnieje Cmentarz z pomnikiem jeńców radzieckich

Przez Goryń przebiega czerwony szlak rowerowy prowadzący z Bartodziej do Czarnolasu .

Transport i komunikacja Przez Goryń przebiegają jedynie drogi o klasie niższej niż droga wojewódzka. Od 1934 r. w pobliżu wsi przebiega linia kolejowa łącząca Warszawę z Radomiem - stacja Bartodzieje.

Miejscowość jest obsługiwana w zakresie komunikacji autobusowej przez przedsiębiorstwa MPK Radom oraz PPKS Radom.

Edukacja i ochrona zdrowia We wsi nie ma szkoły podstawowej — najbliższe znajdują się w Woli Goryńskiej i Mąkosach Starych, a przedszkole — w Jastrzębi. Najbliższa biblioteka publiczna mieści się w Mąkosach Starych, a ośrodki zdrowia — w Jastrzębi i Bartodziejach.

Religie Katolicyzm Dane dotyczące pierwszego kościoła w Goryniu, a także miejscowej parafii nie są precyzyjne. O istnieniu parafii w Goryniu wspomina Jan Długosz w swych Liber Beneficiorum Dioecesis Cracoviensis. Istnieją także informacje, jakoby pierwszy tutejszy kościół powstał na początku XV wieku. Był wykonany z drewna modrzewiowego i został rozebrany podczas budowy nowego kościoła w latach 1840–1843. Nowy kościół, pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP, istnieje do dziś i jest kościołem parafialnym w dekanacie jedlińskim.

Protestantyzm Miejscowy kościół przez 40 lat w okresie reformacji był zborem kalwińskim, z czego wniosek, że przynajmniej ówcześni właściciele Gorynia należeli do tego wyznania.

Judaizm Żydzi osiedlali się w Goryniu, lecz byli stosunkowo nieliczni. Najbliższe gminy wyznaniowe, do których mogli należeć znajdowały się w Radomiu, Głowaczowie i Białobrzegach.

Demografia W 1827 r. - 283 mieszkańców W 1881 r. - 488 mieszkańców z czego 10 Żydów Obecnie - 1318 mieszkańców

W Goryniu urodził się: Antoni Wieczorkiewicz - oficer WP podejrzewany o zamach na Warszawską Cytadelę w 1923. Józef Kobiałko ps. Franciszek, Kazimierz, Walek (ur. 20 października 1884, zm. listopad 1941 w KL Auschwitz) – działacz socjalistyczny i niepodległościowy. Członek Organizacji Bojowej PPS, zastępca senatora wybrany w 1935 roku w województwie lubelskimAlbum-skorowidz Senatu i Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej oraz Sejmu Śląskiego. Kadencja 1935/1940, 1936, s. 199., kawaler Orderu Virtuti Militari.

Przypisy Strona gminy, sołectwa

GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () Opis parafii na stronie diecezji

Bibliografia Jan Wiśniewski Dekanat Radomski Wydawnictwo Jana Kantego Trzebińskiego Radom 1911 s. 44-47 (Reprint Wydawnictwo Jedność Kielce 2000) - dostępna poprzez radomską bibliotekę cyfrową - Kazimierz Mróz Jastrzębia. Wieś powiatu radomskiego Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach Warszawa 1935 - dostępna poprzez radomską bibliotekę cyfrową - Marian Wawrzeniecki i Szczęsny Jastrzębowski Poszukiwania archeologiczne w Królestwie Polskiem w sierpniu 1902 roku Akademia Umiejętności Kraków 1904 Praca zbiorowa pod redakcją Jerzego Jędrzejewicza Radom. Szkice z dziejów miasta Wydawnictwo „Arkady” Warszawa 1961 Franciszek Piekosiński Kodeks dyplomatyczny Małopolski t. 1 1178-1386 Akademia Umiejętności Kraków 1876 dostępna poprzez Cyfrową Bibliotekę Narodową Polona - Mapa WIG Białobrzegi Pas 42 Słup 32 Warszawa 1937 Strategia rozwiązywania problemów gminy Jastrzębia na lata 2007-2009 Jastrzębia 2007 Nasza wieś Bartodzieje nr 1/2009 (III) dostępna poprzez stronę wsi Bartodzieje

Linki zewnętrzne

Kategoria:Goryń (województwo mazowieckie) Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo sandomierskie)