Jonasz z Moskwy, Święty Jonasz, cs. Swiatitiel Iona, mitropolit Moskowskij i wsieja Rusi, czudotworec, ros. Иона (ur. pod koniec XIV wiekuwedług rosyjskich źródeł, w ostatnim dwudziestopięcioleciu XIV wieku we wsi Odincowo w okolicach Soligalicza, zm. 31 marca 1461 w Moskwie) – metropolita Moskwy i Rusi, święty prawosławny.
Żywot świętego Jonasz w wieku dwunastu lat wstąpił do niewielkiego monasteru w pobliżu Soligalicza, skąd później przeszedł do Monasteru Simonowskiego w Moskwie.
W 1431 r. wybrano go na biskupa riazańskiego. W tym samym roku zmarł metropolita kijowski Focjusz. Wielki książę moskiewski Wasyl II Ślepy poparł kandydaturę biskupa Jonasza na jego następcę, jednak patriarcha Konstantynopola nie potwierdził tej nominacji, wskazując na nowego metropolitę desygnowanego przez księcia litewskiego Świdrygiełłę GerazymaA. Mironowicz, Kościół prawosławny w państwie Piastów i Jagiellonów, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2003, s.176. Następcą Gerazyma został Grek z pochodzenia, Izydor, zwolennik unii kościelnej z Rzymem, a następnie propagator unii florenckiej na ziemiach ruskich i litewskich. Działalność Izydora w tym kierunku nie zyskała poparcia duchowieństwa i wiernych i w 1442 wrócił on do Rzymu, uciekłszy wcześniej z więzienia w MoskwieA. Mironowicz, Kościół prawosławny w państwie Piastów i Jagiellonów, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2003, ss.178–179.
Walki wewnętrzne w Wielkim Księstwie Moskiewskim sprawiły, że dopiero w 1448 wybrany został następca Izydora, którym ruscy biskupi obrali właśnie biskupa Jonasza. Wybór ten nie został potwierdzony przez patriarchę Konstantynopola i faktycznie oznaczał jednostronne ogłoszenie autokefalii metropolii. W 1452 Wasyl II prosił patriarchę o usankcjonowanie wyboru Jonasza, jednak upadek Konstantynopola w roku następnym uniemożliwił rozwiązanie całej sprawyA. Mironowicz, Kościół prawosławny w państwie Piastów i Jagiellonów, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2003, s.180.
Wybór Jonasza został początkowo uznany w Wielkim Księstwie Litewskim, jednak w 1458 papież w porozumieniu z patriarchą Konstantynopola skierował tam jako metropolitę ucznia Izydora i unitę Grzegorza IIJakowenko N.: Historia Ukrainy. Od czasów najdawniejszych do końca XVIII wieku. Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 2000, s. 134. . Oznaczało to ostateczny podział metropolii kijowskiej na kijowską i moskiewską. Następcy Jonasza zrezygnowali z tytułu metropolitów kijowskich, określając się odtąd jako metropolici moskiewscy i całej RusiA. Mironowicz, Kościół prawosławny w państwie Piastów i Jagiellonów, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2003, s.181.
Metropolita Jonasz pozostawił po sobie trzydzieści pięć listów napisanych prostym, pozbawionym wszelkiej retoryki językiem.
Kult Relikwie świętego znajdują się w moskiewskim soborze Zaśnięcia Matki Bożej na Kremlu, gdzie zostały wprowadzone 27 maja 1472 r.
Jonasz został kanonizowany w 1547 przez Rosyjski Kościół PrawosławnyRepose of St Jonah the Metropolitan of Moscow and All Russia – Święty Jonasz, 31 marca według liturgii kalendarza juliańskiego na stronie OCA, Prawosławnego Kościoła w Ameryce . Kult oddaje mu cała Rosyjska Cerkiew Prawosławna.
Dni obchodów Cerkiew wspomina świętego Jonasza czterokrotnie: 31 marca/13 kwietniapodwójne datowanie (rocznica śmierci), tj. 13 kwietnia według kalendarza gregoriańskiego 27 maja/9 czerwca (rocznica przeniesienia relikwii w 1472), tj. 9 czerwca 15/28 czerwca, tj. 28 czerwcaŻycie świętego Iony – Rosyjscy święci 5/18 października (Sobór pięciu świętych hierarchów moskiewskich), tj. 18 października
Patronat Wierni modlą się za pośrednictwem świętego w przypadku dolegliwości bólowych zębów.
Zobacz też Kult świętych Modlitwa za pośrednictwem świętego Jonasz – inne znane postaci o tym imieniu
Przypisy
Bibliografia św. Jonasz, metropolita Moskwy na cerkiew.pl (opr. Jarosław Charkiewicz) Święty Iona, metropolita moskiewski – prawosławny kalendarz na pravoslavie.ru według kalendarza juliańskiego
Kategoria:Metropolici i patriarchowie Moskwy Kategoria:Metropolici kijowscy (Patriarchat Konstantynopolitański) Kategoria:Rosyjscy święci prawosławni Kategoria:Urodzeni w XIV wieku Kategoria:Zmarli w 1461 Kategoria:Biskupi riazańscy Kategoria:Zakonnicy Monasteru Simonowskiego