Żychlin – miasto w Polsce w województwie łódzkim, w powiecie kutnowskim, położone na Nizinie Środkowomazowieckiej nad rzeką Słudwią, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Żychlin. Miasto stanowi centrum usług dla wielu okolicznych miejscowości. Żychlin leży w historycznej ziemi łęczyckiejStanisław Zajączkowski: O przejściach przez Błota Łęczyckie w średniowieczu w: Ziemia i ludzie dawnej Polski. Studia z geografii historycznej, red. Adam Galos, Julian Janczak. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1976, s. 103..
Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto liczyło 8109 mieszkańców.
Historia Wieś szlachecka Żychlin istniała co najmniej od 1309. W 1331 została ona zdobyta przez Krzyżaków. Prawa miejskie miasto otrzymało przed 1397. Od 1744 roku własność Józefa Antoniego SołłohubaPrzemysław P. Romaniuk, Józef Antoni Sołłohub w: Polski Słownik Biograficzny, t. XL, str. 322. Do XIX wieku miasto było własnością prywatną. Pod koniec średniowiecza, Żychlin był miejscem, w którym miały miejsce sesje wyjazdowe łęczyckiego sądu grodzkiegoM. Pawlikowski, Sądownictwo grodzkie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków 2012.
W drugiej połowie XVI stulecia miasto spotkała klęska pożaru. Powolna odbudowa, a nawet wyjednany u króla przywilej jarmarków nie wpłynął na znaczny rozwój miasta. W 1790 Żychlin liczył 350 mieszkańców i 68 domów.
W XIX wieku liczba ludności miasta znacznie wzrosła, przy czym, tak jak w pobliskim Kutnie, większość mieszkańców stanowili Żydzi. W 1870 na mocy ukazu carskiego Żychlin stracił prawa miejskie. Powodem odebrania praw miejskich był udział mieszczan w powstaniu styczniowym, kiedy to przez kilka, a może nawet kilkanaście dni miasto było wolne od zaborcy.
Pod koniec XIX wieku miasto liczyło ponad 4500 mieszkańców.
Na początku XX wieku miejscowość zamieszkiwała niewielka społeczność mariawicka, przynależąca do parafii Przenajświętszego Sakramentu w Łowiczu, filii w Skrzeszewach. Swój cmentarz wyznaniowy posiadali w Zdunach. W miasteczku znajdowała się kaplica obsługiwana przez kapłana Marię Tytusa Siedleckiego, późniejszego biskupa Kościoła Katolickiego Mariawitów.
W 1924 Żychlin odzyskał prawa miejskie.
Najważniejszym momentem w najnowszej historii miasta było utworzenie w 1921 roku zakładów elektrycznych przez inż. Zygmunta Okoniewskiego. Z biegiem czasu, z uwagi na rozrastający się zakład elektromaszynowy, miasto rosło i nabierało znaczenia wśród okolicznych miejscowości. W latach 70. XX wieku miasto podwoiło swoją liczebność. Na bazie zakładów stworzonych przez inż. Z. Okoniewskiego powstało kilka firm z branży. Trafili tu również inwestorzy z Włoch, Danii i Francji. thumb|Getta w Żychlinie W okresie II wojny światowej miasto poniosło wielkie straty, głównie wśród ludności cywilnej – prawie 40% ludności miasta. Żydzi wywiezieni z Żychlina w czasie likwidacji getta, byli eksterminowani w Chełmnie n/Nerem. W czasie działań wojennych kampanii wrześniowej w mieście i w sołectwie Dobrzelin, znajdowały się szpitale polowe, często bombardowane przez lotnictwo niemieckie. W kwaterach wojskowych na miejscowym cmentarzu parafialnym oraz na cmentarzu parafialnym we wsi Śleszyn i wojskowym w Dobrzelinie pochowani są liczni polscy żołnierze.
Demografia Dane z 31.12.2017 roku OpisOgółemKobietyMężczyźnijednostkaosób%osób%osób%populacja8 2461004 31352,33 93347,7gęstość zaludnienia (mieszk./km²)950497453
Piramida wieku mieszkańców Żychlina w 2014 roku.
mały|Kamieniczki w centrum miasta 690x480px
Ludzie związani z Żychlinem
Zabytki thumb|Kościół św. Apostołów Piotra i Pawła grób skrzynkowy kultury pomorskiej z ok. 500 roku p.n.e. na placu 29 Listopada (artefakty znajdują się w Muzeum Archeologicznym w Poznaniu) zespół kościoła parafialnego św. św. Piotra i Pawła – ul. Jana Pawła II: kościół murowany z 1782, rozbudowany w 1838; po 1911 dobudowana kaplica i zakrystia dzwonnica murowana, 1 poł. XIX w. plebania murowana z XIX w. kilka kamieniczek mieszczańskich przy dawnym rynku, oznaczonych nr 24-27 z I połowy XIX w. z oryginalnymi oknami i drzwiami – pl. 29 Listopada dom z oficynami z XIX/XX w. – pl. Jana Pawła II 17 dom z początku XIX wieku – ul. Narutowicza zespół Cukrowni "Walentynów", od 1921 zajmowany przez zakład EMIT przy ul. Narutowicza 72: cukrownia murowana z 1853, przebudowana w 1921, obecnie hala fabryczna dom Pruszaków, murowany, pocz. XX w., przebudowany, obecnie przedszkole; portiernia z 2 poł. XIX w. synagoga przy ul. Zdrojowej/Kilińskiego
Edukacja Przedszkola Przedszkole Samorządowe Nr 1 w Żychlinie, ul. 1 Maja 36 Przedszkole Samorządowe Nr 2 im. Jana Pawła II w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Żychlinie, ul. Żeromskiego 8 Oddział Przedszkolny w Szkole Podstawowej im. M. Kownackiej w Grabowie, ul. Szkolna 4 Szkoły podstawowe Szkoła Podstawowa Nr 1 w Żychlinie, ul. 1 Maja 23/25 Szkoła Podstawowa Nr 2 im. Jana Pawła II w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Żychlinie, ul. Żeromskiego 8 Gimnazjum Publiczne im. Adama Mickiewicza w Zespole Szkół Nr 1 w Żychlinie, ul. Łukasińskiego 21 (kończące działalność z dniem 31 sierpnia 2019 r. w związku z reformą oświaty) Szkoły ponadgimnazjalne Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Zespole Szkół Nr 1 w Żychlinie, ul. Łukasińskiego 21 Zespół Szkół im. Bohaterów Września 1939 r. w Żychlinie, ul. Narutowicza 84A
Gospodarka Żychlin jest siedzibą przedsiębiorstw z branży elektromaszynowej, które w latach 20. i 50. XX wieku, miały największy wpływ na rozwój miasta. Obecnie w Żychlinie, poza spółkami elektromaszynowymi, głównymi pracodawcami są podmioty z branży spożywczej. W 2009 w mieście powstała podstrefa Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
Do najważniejszych zakładów w Żychlinie należą: Zakład Maszyn Elektrycznych EMIT S.A. (kapitał włoski) Fabryka Transformatorów w Żychlinie Sp. z o.o. Zakład Narzędziowy NARMOD Sp. z o.o. MICEL Sp. z o.o. w Żychlinie (kapitał francuski) UNION CHOCOLATE Sp. z o.o. w Żychlinie Cargill Polska (kapitał USA) Dima Sp. z o.o.(kapitał duński) Energa Kogeneracja Sp. z o.o. AURA Sp z o.o. Grupa Producentów Owoców i Warzyw
Miasta partnerskie Brody, Ukraina (od 2017 r.)
Formy ochrony przyrody Pomniki przyrody dąb szypułkowy „Wojtek” o obwodzie na wys. 1,3 m – 290 cm i wysokości 18 m (na terenie EMIT-u) lipa drobnolistna o obwodzie na wys. 1,3 m – 275 cm i wysokości 25 m (za budynkiem d. Przedszkola Nr 2 przy ogrodzeniu EMIT-u) lipa drobnolistna o obwodzie na wys. 1,3 m – 205 cm i wysokości 20 m położona na pl. Jana Pawła II przy ogrodzeniu kościoła
Wspólnoty wyznaniowe Kościół rzymskokatolicki (dekanat Żychlin): parafia św. Apostołów Piotra i Pawła Świadkowie Jehowy: zbór Żychlin (Sala Królestwa ul. Dobrzelińska 16)
Zobacz też Stara Synagoga w Żychlinie – nieistniejąca Cmentarz żydowski w Żychlinie Żychlin (stacja kolejowa) Żychlin Elektrownia – dawna towarowa stacja kolejowa Zakład Komunikacji Miejskiej w Żychlinie
Uwagi
Przypisy Informator – Żychlin, wyd. Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Żychlinie, 1991.
Burmistrz na stronach Gminy Żychlin, dostęp 2013-05-22 Dane Urzędu na stronach Gminy Żychlin, dostęp 2013-05-22 Zabytki na stronach Gminy Żychlin, dostęp 2013-05-22 SSE na stronach Gminy Żychlin, dostęp 2013-05-22 Oferta inwestycyjna Gminy Żychlin, 2011 Historia na stronach Gminy Żychlin, dostęp 2013-05-22 Edukacja na stronach Gminy Żychlin, dostęp 2013-05-22 NARMOD, dostęp 2013-05-22 FTŻ, dostęp 2013-05-22 EMIT - Cantoni Group, dostęp 2013-05-22 Micel, dostęp 2013-05-22 Union Chocolate, dostęp 2013-05-22 Przedszkole Samorządowe nr 1 Zespół Szkolno-Przedszkolny w Żychlinie Gimnazjum Publiczne w Zespole Szkół Nr 1 w Żychlinie Zespół Szkół Nr 1 – Liceum Ogólnokształcące im. Adama Mickiewicza w Żychlinie Zespół Szkół w Żychlinie
Linki zewnętrzne
Kategoria:Miasta w województwie łódzkim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIV wieku Kategoria:Ziemia łęczycka Kategoria:Prywatne miasta szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo łęczyckie) Kategoria:Prywatne miasta Sołłohubów herbu Prawdzic