Tamir, Tamir gol () – rzeka w środkowej Mongolii, w ajmaku północnochangajskim, główny lewobrzeżny dopływ Orchonu.
Tamir powstaje z połączenia dwóch rzek, których źródła znajdują się w górach Changaj: Tamiru Południowego (Урд Тамир гол, Urd Tamir-golpolskie nazewnictwo obu rzek za Gungaadaszem 1986, strona 53/uwagi) długości 165 km i powierzchni zlewni 2470 km² oraz Tamiru Północnego (Хойт Тамир гол, Chojt-Tamir-gol) długości 180 km i powierzchni zlewni 2990 km². Długość Tamiru wynosi 50 km, wpada do OrchonuLkhaakhuu, 2023, którego jest głównym lewobrzeżnym dopływemGungaadasz B., 1986: Mongolska Republika Ludowa. PWN, strona 53. Zarówno Południowy, jak i Północny Tajmyr są rzekami górskimi z kamienistym dnem, w niższym biegu meandrującymi. Dna dolin tych cieków porośnięte są obfitą roślinnością łęgową, w tym drzewiastąMurzajew E., 1957. Mongolia. Str. 365, 385. PWN.
W dolinie Tamiru, w pobliżu ujścia do Orchonu, odkryto stanowisko archeologiczne reprezentujące zespół cmentarzysk od neolitu po czasy imperium mongolskiego. Nieopodal znajdują się wały ziemne dużego grodziska należącego do XiongnuPurcell, D. E., and Spurr, K. C. (2006). Archaeological investigations of Xiongnu sites in the Tamir River valley: Results of the 2005 joint American-Mongolian expedition to Tamiryn Ulaan Khoshuu, Ogii nuur, Arkhangai aimag, Mongolia. The Silk Road Newsletter 4: 20–32. .
Z kolei w dolinie Tamiru Północnego występują kurhany i petroglify z epoki brązu wykonane na skałach i licznych kamiennych stelach, przedstawiające różne zwierzęta, głównie konie, sylwetki ludzkie oraz rydwany, w tym z zaprzęgami. Znajdują się tam także pokryte wizerunkami ludzi i zwierząt, zwłaszcza jeleni tzw. kamienie jeleniEsin, Yu., Magail, J., Gantulga, J., Yeruul-Erdene, Ch. 2021. Chariots in the Bronze Age of Central Mongolia based on the materials from the Khoid Tamir river valley. Archaeological Research in Asia. https://doi.org/10.1016/j.ara.2021.100304, których zespół z tej doliny wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Na NW od ujścia Tamiru do Orchonu leży eksploatowane odkrywkowo złoże rud żelaza o nazwie Tamir golUSGS Lee et al. 2012 DOI:10.9727/jmsk.2012.25.4.313 Google map.
Do nazwy rzeki nawiązuje wydana w 1971 (w Polsce w 1980 i 1981Katalog Bibl. Narodowej) powieść pisarza Lodojdamby pt. „Przejrzysty Tamir”, opisująca przemiany społeczno-polityczne ludzi zamieszkujących dolinę tej rzeki w I poł. XX w.Хөхмандал Х. Роман «Прозрачный Тамир» и литература Внутренней Монголии: роль и влияние («Тунгалаг Тамир» романы Өвөрмонголын уран зохиолд үзүүлсэн нөлөө, ач холбогдол). Oriental Studies. 2016;9(4):154-159. https://doi.org/10.22162/2075-7794-2016-26-4-154-159.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia N. Lkhaakhuu, S. Nergui, B. Gantumur, M. Zorigt, R. Jansson, 2023: Long-Term Decline of Floodplain Meadows Along the Tamir River, Mongolia, in Response to Grazing and Climate. Response to Grazing and Climate
Kategoria:Rzeki w Mongolii Kategoria:Dorzecze Selengi